Ο χωροφύλακας της καρδιάς μας

Ο τίτλος είναι προβοκατόρικος, το λέω από την αρχή για να μην υπάρχουν παρεξηγήσεις. Τον σκέφτηκα επειδή χθες σχολιάζαμε με ένα φίλο μου ότι ο κ. Χαρδαλιάς έχει απήχηση στις γυναίκες, όταν του είπα μετά τη χθεσινή ανακοίνωση «ήταν πολύ καλός σήμερα ο Χαρδαλιάς» και εκείνος μου απάντησε «κι εσένα σου αρέσει;;». Χρειάζεται να ευθυμούμε και λίγο μέσα στις δυσκολίες. Γεγονός πάντως είναι πως παρότι κάποιοι σχολιάζουν το ύφος του υπουργού ως υπερβολικά αυστηρό και τον παρομοιάζουν με χωροφύλακα, η απήχησή του είναι πολύ μεγάλη, και όχι μόνο στον γυναικείο πληθυσμό – ίσως γιατί μας εμπεδώνει το αίσθημα της ασφάλειας που τόσο έχουμε ανάγκη.

Φυσικά και έχει σημασία το ύφος – έχει σημασία όχι μόνο τι λέμε αλλά και πώς το λέμε, από τη λογοτεχνία μέχρι το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη. Κι εμένα στην αρχή κάποιες φορές με ξένιζε το ύφος του υπουργού, ίσως γιατί έρχεται μετά τον συναισθηματικής νοημοσύνης επιστημονικό τρόπο με τον οποίο μας απευθύνεται ο καθηγητής. Όχι πια. Καταλαβαίνω πως ο καθένας από τη θέση του, εκτός από το να μας πληροφορεί, έχει ως αποστολή του να μας τονίζει συνεχώς την κρισιμότητα της κατάστασης ώστε να μην εφησυχάζουμε. Κάθε μέρα μάς λένε τα ίδια, ο ένας με την επιστημονικότητά του και ο άλλος στον αυτηρό του τόνο, πως αν δεν τηρούμε τα μέτρα θα χρειαστεί να πάρουμε περισσότερα, σαν απάντηση στην τετριμμένη πια ερώτηση των δημοσιογράφων: «Θα θέλαμε να μας πείτε, κύριε υπουργέ, αν η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε αυστηροποίηση των μέτρων...» Κι έπειτα ότι η κατάσταση είναι κρίσιμη, ότι πάμε καλά, αλλά αν χαλαρώσουμε έστω και λίγο, αυτό θα ανατραπεί άρδην.

Μας λένε συνέχεια τα ίδια λες και δεν είμαστε ικανοί να καταλάβουμε το προφανές, λες και είμαστε μειωμένης αντίληψης, κι εγώ αντιδράω καμιά φορά. Αμέσως όμως νιώθω ανακούφιση με τις ατελείωτες επαναλήψεις των ανακοινώσεων για τα αυτονόητα, γιατί βλέπω ότι υπάρχουν συμπολίτες μας που για τον α ή β λόγο δεν έχουν πειστεί. Κάθε επιπλέον μέτρο που παίρνουμε αυτούς αφορά, και αν όλοι είχαμε καταλάβει τι πρέπει να κάνουμε κανένα μέτρο δεν θα χρειαζόταν. Όταν κινδυνεύουμε να έχουμε δεκάδες χιλιάδες νεκρούς οι ελευθερίες υποχωρούν, δεν υπάρχει κανένας υπαινιγμός αυταρχισμού και κανένας παραλογισμός, οι απαγορεύσεις διέπονται από μία μόνο αρχή, την προστασία του πληθυσμού, να σπάσουμε την αλυσίδα μετάδοσης του ιού μένοντας σπίτι. Και φυσικά ισχύει τόσο η έννοια της καθολικότητας όσο και των εξαιρέσεων – για παράδειγμα, όπως ειπώθηκε χθες, όσοι έχουν πρόβλημα υγείας και πρέπει να κολυμπήσουν ή να ασκηθούν, με χαρτί γιατρού, για αυτούς δεν ισχύουν τα μέτρα. Είναι στοιχειώδες να σκεφτούμε τη μεγάλη εικόνα, και φυσικά στο πεδίο αυτό δεν υπάρχει κανένας απολύτως χώρος για αντιπολίτευση.

Αντίστοιχα πολλοί από όσους διαμαρτύρονται για το ύφος γυμνασιάρχη ή παιδονόμου ίσως δεν έχουν καταλάβει ότι απευθύνεται όχι σε εκείνους προσωπικά, αλλά «στην ανεύθυνη στάση των λίγων που υπομονεύει την πατριωτική προσπάθεια των πολλών, στάση που δημιουργεί προφανείς κινδύνους για την εξάπλωση της νόσου». Όπως εξήγησε ο υπουργός «δεν είναι θέμα μαγκιάς για κανέναν αλλά ζήτημα ευθύνης για μια ολόκληρη κοινωνία». Αν κάποιοι αρνούνται να ενηλικιωθούν και να γίνουν υπεύθυνοι πολίτες ίσως, παιδαγωγικά, να πρέπει να τους «μαλώσεις» και να τους μιλήσεις με όρους απαγόρευσης. Προσωπικά, όπως έλεγα χθες στον φίλο μου, εκτός από τον καθηγητή είμαι φαν και του κ. Χαρδαλιά, ειδικά μετά τη χθεσινή ανακοίνωση στην οποία σχολίασε τα περί αυστηρού ύφους εκφράζοντας το κοινό αίσθημα. Η δημοκρατία μας είναι δημοκρατία της πειθούς, αλλά όλοι μαζί οφείλουμε να σταθούμε απέναντι σε όσους «με περισσή ανευθυνότητα παραβλέπουν την προειδοποίηση ότι εάν χαλαρώσουμε ο ιός θα μας διαλύσει». Πόσο πιο καθαρά να το πει; «Η στάση τους είναι απολύτως αντικοινωνική γιατί υπονομεύουν τις προσπάθειες του συνόλου».

Είπε όμως και κάτι άλλο ο υπουργός, που πολλοί από εμάς το έχουμε συνέχεια στο μυαλό μας... «Αλήθεια, δεν βλέπουν τι γίνεται δίπλα μας στην Ευρώπη; Κανείς από αυτούς δεν αντιλαμβάνεται τι συμβαίνει σε όλο τον κόσμο;» Ειδικά αυτές οι φράσεις δεν ειπώθηκαν με τον ψυχρό τόνο που οφείλει να έχει μια κυβερνητική ανακοίνωση αλλά μίλησαν κατευθείαν στην καρδιά μας, είναι και δικές μας φράσεις – είναι και δική μας αγωνία, απορία, αγανάκτηση, κι ίσως έτσι ο προβοκατόρικος τίτλος που διάλεξα να μπορεί και να σταθεί. Μήπως να τις επαναλάμβαναν κι αυτές μαζί με όσα ακούραστα επαναλαμβάνουν κάθε απόγευμα ο καθηγητής και ο υπουργός, για να πείσουν κι αυτούς που δεν έχουν ακόμα πειστεί, για να μας πείσουν όλους, να κάνουμε ό,τι είναι αναγκαίο ώστε από κοινού, πολίτες και πολιτεία, να κερδίσουμε αυτό τον πόλεμο.