Γαλλία: Οι αντιδράσεις στις μετακινήσεις δημοσιογράφων και στις αλλαγές προγράμματος αναζωπυρώνουν τη συζήτηση για την πολυφωνία
Αν και τα γαλλικά δεξιά μέσα ενημέρωσης, όπως το κανάλι CNews, ο ραδιοφωνικός σταθμός Europe 1 και η ιστορική κυριακάτικη εφημερίδα Journal du Dimanche, σημειώνουν υψηλά ποσοστά τηλεθέασης και ακροαματικότητας, οι αντιδράσεις σ’ αυτόν τον «δεξιό εισοδισμό» είναι τόσο σφοδρές ώστε, προς το παρόν, το επιχείρημα ακυρώνεται. Ματαίως η γαλλική δεξιά προσπαθεί να διεμβολίσει το αριστερό κατεστημένο στα ΜΜΕ.
Το 2023, όταν ο Geoffroy Lejeune, πρώην διευθυντής του δεξιού εντύπου Valeurs actuelles, ανέλαβε την αρχισυνταξία της JDD μετά την εξαγορά του ομίλου Lagardère από τον Vincent Bolloré (ο οποίος πρόσκειται στην Εθνική Συσπείρωση των Λεπέν-Μπαρντελλά), η συντακτική ομάδα κατέβηκε σε 40ήμερη απεργία —μία από τις μεγαλύτερες στην ιστορία του γαλλικού Τύπου— και στη συνέχεια οι περισσότεροι δημοσιογράφοι παραιτήθηκαν. Την ίδια εποχή, όταν ο γνωστός κωμικός Guillaume Meurice, που πρόσκειται στη ριζοσπαστική αριστερά, απολύθηκε από τη δημόσια ραδιοφωνία επειδή χαρακτήρισε τον Μπενιαμίν Νετανιάχου «Ναζί με περιτομή», οι δημοσιογράφοι απάντησαν με απεργιακές κινητοποιήσεις και δημόσιες τοποθετήσεις, καταγγέλλοντας προσπάθεια λογοκρισίας, ενώ η δεξιά επέκρινε επί πολλά χρόνια τη συγκεκριμένη εκπομπή για συστηματική αριστερή προκατάληψη.
Τον περασμένο Ιούλιο, η παραίτηση του Jean Quatremer από την αριστερή εφημερίδα Libération και η ένταξή του στο κεντροαριστερό-ρεπουμπλικανικό περιοδικό Marianne, καθώς και η λεγόμενη «υπόθεση Sapin» στον επίσης αριστερό ραδιοφωνικό σταθμό France Inter, όξυναν ακόμα περισσότερο τα πολιτικά μίση και πάθη στον χώρο των γαλλικών ΜΜΕ. Εν ολίγοις, να τι συνέβη: ο Jean Quatremer, αρθρογράφος, δοκιμιογράφος και ανταποκριτής της Libération στις Βρυξέλλες από το 1990, έχασε την, μέχρι πρότινος, γαϊδουρινή υπομονή του. Μετά από συνεχείς καβγάδες με τους συντάκτες της Libération, που τον κατέκριναν για «εξωφρενικές δηλώσεις» σχετικά με την ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση και το Ισλάμ, και μετά από επιθέσεις που δεχόταν επί σειρά ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Quatremer παραιτήθηκε, δικαιολογώντας την απόφασή του με ανοιχτή επιστολή στο εβδομαδιαίο περιοδικό Le Point. Το αποτέλεσμα ήταν να διαμαρτυρηθεί ο σύλλογος συντακτών του Marianne, στο οποίο, όπως είπα, προσελήφθη, για την «υπερβολική προβολή» του Quatremer και να ζητήσει εγγυήσεις από τη διοίκηση ότι ο Jean Quatremer δεν θα παίξει ρόλο στον προσανατολισμό του εντύπου. Η διοίκηση υποσχέθηκε ότι ο νεοφερμένος «θα εκφράζει τη γνώμη του μόνο σε ένα εβδομαδιαίο άρθρο» και τίποτα περισσότερο.
Με λίγα λόγια, κανείς δεν πολυθέλει τον Quatremer, έναν 69χρονο δημοσιογράφο με μακρά καριέρα στην αριστερά. Στον κατατρεγμό του συμβάλλει η Γαλλοπαλαιστίνια ευρωβουλεύτρια της Ανυπότακτης Γαλλίας Rima Hassan, η οποία τον μήνυσε για κυβερνοπαρενόχληση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: ο Quatremer έχει εκφραστεί επανειλημμένως εναντίον της Hassan, η οποία, κατά τη γνώμη του, όπως και κατά τη γνώμη όλων των πολιτικών της αντιπάλων, ηγείται του αντισημιτικού κινήματος στη Γαλλία. Προσθέτω εδώ ότι η Hassan δεν καταφέρεται μόνο εναντίον του Ισραήλ και των Εβραίων, αλλά και εναντίον της Γαλλίας, μολονότι η Γαλλία τής παραχώρησε υπηκοότητα και την εκτόξευσε στην κορυφή της πολιτικής. Αναρωτιέται κανείς γιατί, εφόσον υποφέρει τόσο στο Παρίσι και στις Βρυξέλλες, δεν εγκαθίσταται σε κάποια μουσουλμανική χώρα.
Επιστρέφω στον Quatremer.
Τα άρθρα του Jean Quatremer έχουν προκαλέσει πολλές αντιπαραθέσεις. Τον Ιούλιο του 2007 —πολύ πριν από το σκάνδαλο του βιασμού της καμαριέρας στο Sofitel— ήταν ο πρώτος που αναφέρθηκε δημοσίως στην άκρως προβληματική συμπεριφορά του Ντομινίκ Στρος-Καν, διευκρινίζοντας ότι ο τότε πιθανός υποψήφιος για τις γαλλικές προεδρικές εκλογές παρενοχλούσε συστηματικά γυναίκες και ότι η στάση του είχε ήδη κλονίσει τη θέση του στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Το 2012, στο βιβλίο του «Sexes, mensonges et médias» (Σεξ, ψέματα και μέσα ενημέρωσης), ο Quatremer κατηγορούσε τα ΜΜΕ για ομερτά, από την οποία επωφελούνταν τα μέλη της γαλλικής ελίτ. Στη συνέχεια, έγινε ολόκληρη φασαρία όταν έκανε αρνητικά σχόλια για την οδοποιία και τις πολεοδομικές αναπλάσεις στις Βρυξέλλες, καταλήγοντας ότι η πόλη «δεν είναι όμορφη». Βέλγοι και ευρω-γραφειοκράτες αγανάκτησαν, κυρίως διότι ήξεραν ότι ο αναιδής δημοσιογράφος δεν μεμφόταν τους Βέλγους μόνο για λανθασμένες πολεοδομικές παρεμβάσεις, όπως το πέρασμα αυτοκινητοδρόμων από το κέντρο της πόλης, αλλά και για τη μετατροπή της χώρας τους σε Βελγιστάν. Αυτό που τους ενοχλούσε περισσότερο ήταν οι θέσεις του για τον ισλαμικό κοινοτισμό: γράφοντας για τη βελγική κρίση ταυτότητας, ο Quatremer είχε αναφερθεί στην περιοχή του Μόλενμπεκ των Βρυξελλών —«Διακόσια μέτρα από την Γκραν-Πλας, βρίσκεστε στη Σαουδική Αραβία»— με το αναμενόμενο αποτέλεσμα να τον χαρακτηρίσει «ισλαμοφοβικό» το Mediapart, το κατεξοχήν μέσο ερευνητικής δημοσιογραφίας που καταδιώκει τους «ισλαμοφοβικούς».
Ωστόσο, περιέργως, το 2013, ο Quatremer ζήτησε συγγνώμη από τον Ζαν-Λυκ Μελανσόν, τον οποίο είχε αποκαλέσει αντισημίτη: εκείνη την εποχή ολόκληρη η γαλλική αριστερά ήταν εναντίον του Quatremer και ο Μελανσόν προστατευόταν από το πολιτικό σύστημα περισσότερο απ’ όσο προστατεύεται σήμερα. Ύστερα, στη διάρκεια του κινήματος των Κίτρινων Γιλέκων, ήταν ο μόνος από τη Libération που περιέγραψε με μελανά χρώματα τους αριστεροδεξιούς διαδηλωτές, ενώ, λίγο αργότερα, στήριξε το σχέδιο μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος του Εμανουέλ Μακρόν, γράφοντας ότι οι Γάλλοι «παθαίνουν συλλογική υστερία κάθε φορά που ανακοινώνεται κάποια μεταρρύθμιση».
Μετά την παλαιστινιακή επίθεση στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, την οποία ο Quatremer περιέγραψε ως πογκρόμ, πέρασε σε ολική αντεπίθεση. Λέγοντας ότι ο αντισημιτισμός πρέπει να κατονομάζεται «από όπου κι αν προέρχεται», χαρακτήρισε την αριστερά «αμετανόητα αντισημιτική», δίνοντας συγκεκριμένα παραδείγματα από τη Γαλλία και το Βέλγιο και δηλώνοντας στην εκπομπή του Frédéric Haziza στο Radio J ότι «από τις 7 Οκτωβρίου» αυτοπροσδιορίζεται «ως Εβραίος και σιωνιστής». Και σαν να μην έφτανε αυτή η δήλωση, πρόσθεσε ότι οι Ανυπότακτοι είναι το κορυφαίο αντισημιτικό κόμμα στη Γαλλία, «εξίσου επικίνδυνο, αν όχι πιο επικίνδυνο, από την Εθνική Συσπείρωση της Μαρίν Λεπέν»: «Η Ανυπότακτη Γαλλία δεν είναι δημοκρατικό κόμμα», είπε. «Δεν είναι καν ακροαριστερό κόμμα, είναι ακροδεξιό κόμμα στα αριστερά».
Στη Libération τού έκοψαν την καλημέρα. Κι όταν ο Quatremer αντικατέστησε την εικόνα του προφίλ του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με ένα σκίτσο του Χίτλερ με παλαιστινιακή μαντίλα, οι πλατφόρμες μπλόκαραν τους λογαριασμούς του και όλα τα αριστερά ΜΜΕ τού επιτέθηκαν, εκφράζοντας μομφές ακόμα και για την ευρωφιλία του και ενώνοντας τη φωνή τους με αντιευρωπαϊστές όπως ο Ερίκ Ζεμμούρ. Το δε περιοδικό Nouvel Observateur ανέσυρε δήλωση του σοσιαλιστή πρώην υπουργού Εξωτερικών Hubert Védrine, ο οποίος τον είχε αποκαλέσει «αγιατολάχ του ευρωπαϊκού φεντεραλισμού», καθώς και αρνητικά σχόλια αριστεροδεξιών περί της ευρωλιγούρας του Quatremer. Γενικά, ο Quatremer δεν μασούσε τα λόγια του και συχνά υπερέβαινε τα εσκαμμένα (μεταξύ άλλων, έχει αποκαλέσει τους ευρωσκεπτικιστές «μπάσταρδους»), κάνοντας κατάχρηση των social media. Αλλά βεβαίως, αν δεν μασούσε τα λόγια του κι αν υπερέβαινε τα εσκαμμένα εκφράζοντας τις δεδομένες απόψεις της αριστεράς, δεν θα είχε υποστεί όσα υπέστη στον χώρο των γαλλικών ΜΜΕ.
Μπροστά στην κριτική περί αριστερής ηγεμονίας, ενιαίας σκέψης και έλλειψης πλουραλισμού, ο ραδιοφωνικός σταθμός France Inter, στο πλαίσιο του νέου προγράμματος της σεζόν 2026-27, αποφάσισε να αναθέσει ένα εβδομαδιαίο πολιτικό σχόλιο στον Charles Sapin, στέλεχος του εντύπου Valeurs actuelles, το οποίο έχει καταδικαστεί στο παρελθόν για εξύβριση, ρατσισμό και ισλαμοφοβία. Η διοίκηση αιτιολόγησε την επιλογή επικαλούμενη την ανάγκη ενίσχυσης της πολυφωνίας στο δημόσιο ραδιόφωνο, αλλά οι αντιδράσεις ήταν και πάλι οι αναμενόμενες. Η δημοσιογραφική ομάδα του σταθμού και τα συνδικάτα των εργαζομένων της Radio France κατήγγειλαν την παρουσία του Sapin ως απόπειρα επιβολής του ακροδεξιού αφηγήματος στο δημόσιο ραδιόφωνο· στις 13 και 14 Σεπτεμβρίου οι δημοσιογράφοι κατέβηκαν σε απεργία, η οποία επηρέασε το πρόγραμμα της France Inter, της France Info και άλλων σταθμών του ομίλου. Αρχικά, η διοίκηση πρότεινε ως συμβιβαστική λύση τη μετατροπή της εκπομπής του Sapin σε ανοιχτή συζήτηση με αντίλογο, αλλά η πρόταση απορρίφθηκε τόσο από τα συνδικάτα όσο και από τον ίδιο τον δημοσιογράφο. Έτσι, στις 19 Σεπτεμβρίου ανακοινώθηκε η ακύρωση της συμφωνίας και η αποχώρηση του Charles Sapin από το πρόγραμμα του σταθμού.
Τώρα ο Quatremer γράφει σχόλιο μιας σελίδας στο εβδομαδιαίο περιοδικό Marianne. Ο Sapin παραμένει αναπληρωτής διευθυντής σύνταξης στο εβδομαδιαίο περιοδικό Valeurs actuelles, το οποίο νοσταλγεί τη «γλυκιά Γαλλία» του Ντε Γκωλ. N’importe quoi. Πάντως, το δημόσιο ραδιόφωνο και η Libération δεν μολύνθηκαν από την ακροδεξιά κι από την ισλαμοφοβία. Νίκη του κινήματος.
18°
