Ταϊλάνδη: Γιατί οι γιατροί φοβούνται να φάνε τηγανητό κοτόπουλο στην εφημερία
Ο χειρουργός Θανάτ Ταντινάμ στην Ταϊλάνδη γνωρίζει καλά το ανθρώπινο πεπτικό σύστημα. Υπάρχει, όμως, και ένας άλλος «κανόνας» που τον συνοδεύει από τα φοιτητικά του χρόνια: ποτέ τηγανητό κοτόπουλο στη δουλειά. Όχι για διατροφικούς λόγους, αλλά επειδή, σύμφωνα με μια επίμονη νοσοκομειακή δεισιδαιμονία, μπορεί να φέρει μια εφημερία γεμάτη περιστατικά.
Η πεποίθηση αφορά κυρίως παραγγελίες από συγκεκριμένη αλυσίδα γρήγορου φαγητού και είναι τόσο διαδεδομένη σε ορισμένα νοσοκομεία της Ταϊλάνδης, ώστε μια σακούλα φαγητού μπορεί να προκαλέσει δυσφορία στους συναδέλφους εκείνου που την παρήγγειλε.
Ο 35χρονος Ταντινάμ αποφάσισε να εξετάσει αν η φήμη αντέχει στον επιστημονικό έλεγχο. Το αποτέλεσμα δεν τη δικαίωσε. Ο ίδιος, πάντως, εξακολουθεί να παίρνει τις προφυλάξεις του.
Το πείραμα σε 345 χειρουργικές βάρδιες
Μεταξύ 2023 και 2024, ο Ταντινάμ και συνάδελφοί του στο νοσοκομείο Παταλούνγκ, στη νότια Ταϊλάνδη, πραγματοποίησαν τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη σε 345 χειρουργικές βάρδιες.
Συνέκριναν τρεις ομάδες: χειρουργούς που έτρωγαν κοτόπουλο από την αλυσίδα με την οποία συνδέεται η δεισιδαιμονία, άλλους που προμηθεύονταν φαγητό από τοπική επιχείρηση και μια ομάδα που δεν έτρωγε. Εξέτασαν δείκτες όπως ο φόρτος περιστατικών και η εκτιμώμενη απώλεια αίματος των ασθενών.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε φέτος στο επιστημονικό περιοδικό «Annals of Surgery Open», δεν διαπίστωσε ότι το συγκεκριμένο γεύμα οδηγούσε σε περισσότερη δουλειά.
Η πεποίθηση, ωστόσο, αποδείχθηκε ανθεκτικότερη από το εύρημα. Ο Ταντινάμ παραδέχθηκε στους New York Times ότι εξακολουθεί να την πιστεύει σε ποσοστό περίπου 80%. Αν κάποιος του έφερνε το επίμαχο φαγητό στο νοσοκομείο, θα το κρατούσε για μετά τη βάρδια.
Κάθε νοσοκομείο έχει τις δικές του προλήψεις
Η δεισιδαιμονία δεν περιορίζεται στο τηγανητό κοτόπουλο. Ο Ταντινάμ γνωρίζει συναδέλφους που αποφεύγουν ξηρούς καρπούς, πίτσα ή καφέ κατά τη διάρκεια της εργασίας τους. Σε τουλάχιστον ένα νοσοκομείο, ακόμη και οι μπανάνες —που γενικά θεωρούνται τυχερό τρόφιμο στην Ταϊλάνδη— αντιμετωπίζονται ως ταμπού.
Τέτοιες αντιλήψεις συνυπάρχουν με τη σύγχρονη ζωή σε μια χώρα όπου ο βουδισμός έχει συνδυαστεί με ανιμιστικές παραδόσεις, ινδουιστικές τελετουργίες και κινεζική αστρολογία.
Η καθηγήτρια Τιρανούτ Πουσακσρικίτ, η οποία μελετά την επίδραση των δεισιδαιμονιών στην καταναλωτική συμπεριφορά στο Πανεπιστήμιο Τσουλαλονγκόρν, εξηγεί ότι η επιστημονική εκπαίδευση δεν αποκλείει την πίστη στην καλοτυχία. Ο ίδιος άνθρωπος μπορεί να έχει πτυχίο θετικών επιστημών, να αναζητά ευνοϊκή ημερομηνία για την υπογραφή ενός συμβολαίου και να φορά φυλαχτό στη δουλειά.
Όταν το φαγητό χρησιμοποιήθηκε για να «φέρει» ασθενείς
Η Τιταπόν Νασάαρν, γιατρός επειγόντων στο νοσοκομείο Καμαλασάι, αναφέρει ότι η συγκεκριμένη πρόληψη αφορά κυρίως τμήματα όπου οι εργαζόμενοι δεν μπορούν εύκολα να φύγουν για φαγητό, όπως τα χειρουργεία και τα επείγοντα.
Θυμάται μάλιστα μια ασυνήθιστα ήσυχη βραδιά στη χειρουργική μονάδα εντατικής θεραπείας, όταν ορισμένοι νοσηλευτές ανησυχούσαν ότι θα έχαναν επόμενες βάρδιες λόγω έλλειψης δουλειάς. Ένας αναισθησιολόγος παρήγγειλε κοτόπουλο και πίτσα, σε μια αυτοσχέδια τελετουργία «προσέλκυσης» περιστατικών.
Τα κρεβάτια γέμισαν, όπως αφηγείται η ίδια. Η χρονική ακολουθία, βέβαια, δεν αναιρεί το αποτέλεσμα της μελέτης ούτε τεκμηριώνει αιτιώδη σχέση.
Πίσω από τη γρουσουζιά, η πίεση της εφημερίας
Για την Πουσακσρικίτ, η κοινή αυτή πεποίθηση δεν αποτελεί κατ’ ανάγκην απόρριψη της επιστήμης. Σε ένα περιβάλλον εξαιρετικά απρόβλεπτο, ένας άγραφος κανόνας μπορεί να προσφέρει μια μικρή αίσθηση ελέγχου και να ενισχύσει τη συνοχή της ομάδας.
Ο Ταντινάμ εντοπίζει πίσω από τη δεισιδαιμονία μια πιο πεζή πραγματικότητα: τον φόβο της υπερφόρτωσης. Η πεποίθηση εμφανίζεται κυρίως στα δημόσια νοσοκομεία, όπου οι γιατροί εργάζονται υπό μεγάλη πίεση και με χαμηλότερες αποδοχές από τους συναδέλφους τους στον ιδιωτικό τομέα.
Στα ιδιωτικά νοσοκομεία, σημειώνει, η αύξηση των περιστατικών μπορεί να σημαίνει και υψηλότερη αμοιβή. Στα δημόσια, μια ξαφνική εισροή ασθενών επιβαρύνει ακόμη περισσότερο μια ήδη δύσκολη βάρδια.
Η «κατάρα» του φαγητού, κατά την εκτίμησή του, είναι τελικά μια προβολή αυτού του φόβου: η ανάγκη να βρεθεί ένας αποδιοπομπαίος τράγος για όσα κανείς δεν μπορεί να προβλέψει στην επόμενη εφημερία.
Η Αμερική δεν ξύπνησε ξαφνικά σε μια νέα εποχή πολιτικής ευγένειας. Αλλά η κάλπη έδειξε ότι –ακόμα και σε μια βαθιά πολωμένη κοινωνία– η πολιτική υπερβολή δεν είναι ανεξάντλητος πόρος.
15°
