Ποια είναι η χώρα που πληρώνει τους πολίτες για να διαβάζουν βιβλία
Η Σιγκαπούρη ξεκίνησε αυτόν τον μήνα μια πρωτότυπη, πενταετή εθνική εκστρατεία για την καλλιέργεια της αναγνωστικής συνήθειας, προσφέροντας μεταξύ άλλων μικρές χρηματικές ανταμοιβές στους πολίτες που καταγράφουν τα λεπτά που αφιερώνουν στο διάβασμα βιβλίων σε κυβερνητική ιστοσελίδα.
Οι αρμόδιοι ποντάρουν στη στρατηγική της «παιχνιδοποίησης» (gamification) —με ένα σύστημα πόντων που καταγράφει τη συνήθεια ανάγνωσης βιβλίων και προσφέρει μια μικρή ανταμοιβή— αλλά και στη συμμετοχή των πολιτών, προκειμένου να αναβιώσουν μια συνήθεια που αντικαθίσταται με ταχύτητα από το ατελείωτο scrolling σε περιεχόμενο που προκαλεί «σήψη του εγκεφάλου».
«Παρότι το περιεχόμενο σύντομης διάρκειας μας βοηθά να παραμένουμε ενημερωμένοι, η ανάγνωση κειμένων μεγαλύτερης έκτασης ενισχύει την προσοχή, την κριτική σκέψη και τη φαντασία», δήλωσε σε ανακοίνωσή της η επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Μελίσα Ταμ. «Τελικά, θέλουμε να δούμε ένα έθνος αναγνωστών που είναι περίεργοι, σκεπτόμενοι, με κριτική ικανότητα και εξοπλισμένοι ώστε να ανταποκριθούν σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα πιο σύνθετος».
Πώς λειτουργεί το σύστημα ανταμοιβής για την ανάγνωση βιβλίων;
Το πρόγραμμα, πάντως, δεν πρόκειται να κάνει τους βιβλιοφάγους πλούσιους. Χρειάζονται 50 ημέρες αναγνωστικών συνεδριών για να κερδίσει κανείς 1 δολάριο Σιγκαπούρης. Μια συνεδρία διάρκειας τουλάχιστον 15 λεπτών αποφέρει 20 εικονικά νομίσματα, ενώ απαιτούνται 1.000 νομίσματα για την καταβολή του ενός δολαρίου. Κάθε ημέρα μπορεί να καταγραφεί μόνο μία συνεδρία.
Το πρωτότυπο πρόγραμμα έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το εύρος προσοχής μειώνεται και οι αναγνωστικές συνήθειες υποχωρούν παγκοσμίως. Εκπαιδευτικοί δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν τη λεγόμενη «σήψη του εγκεφάλου» —την υποβάθμιση των γνωστικών μας ικανοτήτων που αποδίδεται στην υπερβολική κατανάλωση επιφανειακού διαδικτυακού περιεχομένου— αλλά και το doomscrolling, δηλαδή την αδιάκοπη περιήγηση σε αρνητικές ή εθιστικές ειδήσεις και αναρτήσεις.
Οι τελευταίες παγκόσμιες κατατάξεις, που δημοσιεύθηκαν την περασμένη εβδομάδα, έδειξαν ότι οι επιδόσεις στην ανάγνωση των 15χρονων στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καταγράψει μεγάλη πτώση, ενώ ασιατικές χώρες, όπως η Σιγκαπούρη και η Κίνα, παρουσιάζουν εξαιρετικά αποτελέσματα. Η μελέτη ανέδειξε ως μία από τις προκλήσεις την αυξημένη ψηφιακή διάσπαση της προσοχής μέσα στις σχολικές αίθουσες.
Η παιχνιδοποίηση της ανάγνωσης και η μετατροπή της σε συνήθεια βρίσκονται στον πυρήνα της πρωτοβουλίας της Σιγκαπούρης, σύμφωνα με τον Λο Τσιν Ι, από το Εθνικό Ινστιτούτο Εκπαίδευσης της χώρας. «Για κάποιον που διαβάζει πολύ, τα 15 λεπτά μπορεί να φαίνονται πολύ λίγα, αλλά νομίζω ότι είναι μια καλή, ισορροπημένη διάρκεια», δήλωσε στο CNN ο Λο, ο οποίος μελετά τις αναγνωστικές συνήθειες. «Αυτό που έχει συμβεί είναι ότι πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν να διαβάζουν, αν ως διάβασμα εννοούμε την ανάγνωση λέξεων σε μια οθόνη. Όμως η βαθιά ανάγνωση, το να αφιερώνεις χρόνο και να δεσμεύεσαι πραγματικά στο διάβασμα, μπορεί να συμβαίνει πλέον λιγότερο συχνά».
Παρότι η Σιγκαπούρη εξακολουθεί να ξεχωρίζει παγκοσμίως στις επιδόσεις στην ανάγνωση, υπάρχουν ανησυχίες ότι οι μαθητές χάνουν το ενδιαφέρον τους για τα βιβλία όταν αρχίζουν να προετοιμάζονται για σημαντικότερες εξετάσεις καθώς ανεβαίνουν στις τάξεις. Ένας αναλυτής κινδύνου στη Σιγκαπούρη, ο οποίος διαβάζει καθημερινά πολλές τεχνικές αναφορές και ειδησεογραφικά κείμενα στο πλαίσιο της δουλειάς του, πιστεύει ότι οι μαθητές χάνουν τη χαρά της ανάγνωσης όταν φτάνουν στο γυμνάσιο. «Νομίζω ότι κατά τη διάρκεια της εφηβείας μπορεί να υπάρχει αρκετό άγχος», δήλωσε ο 32χρονος Άιζακ Νίο. «Υπάρχουν πολλές σημαντικές εξετάσεις και αρχίζεις να διαβάζεις μόνο για όσα πρόκειται να εξεταστείς. Και έτσι, σταδιακά, χάνεις τη συνήθεια να διαβάζεις για ευχαρίστηση».
Η πρωτοβουλία «διαβάζω και κερδίζω» βρίσκεται σε πιλοτική φάση έως το τέλος του έτους, με το Εθνικό Συμβούλιο Βιβλιοθηκών να αναφέρει ότι θα ακολουθήσουν «νέες λειτουργίες και βελτιώσεις» με βάση τα σχόλια των χρηστών. Οι αναγνώστες μπορούν επίσης να συμμετάσχουν σε μια φιλανθρωπική δράση, μέσω της οποίας ο οργανισμός ελπίζει να συγκεντρώσει 7,5 εκατομμύρια λεπτά ανάγνωσης και να συγκεντρώσει έως και 118.300 δολάρια (150.000 δολάρια Σιγκαπούρης) για φιλανθρωπικούς σκοπούς μέσα στη φετινή χρονιά.
