Οδεύουμε προς τη Δύση ή προς τη δύση μας;

Τελικά, η ιστορική δήλωση του αείμνηστου Κωνσταντίνου Καραμανλή «ανήκομεν εις την Δύσιν» με την οποία συνόδευσε την υποβολή της αίτησης για την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ αποδείχτηκε πολύ αισιόδοξη, αφού αμφισβητήθηκε από την πρώτη κιόλας στιγμή και δοκιμάστηκε σε όλη τη διάρκεια της μεταπολιτευτικής διαδρομής της χώρας από τις αντιδράσεις αντιευρωπαίων λαϊκιστών κάθε λογής και προέλευσης. Η πρόσφατη δήλωση του Υπουργού Επικρατείας του κόμματος που ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, Άκη Σκέρτσου «Η Ελλάδα είναι μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Προφανώς θέλουμε να πάμε στη Δύση» αποδεικνύει ότι έχουμε να διανύσουμε ακόμα μεγάλη απόσταση για να υλοποιήσουμε την επιθυμία μας.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν αυτός που έβαλλε πρώτος κατά της δήλωσης, αμφισβητώντας την ουσία του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της χώρας. Άλλωστε, το σύνθημα «ΕΟΚ ΚΑΙ ΝΑΤΟ ΤΟ ΙΔΙΟ ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ» ήταν από τις βασικές ιδεολογικές αιχμές της πορείας του προς την εξουσία. Η μετέπειτα εξωτερική του πολιτική, ως πρωθυπουργού, απέδειξε ότι η φιλοευρωπαϊκή του κωλοτούμπα δεν ήταν παρά μια υποχρεωτική επιλογή τακτικού χαρακτήρα, μιας και παρέμεινε προσηλωμένος στο κίνημα των αδεσμεύτων και στις θεωρίες του τρίτου δρόμου προς τον σοσιαλισμό. Χρειάστηκε να αναδειχθεί στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ ο Κώστας Σημίτης για να ανατραπεί η κατεύθυνση αυτή και να καταφέρει η χώρα να κάνει το δεύτερο μεγάλο ευρωπαϊκό της άλμα, με την ένταξη στην ευρωζώνη και τον σκληρό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η επόμενη κρίση στις σχέσεις της χώρας με την Ευρώπη ξέσπασε στη δύσκολη μνημονιακή περίοδο. Οι Έλληνες, συνηθισμένοι σε μια πλαστή και δανεική ευμάρεια που κορυφώθηκε με την διακυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή, δεν δυσκολεύτηκαν να υιοθετήσουν τη θεωρία «τα μνημόνια έφεραν την κρίση» που αποτέλεσε «πηγή έμπνευσης» για το κίνημα των ευρωσκεπτικιστών και των «αγανακτισμένων». Μπορεί η χώρα να απέφυγε το πρώτο δημοψήφισμα που είχε αρχικά προκηρύξει ο Γιώργος Παπανδρέου αλλά δεν απέφυγε το δεύτερο του Τσίπρα που οδήγησε τη χώρα στα πρόθυρα του GREXIT. Η δεύτερη, υποχρεωτική κι αυτή μεταπολιτευτική κωλοτούμπα, από τον πρωθυπουργό του ΣΥΡΙΖΑ αυτή τη φορά, μπορεί να διέσωσε την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας, δεν στάθηκε ωστόσο ικανή να επιβεβαιώσει τη δήλωση εκείνη του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

Οι επικίνδυνες διαστάσεις που έχει λάβει κατά το τελευταίο χρονικό διάστημα η πορεία διάδοσης της πανδημίας στη χώρα μας και η παγίωση ενός ισχυρού αντιεμβολιαστικού κινήματος που παίρνει στα χέρια του τη σκυτάλη των αντιμνημονιακών «αγανακτισμένων», δημιουργούν προβληματισμό για το κατά πόσον ισχύει η δήλωση του Σκέρτσου. Και ο προβληματισμός αυτός δεν αφορά κυρίως τους αρνητές του εμβολίου αλλά το πολιτικό σύστημα της χώρας. Γιατί, κακά τα ψέμματα, το πρόβλημα εκεί βρίσκεται. Οι θεωρίες περί «βαλκανικής νοοτροπίας», θρησκοληπτικών και αντισυστημικών προκαταλήψεων κλπ, μάλλον προβάλλονται και αξιοποιούνται προσχηματικά.

Όσο οι πανδημίες και οι μεγάλες καταστροφές θα βρίσκονται στο επίκεντρο της κομματικής  αντιπαράθεσης, όσο η πολιτική συναίνεση θα εκλαμβάνεται ως «πατερίτσα» και η εκβιαστική απαίτηση της κυβερνητικής αυτοδυναμίας θα δικαιώνεται από τη στάση της αντιπολίτευσης, τόσο θα μεγαλώνει η απόσταση από τις δημοκρατίες της Δύσης και θα θολώνει η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας.