Φόρος στους δισεκατομμυριούχους διχάζει τους Δημοκρατικούς στην Καλιφόρνια, με πολιτικές προεκτάσεις ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028.
Στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου 2026, οι Δημοκρατικοί κέρδισαν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου, κερδίζοντας έδρες στη Γερουσία ακόμη και σε παραδοσιακά «κόκκινες» πολιτείες όπως το Τέξας και το Κάνσας. Στην Καλιφόρνια, ο Ξαβιέ Μπεσέρα εξελέγη κυβερνήτης με περίπου 65% και το κόμμα του προηγούνταν σε 48 από τις 52 περιφέρειες για την ομοσπονδιακή Βουλή. Στο ίδιο ψηφοδέλτιο, όμως, η Πρόταση 40 για ειδικό φόρο στους δισεκατομμυριούχους συγκέντρωνε 46,1% υπέρ και 53,9% κατά. Στο προπύργιό του, το Δημοκρατικό Κόμμα κέρδιζε καθαρά την εκλογική μάχη, ενώ ένας φόρος που είχε επισήμως στηρίξει όδευε προς απόρριψη..
Το 2024 ο Γάλλος οικονομολόγος Γκαμπριέλ Ζυκμάν έφερε στην G20 το 2024 την ιδέα μιας διεθνώς συντονισμένης ελάχιστης φορολόγησης των δισεκατομμυριούχων, ακολουθώντας το σχέδιο του Τομά Πικετί. Σύμφωνα με αυτή την πρόταση κάθε χρόνο οι δισεκατομμυριούχοι θα έπρεπε να καταβάλλουν φόρο ίσο τουλάχιστον με το 2% της περιουσίας τους, ενώ διεθνής συντονισμός θα περιόριζε το όφελος από τη μεταφορά φορολογικής έδρας. Ο Ζουκμάν συνέβαλε και στη διαμόρφωση της Πρότασης 40, η οποία προέβλεπε εφάπαξ πολιτειακό φόρο έως 5% για περιουσίες άνω του ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων. Το 90% των εσόδων θα κατευθυνόταν στην Υγεία, σε μια περίοδο περικοπών στην ομοσπονδιακή χρηματοδότηση.
Το βασικό επιχείρημα υπέρ του φόρου είναι ότι η περιουσία δίνει οικονομική ισχύ πριν ακόμη μετατραπεί σε εισόδημα. Η άνοδος της τιμής μιας μετοχής μπορεί να αυξήσει την περιουσία ενός ιδρυτή κατά εκατοντάδες εκατομμύρια, χωρίς εκείνος να πουλήσει ούτε μία μετοχή. Μπορεί όμως να χρησιμοποιήσει τους τίτλους ως εγγύηση για να δανειστεί. Το δάνειο δημιουργεί υποχρέωση αποπληρωμής, αλλά η πρόσβαση σε αυτό δείχνει πόσο ελλιπής μπορεί να είναι η εικόνα της οικονομικής του ισχύος όταν κοιτάμε μόνο το δηλωμένο εισόδημα. Οι τράπεζες δανείζουν μόνο ένα μέρος της αξίας των μετοχών και μπορούν να ζητήσουν πρόσθετες εγγυήσεις αν η τιμή πέσει. Η Πρόταση 40 θα υπολόγιζε τον φόρο με βάση την αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Μεταγενέστερη πτώση θα μπορούσε να δυσκολέψει την πληρωμή, παρά τη δυνατότητα δόσεων ή αναβολής. Η ανεξάρτητη δημοσιονομική υπηρεσία εκτιμούσε έσοδα δεκάδων δισεκατομμυρίων για την Καλιφόρνια, αλλά και κίνδυνο μελλοντικών απωλειών από τον φόρο εισοδήματος αν ορισμένοι φορολογούμενοι μετακόμιζαν σε άλλη πολιτεία με ευνοϊκότερο φορολογικό καθεστώς.
Την πρωτοβουλία ξεκίνησε συνδικάτο εργαζομένων στην υγεία, αλλά ο Μπέρνι Σάντερς, από το κόμμα των Δημοκρατικών Σοσιαλιστών, που συνεργάζεται με τους Δημοκρατικούς, έδωσε στην εκστρατεία εθνική προβολή. Ως ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους εκπροσώπους της ριζοσπαστικής πτέρυγας, υποστήριξε δημοσίως τον φόρο σε συγκεντρώσεις στην Καλιφόρνια. Μαζί του τάχθηκαν ο ινδικής καταγωγής Ro Khanna, που εκλέγεται στην καρδιά της Silicon Valley (συμπεριλαμβανομένων περιοχών όπως h Σάντα Κλάρα, το Φρίμοντ και τμήμα του Σαν Χοσέ) και θεωρείται μία από τις πιο ισχυρές και συγκροτημένες προοδευτικές φωνές στο Κογκρέσο, έχοντας διατελέσει και αντιπρόεδρος της Προοδευτικής Πτέρυγας των Δημοκρατικών. Eναντίον του μέτρου τάχθηκαν ο Ρεπουμπλικανός Στιβ Χίλτον, επιχειρηματίες όπως ο ρωσικής καταγωγής Σεργκέι Μπριν (συνιδρυτής της Google) και οι δύο κορυφαίοι Δημοκρατικοί της Καλιφόρνιας, ο Γκάβιν Νιούσομ και ο Χαβιέ Μπεσέρα που διατηρούν σχέσεις με κάποιους από τους 130 περίπου δισεκατομμυριούχους της Big Tech. Σε προεκλογική έρευνα, το 64% των πιθανών Δημοκρατικών ψηφοφόρων στήριζε την Πρόταση 40 και το 80% την Πρόταση 3, που μονιμοποιούσε υψηλότερους συντελεστές —από 10,3 μέχρι 12,3%— στα μεγάλα εισοδήματα. Η τελευταία εγκρίθηκε με περίπου 60% στην πολιτεία.
Δύο ακόμη προτάσεις μπορούσαν να μπλοκάρουν τον φόρο. Η 41 προέβλεπε ελέγχους και θα ακύρωνε νέους φόρους των οποίων τα έσοδα εξαιρούνταν από το πολιτειακό όριο δαπανών. Η 42 θα απαγόρευε νέους πολιτειακούς φόρους στην κατοχή περιουσιακών στοιχείων εκτός ακινήτων και θα περιόριζε την αναδρομική φορολόγηση. Αν μία από τις δύο εγκρινόταν με περισσότερα «Ναι» από την 40, θα μπορούσε να υπερισχύσει στα σημεία σύγκρουσης. Στη μέχρι τώρα καταμέτρηση, για τη 41 προηγούνταν το «Όχι» με 54% και για τη 42 το «Ναι» με 52,6%.
Μια νίκη της πρότασης που στήριξε ο Σάντερς θα μπορούσε να αλλάξει σε μεγάλο βαθμό τη συζήτηση για το οικονομικό πρόγραμμα των Δημοκρατικών το 2028. Η αριστερή πτέρυγα θα είχε μια νίκη στην κάλπη και θα μπορούσε να πιέσει ώστε η φορολόγηση της μεγάλης περιουσίας να περάσει από τις προκριματικές εκστρατείες στο εθνικό πρόγραμμα του κόμματος. Αν επιβεβαιωθεί η απόρριψη στο προπύργιο της Καλιφόρνιας, η υιοθέτηση ενός αντίστοιχου φόρου από τον προεδρικό υποψήφιο θα γίνει πολύ δυσκολότερη. Ορισμένοι διεκδικητές του χρίσματος είναι πιθανό να τον κάνουν σημαία τους. Οι Ρεπουμπλικανοί θα έχουν κάθε λόγο να αναδείξουν αυτή τη διαφωνία, προβάλλοντας ότι το μέτρο δεν έπεισε ούτε σε μια πολιτεία όπου οι Δημοκρατικοί κέρδισαν με τόσο μεγάλη διαφορά και όπου ήδη ο φόρος εισοδήματος για το ανώτατο δεκατημόριο είναι ο υψηλότερος στις ΗΠΑ.
Το σύνθημα «να πληρώσουν οι δισεκατομμυριούχοι» έχει δύναμη επειδή βασίζεται σε υπαρκτή ανισότητα. Μια προεδρική εκστρατεία χρειάζεται επίσης πειστικές απαντήσεις για το πώς θα εισπραχθεί ο φόρος, τι θα χρηματοδοτήσει και τι θα αλλάξει στην καθημερινότητα. Χωρίς τη μετριοπαθή κεντροαριστερά και τους ανεξάρτητους ψηφοφόρους των αμφίρροπων πολιτειών, οι Δημοκρατικοί δύσκολα θα μετατρέψουν τη νίκη του 2026 σε πλειοψηφία για τον Λευκό Οίκο.
Ένα καλιφορνέζικο «Ναι» θα είχε πολιτική αξία και για τον Ζαν-Λυκ Μελανσόν ενόψει της γαλλικής προεδρικής εκλογής του 2027. Η γαλλική εκδοχή του φόρου Ζυκμάν προέβλεπε ετήσια ελάχιστη πρόσθετη φορολόγηση 2% για περιουσίες άνω των 100 εκατ. ευρώ. Το μέτρο πέρασε από την Εθνοσυνέλευση με τη στήριξη των Οικολόγων, των Σοσιαλιστών και της Ανυπότακτης Γαλλίας, προτού απορριφθεί από τη Γερουσία τον Ιούνιο του 2025. Ο Μελανσόν θα μπορούσε να επικαλεστεί μια άμεση λαϊκή ετυμηγορία στην πολιτεία της Silicon Valley, έστω και για έναν φόρο με διαφορετικό όριο, συντελεστή και διάρκεια. Ωστόσο, στη Γαλλία η φορολογική πολιτική διαφέρει ριζικά: ο ανώτατος συντελεστής στην κανονική προοδευτική κλίμακα φορολογίας εισοδήματος είναι 45% και δεν εφαρμόζεται για «δισεκατομμυριούχους», αλλά το τμήμα του ετήσιου καθαρού εισοδήματος που υπερβαίνει τις 177.106 € ανά φορολογική μονάδα. Στον παραπάνω φόρο προστίθεται ειδική εισφορά (Contribution Exceptionnelle sur les Hauts Revenus), η οποία αυξάνει τον τελικό φορολογικό συντελεστή για τους πολύ πλούσιους: +3% για εισοδήματα από 250.001 έως 500.000 ευρώ και +4% για εισοδήματα που ξεπερνούν τις 500.000. Συνεπώς, ο ανώτατος οριακός συντελεστής φορολογίας εισοδήματος στη Γαλλία μπορεί να φτάσει το 49%. Επίσης, στη Γαλλία, όπου ο Μελανσόν προσπαθεί να επιβάλει νέους φόρους, υπάρχει ο φόρος επί της ακίνητης περιουσίας (IFI) που αντικατέστησε τον γενικό φόρο μεγάλης περιουσίας (ISF) και επιβαρύνει όσους διαθέτουν καθαρή φορολογητέα ακίνητη περιουσία (ακίνητα, μετοχές σε ακίνητα κ.λπ.) που υπερβαίνει το 1,3 εκατομμύριο ευρώ. Πρόκειται για προοδευτικό φόρο που ξεκινά από 0,5%, ενώ ο ανώτατος συντελεστής φτάνει το 1,5% για το τμήμα της ακίνητης περιουσίας που ξεπερνά τα 10 εκατομμύρια ευρώ.
Σύμφωνα με το Forbes, η εκτιμώμενη συνολική περιουσία των δισεκατομμυριούχων του κόσμου αυξήθηκε από 16,1 τρισ. δολάρια το 2025 σε 20,1 τρισ. το 2026: σχεδόν 25% μέσα σε έναν χρόνο. Στην αύξηση συνέβαλαν τόσο οι υψηλότερες αποτιμήσεις όσο και η προσθήκη περίπου 400 ανθρώπων στη λίστα. Αν και το «εύκολο χρήμα» του χρηματιστηρίου μπορεί να χάσει αξία όσο γρήγορα την απέκτησε, όσο διατηρεί την αξία του, δίουν πρόσβαση σε πίστωση και δυνατότητες που δεν μπορούν να προσφέρουν οι μισθοί.
Η φορολόγηση του μεγάλου πλούτου είναι μια συζήτηση που οι Δημοκρατικοί οφείλουν να κάνουν ανοιχτά. Αν όμως ένα μέρος της αριστεράς απαντήσει στον Ντόναλντ Τραμπ με «αριστερό τραμπισμό», αντιμετωπίζοντας κάθε διαφωνία ως προδοσία, θα δυσκολέψει τον ουσιαστικό διάλογο και τις συναινέσεις που θα χρειαστούν οι ΗΠΑ στη μετατραμπική περίοδο. Η διαφωνία για τον φόρο στην Καλιφόρνια δείχνει πόσο εύκολα μπορεί να χαθεί αυτή η δυνατότητα, ακόμη και ανάμεσα σε ανθρώπους που συμφωνούν ότι η συγκέντρωση του πλούτου είναι πρόβλημα.
12°
