Απόστολος Κοσμάς: Έγκλημα, ψυχική ασθένεια και μία διχασμένη κοινή γνώμη για την υπόθεση του πατέρα που σκότωσε τον σχιζοφρενή γιο του, τη δεκαετία του ’90
Στις 7 Ιουλίου 1996, ο 54χρονος Απόστολος Κοσμάς, επιτυχημένος μηχανολόγος και επιχειρηματίας, σκότωσε με τσεκούρι τον 27χρονο πρωτότοκο γιο του, ο οποίος έπασχε από βαριάς μορφής σχιζοφρένεια.
Η υπόθεση του Απόστολου Κοσμά παραμένει μία από τις πιο συγκλονιστικές και αμφιλεγόμενες ιστορίες του ελληνικού αστυνομικού και δικαστικού χρονικού της δεκαετίας του '90. Δεν ήταν απλώς ένα έγκλημα, αλλά μια οικογενειακή τραγωδία που έφερε την ελληνική κοινωνία αντιμέτωπη με αμείλικτα ηθικά ερωτήματα σχετικά με την ψυχική ασθένεια, την ευθανασία και τα όρια της πατρικής αγάπης και της απόγνωσης.
Η δολοφονία του 27χρονου Βαγγέλη έγινε την ώρα που εκείνος κοιμόταν στο δωμάτιό του. Ο πατέρας του τον σκότωσε με τσεκούρι. Στη συνέχεια φόρτωσε το πτώμα στο αυτοκίνητό του και το μετέφερε σε μια οικοδομή στον Κάλαμο. Το περιέλουσε με βενζίνη, του έβαλε φωτιά και με ένα πριόνι, το τεμάχισε σε έντεκα κομμάτια που έβαλε σε μαύρες σακούλες με σκοπό να εξαφανίσει τα ίχνη της εγκληματικής του πράξης. Ένας περαστικός ειδοποίησε την αστυνομία. Ο Απόστολος Κοσμάς, μόλις τον πλησίασαν οι άνδρες της Ασφάλειας, είπε: «Είναι το παιδί μου».
Η μητέρα του Βαγγέλη, Ελευθερία Κοσμά, την ώρα του φονικού βρισκόταν στο εξοχικό τους, στον Κάλαμο μαζί με το μικρότερο γιο της οικογένειας. Μέσα σε λίγα λεπτά από τη στιγμή που ειδοποιήθηκε έτρεξε κοντά στο σύζυγό της, θέλοντας να μοιραστεί μαζί του το βάρος από τις συνέπειες μιας τέτοιας πράξης. Η σύζυγος και τα υπόλοιπα παιδιά του Απόστολου Κοσμά δεν τον εγκατέλειψαν ποτέ. Δεν υπερασπίστηκαν το έγκλημα αλλά τον πατέρα και σύζυγο.
Η δίκη, που ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1997 ήταν πρωτοφανής για τα ελληνικά δεδομένα. Ο Απόστολος Κοσμάς στο δικαστήριο ήταν ψυχικό ράκος. Δήλωσε ότι η πράξη του ήταν μια «πράξη λύτρωσης» τόσο για το παιδί του, που βασανιζόταν από την αρρώστια και τον εγκλεισμό σε ψυχιατρεία, όσο και για την υπόλοιπη οικογένεια που ζούσε υπό καθεστώς τρόμου και βίας.
«Είχα αδυναμία στο παιδάκι μου. Ήταν ο πρωτότοκος. Στην εφηβεία εκδήλωσε τα πρώτα συμπτώματα. Ο μεγάλος μας γιος ήταν τελικά ένας ψυχικά ασθενής άνθρωπος. Ερχόταν και μου έλεγε: "Ένας γείτονάς μας, μπαίνει στο μυαλό μου και μου υπαγορεύει τι να κάνω. Το κεφάλι μου, πονάει. Θα τον σκοτώσω". Ένιωθα τρομερή πίεση από τη συμπεριφορά του γιου μου, ο οποίος είχε γίνει επικίνδυνος για όλους. Δεν άντεξα, θόλωσε το μυαλό μου, έχασα τον έλεγχο και διέπραξα αυτό το τρομερό έγκλημα εις βάρος του ίδιου μου, του παιδιού. Μεταμορφώθηκα σε στυγνό εγκληματία. Εκείνη τη στιγμή δεν είχα συναισθήματα. Ήταν στιγμή τρέλας. Η συνείδησή μου δεν λειτουργούσε. Δεν κατάλαβα τι έκανα. Το μόνο που ήθελα ήταν να προλάβω την καταστροφή της οικογένειάς μου», είχε πει στην απολογία του ο Απόστολος Κοσμάς.
Δέκα ολόκληρα χρόνια η οικογένεια του 27χρονου Βαγγέλη υπέφερε, ζούσε με την αγωνία του. Η οικογένεια δεν ήθελε να παραδεχθεί την οδυνηρή πραγματικότητα. Η αρρώστια του, όπως έλεγαν όλοι, είχε επιδεινωθεί. Ήταν ένα παιδί ευφυέστατο που παρά τη βαριά κατάσταση της υγείας του προσπαθούσε και διατήρησε καιρό κομμάτια λογικής στο ταραγμένο του μυαλό.
Η σχιζοφρένεια με ανεξέλεγκτη επιθετικότητα ήταν μια αρρώστια έξω από τα μέτρα του Απόστολου Κοσμά και της γυναίκας του. Η λύση στο πρόβλημα της οικογένειας, σύμφωνα με τους ψυχιάτρους, ήταν η αναγκαστική νοσηλεία του Βαγγέλη στο ψυχιατρείο. Ο πατέρας όμως δεν άντεχε στην ιδέα του εγκλεισμού.
«Για πρώτη φορά, μας συνιστούν εισαγωγή σε ψυχιατρείο. Τον πάμε στην κλινική Γαλήνη. Είδα να τον πιάνουν 4-5 μαζί και να τον δένουν. Τον δένουν και τον κλείνουν σε ένα υπόγειο για ένα μήνα. Ήταν βαριά περίπτωση, το παιδάκι μου, ζητούσε να φύγει. Δεν άντεχε και δεν άντεχα κι εγώ να το βλέπω κλεισμένο εκεί μέσα. Υπέγραψα και τον πήρα σπίτι μας με δική μου ευθύνη. Τον πήγα στο γιατρό και του έδωσε φαρμακευτική αγωγή».
Η μητέρα του θύματος ανέφερε ότι του είχε υποσχεθεί ότι ποτέ ξανά δεν θα το έκλεινε σε ίδρυμα. «Με είχε πιστέψει το αγόρι μου γιατί με αγαπούσε. Δεν θέλαμε να το βάλουμε στο ψυχιατρείο. Εκεί που το ένα παιδί βιάζει το άλλο. Αγάπη του δίναμε ελπίζοντας… Αγάπη και υπομονή».
Η αντίστροφη μέτρηση ξεκίνησε όταν ο Βαγγέλης σταμάτησε να παίρνει τα φάρμακά του και είχε αρχίσει να γίνεται επικίνδυνος.
«Θα μας σκότωνε. Αρχίζει να μου ζητάει χρήματα για όπλα. Ο γιατρός λέει να τον βάλουμε μέσα. Για δεύτερη φορά. Παίρνουμε εισαγγελική εντολή. Η αστυνομία φοβάται. “Είναι επικίνδυνος” μας είπαν. “Πρέπει να έρθουν τα ΕΚΑΜ”. Όχι, τα ΕΚΑΜ. Όχι, το παιδάκι μας. Παίρνει τις σταγόνες του και είναι καλύτερα. Δεν ήθελα να το κλείσω σε ψυχιατρείο. Δεν το άντεχα. Τον έβαζα σε διάφορες δουλειές γνωστών μου αλλά αυτός έφευγε. Αγόραζε χασίς. Χειροτέρευε και χτυπούσε τη μητέρα του. “Αν μέχρι να γυρίσω δεν μου έχεις βρει λεφτά για όπλα, θα σε σκοτώσω”, μου είχε πει. Πήγα στην αστυνομία αλλά ο Διοικητής έλειπε. Γυρίζω σπίτι πανικοβλημένος κι ακούω τον Βαγγέλη να επιστρέφει σπίτι. Μου φωνάζει και... σας παρακαλώ, τα υπόλοιπα διαβάστε τα μόνοι σας» έλεγε κλαίγοντας στην απολογία του ο Απόστολος Κοσμάς.
«Δικάστε με 100χρονια. Δεν με νοιάζει. Μη με στενοχωρείτε άλλο. Διαβάστε τα από τα χαρτιά σας. Πώς μπόρεσα να σκοτώσω το παιδί μου; Είμαι εγκληματίας; Μήπως είμαι τρελός; Καλύτερα να είχα αυτοκτονήσει». Ο Απόστολος Κοσμάς έδωσε μια υπόσχεση στον Θεό και στο δικαστήριο. «Αν βγω από τη φυλακή, θα βοηθήσω τα παιδάκια που έχουν την ίδια αρρώστια με τον Βαγγέλη μου. Σας παρακαλώ, δώστε μου μια άδεια να πάω κι εγώ στον τάφο του παιδιού μου. Να κλάψω. Δεν έχω πάει ποτέ».
Στις 24 Οκτωβρίου 1997, το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο του επέβαλε ποινή κάθειρξης 12 ετών. Το δικαστήριο του αναγνώρισε το ελαφρυντικό του «πρότερου έντιμου βίου», αποφεύγοντας την ισόβια κάθειρξη, απόφαση που προκάλεσε την έφεση του εισαγγελέα. Ένα από τα πιο ιδιαίτερα στοιχεία της υπόθεσης ήταν η καθολική στήριξη της οικογένειας προς τον θύτη.
Η Ελευθερία Κοσμά στάθηκε στο πλευρό του συζύγου της, περιγράφοντας το μαρτύριο που ζούσαν επί χρόνια. Κατέθεσε ότι ο Βαγγέλης χτυπούσε και έβριζε τους γονείς του και ότι ο Απόστολος ήταν ένας στοργικός πατέρας που είχε ξοδέψει περιουσίες σε γιατρούς και κλινικές χωρίς αποτέλεσμα. Οι άλλοι δύο γιοι της οικογένειας στήριξαν τον πατέρα τους, δηλώνοντας ότι κατανοούσαν την απόγνωσή του και ότι το σπίτι είχε μετατραπεί σε κόλαση.
Η κοινή γνώμη διχάστηκε ανάμεσα στην καταδίκη μιας στυγερής δολοφονίας και στη συμπάθεια προς έναν πατέρα που λύγισε κάτω από το βάρος μιας ανίατης ασθένειας. Η τραγωδία έφερε στο φως τις δραματικές ελλείψεις των κρατικών ψυχιατρικών δομών, όπου οι ασθενείς συχνά ζούσαν σε άθλιες συνθήκες. Για πρώτη φορά συζητήθηκε τόσο έντονα το δικαίωμα στον θάνατο ως απαλλαγή από τον πόνο, με πολλούς να χαρακτηρίζουν τον Κοσμά ως έναν «τραγικό ήρωα» που πήρε πάνω του την αμαρτία για να σώσει τους υπόλοιπους.
Ο Απόστολος Κοσμάς δεν πρόλαβε να εκτίσει την ποινή του. Πέθανε από ανακοπή καρδιάς την 1η Οκτωβρίου 1998, ενώ προαυλιζόταν στις φυλακές Κορυδαλλού, λιγότερο από έναν χρόνο μετά την καταδίκη του. Ο θάνατός του θεωρήθηκε από πολλούς ως η τελική πράξη ενός δράματος που ξεκίνησε πολύ πριν από τη μοιραία νύχτα του Ιουλίου.
Ένα podcast που δεν έχει συγκεκριμένο αντικείμενο, γιατί το θέμα του το διαμορφώνουν κάθε φορά οι ακροατές του, στέλνοντας τις (επί παντός επιστητού) ερωτήσεις τους στους συντελεστές
17°
