Γιώργος Μαζωνάκης: Το «θαύμα» της συγκίνησης

Απόρησαν πολλοί με το πλήθος –ανομοιογενές εκ πρώτης όψεως– των θρηνούντων για τον αιφνίδο θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη. Ένα είδος ξέφρενου θρήνου κατέκλυσε τις οθόνες μας. Δάκρυα και ζεϊμπέκικα από ευσυγκίνητους εφήβους αλλά και 50ρηδες, που έμοιαζαν κάπως έτσι να αποχαιρετούν και τη δική τους νιότη, την τελευταία εποχή της ανεμελιάς των 90s, τότε που οι νύχτες μεγάλωναν στις πίστες. Θυμηθήκαμε, συγκινηθήκαμε και μας ένωσε η ανάμνηση. Ένα «θαύμα»!

Αυτή η συγκίνηση ορίζει, προς στιγμήν, τον δημόσιο χώρο μας. Ανερμήνευτη; Κάθε άλλο. Ουδείς θα αρνηθεί την ειλικρίνεια των συναισθημάτων του λαϊκού κόσμου που λυπάται. Που η συγκίνησή του ξεσπάει σαν ανάγκη βαθιά και ζωογόνος για να του προσφέρει την αίσθηση της κοινότητας με άλλους συνοδοιπόρους του σ’ αυτόν τον κατακερματισμένο κόσμο. Η συγκίνησή του είναι η συγκολητική ουσία. Αληθινή; Στον Όσκαρ Ουάιλντ, νομίζω, αποδίδεται η φράση «Η αλήθεια είναι απλώς θέμα ύφους». Κι εδώ η εικόνα του πλήθους είναι το «ύφος» της αφήγησης.

Ένα πλήθος που ξορκίζει τη βία και το καθημερινό σπλάτερ των δελτίων ειδήσεων, ανεβάζοντας τον «δικό του» στο βάθρο του Απόλυτα Καλού, του ιδανικού του. Όχι ότι υπήρξε ο Μαζωνάκης κάτι τέτοιο, ούτε ο ίδιος δεν θα είχε φανταστεί ότι θα γινόταν η εικόνα του Καλού Καγαθού, ο «αίρων την συντριβή του κόσμου», επειδή κι ο ίδιος εμφανιζόταν συντετριμμένος. Από τι; Από τον εαυτό του, τα πάθη του, τις ακρότητές του, την «εκτός των ορίων» καλλιτεχνική και κανονική του ζωή, όπως ήθελε ο μύθος που ο ίδιος είχε πλάσει και υπηρετούσε. Ο αιφνίδιος και άδικος θάνατός του είναι η λυτρωτική αποστείρωση για να αγγίξει την ολοκληρωτική αποδοχή και να γίνει «το ατίθασο παλιόπαιδο» που όλοι θέλουν να θυμούνται και στου οποίου τον αποχαιρετισμό να συμμετέχουν.

Είχε τέτοια αποδοχή εν ζωή; Αν την είχε, δεν το γνωρίζαμε πολλοί, ίσως ούτε κι ο ίδιος. Βεβαίως είχε φανατικό κοινό και πολλοί, πάρα πολλοί, τον συμπαθούσαμε για την πολύ ανθρώπινη συμπεριφορά του – τη φιλάνθρωπη πτυχή του τη μάθαμε μετά θάνατον. Αλλά τα συναισθηματικά κριτήρια, μέσα στο πανηγύρι του ενθουσιασμού για την αγάπη που ξεσπάει σαν ανυπόκριτο συναίσθημα την ώρα του θρήνου, πόρρω απέχουν από τα αντικειμενικά. Επειδή είναι αληθινό το συναίσθημα, η κρίση μου είναι αληθινή και αδιαμφισβήτητη. Τα μεγέθη κρίνονται τις ώρες της ψυχραιμίας και τότε ουδείς μπορεί να τα μειώσει.

Ωστόσο, ας μην ξεχνάμε ότι ειδικώς ο θάνατος ενός ειδώλου προσφέρεται σαν οθόνη που πάνω της προβάλλει ο καθένας κάτι δικό του, προσωπικό, τους μύθους για τον εαυτό του και τον κόσμο του, ανεπίδοτα συναισθήματα. Το ίδιο συμβαίνει πάντα, ας μην απαριθμήσω τα παρόμοια εγχώρια ή και εκ του εξωτερικού παραδείγματα (η κηδεία του μέχρι εκείνη τη στιγμή παντελώς άγνωστου σ’ εμένα Παντελή Παντελίδη ήταν ένα ακόμη ειλικρινές λαϊκό ξέσπασμα μαζικών καημών και θυμού για τις «αθέατες ζωές»).

Σ’ αυτό το υπερθέαμα αγάπης, καθοριστικό ρόλο είχαν οι οθόνες, αυτές που αποτύπωναν και μεγέθυναν το γεγονός, οι τηλεοπτικές οθόνες και αυτές των κινητών, προτεταμένες ώστε να «παγιδεύσουν» το συναίσθημα. Είμαστε προ πολλού σ’ αυτή τη φάση της ανθρώπινης ανυπαρξίας, αν η οθόνη δεν αποτυπώσει την ύπαρξη. Κι αφού η τηλεοπτική κάμερα κυνηγάει τους «επιφανείς», έχουμε κι εμείς οι αφανείς εικόνα, ο καθένας τη δική του, σε μια αποθέωση του κατακερματισμού μας, την ίδια ώρα που η συγκίνηση μας ενώνει. Δεν αρκεί. Τίποτα δεν αρκεί για να γεμίσει το κενό που θα ’ρθει με το πέρας του θλιβερού τελετουργικού. Τίποτα δεν αρκεί για να συγκρατηθεί ο χρόνος, που ακολουθεί προ πολλού τον συντριπτικά αγχωτικό ρυθμό της τηλεόρασης, κι ακόμη χειρότερα, του σκρολαρίσματος. Αυτό το κυνήγι του χρόνου, η ανάγκη του να τον σταματήσει –ή να τον ξεχάσει–, σκότωσε και το αγαπημένο είδωλο, τον μέχρι τέλους εκφραστή των μύθων της εποχής του.