Το δύσκολο στοίχημα για ένα «ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ» χωρίς τις ΗΠΑ

Η Ευρώπη επιταχύνει τις κινήσεις της για να διαμορφώσει ένα εναλλακτικό σχέδιο άμυνας εντός του ΝΑΤΟ, καθώς εντείνεται η ανησυχία ότι οι ΗΠΑ, υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, ενδέχεται να μειώσουν ή ακόμη και να αποσύρουν μέρος της στρατιωτικής τους παρουσίας στη Γηραιά Ήπειρο.

Σύμφωνα με την Wall Street Journal, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επεξεργάζονται ένα ανεπίσημο «σχέδιο Β», που συχνά αποκαλείται «ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ».

Η βασική ιδέα είναι η δημιουργία ενός μηχανισμού που θα ενισχύει τον ρόλο των ευρωπαϊκών χωρών στην άμυνα της ηπείρου, αξιοποιώντας τις υπάρχουσες δομές της Συμμαχίας αλλά με σημαντικά μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συμμετοχή στη διοίκηση, στον επιχειρησιακό σχεδιασμό και στην κατανομή αρμοδιοτήτων. Δεν πρόκειται για αντικατάσταση του ΝΑΤΟ, αλλά για προσαρμογή του σε ένα ενδεχόμενο μειωμένης αμερικανικής εμπλοκής.

Κεντρικός στόχος είναι να διατηρηθεί η αποτρεπτική ισχύς απέναντι στη Ρωσία, ακόμη και αν οι ΗΠΑ περιορίσουν τον ρόλο τους ή αλλάξουν προτεραιότητες. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται η ενίσχυση της ευρωπαϊκής στρατιωτικής αυτονομίας χωρίς να αλλάξει τυπικά η δομή της διατλαντικής συμμαχίας.

Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, η οποία υστερεί σε σημαντικούς τομείς σε σχέση με τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με το δημοσίευμα της αμερικανικής εφημερίδας, προτεραιότητες αποτελούν:

1. Η παραγωγή προηγμένων οπλικών συστημάτων,
2. η ανάπτυξη δορυφορικών και αναγνωριστικών δυνατοτήτων, καθώς και
3. η στρατηγική αεροπορική ανάπτυξη για ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας έναντι ξένων απειλών.

Σχετικό Άρθρο

Κοσμος Politico: Τα σενάρια διάλυσης του ΝΑΤΟ αφυπνίζουν την Ευρώπη

Newsroom 02.04.2026, 14:56

Προς αυτήν την κατεύθυνση, το νέο σχέδιο προβλέπει μεγαλύτερη ευρωπαϊκή εμπλοκή σε κρίσιμους τομείς, όπως η διοίκηση και ο επιχειρησιακός έλεγχος, αλλά και την ανάπτυξη κοινών δυνατοτήτων που σήμερα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ. Σε αυτές περιλαμβάνονται η αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα, οι στρατηγικές μεταφορές, η επιτήρηση, οι πληροφορίες και η εφοδιαστική υποστήριξη.

Κομβική θεωρείται η αλλαγή στάσης της Γερμανίας, η οποία για χρόνια αντιμετώπιζε επιφυλακτικά την ιδέα της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, αλλά πλέον εμφανίζεται πιο θετική. Αυτή η μεταστροφή συνδέεται με την αυξανόμενη αβεβαιότητα γύρω από τη μελλοντική πολιτική της Ουάσιγκτον και τις επανειλημμένες τοποθετήσεις του Τραμπ για τον ρόλο του ΝΑΤΟ.

Πόσο κοντά βρισκόμαστε σ' ένα «ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ»;

Οι συζητήσεις γίνονται κυρίως ανεπίσημα, μέσα από επαφές μεταξύ αξιωματούχων, συναντήσεις εργασίας και διαβουλεύσεις στο περιθώριο του ΝΑΤΟ. Αν και δεν υπάρχει ακόμη επίσημη πρόταση, η ιδέα έχει προχωρήσει από το θεωρητικό επίπεδο σε έναν πιο πρακτικό σχεδιασμό.

Σχετικό Άρθρο

Κοσμος Τα 5 σενάρια για το μέλλον του ΝΑΤΟ: Από το πιο πιθανό, στο πιο απίθανο

Newsroom 03.04.2026, 11:22

Ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, σημείωσε ότι η μετατόπιση ευθυνών από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και θα συνεχιστεί στο πλαίσιο της αμερικανικής στρατηγικής. Από την πλευρά τους, οι Ευρωπαίοι επιδιώκουν να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος, κάτι που ο Τραμπ ζητούσε εδώ και χρόνια, ενώ ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, τόνισε ότι η συμμαχία θα γίνει πιο «ευρωκεντρική».

Από τη μεριά του ο Γερμανός υπουργός Άμυνας, Μπόρις Πιστόριους, ανέφερε ότι οι συζητήσεις δεν είναι εύκολες, αλλά μπορούν να δημιουργήσουν ευκαιρίες για την Ευρώπη. Τόνισε ακόμη ότι το ΝΑΤΟ παραμένει αναντικατάστατο, ενώ υπογράμμισε πως η ενίσχυση της ευρωπαϊκής συμμετοχής είναι απαραίτητη, ώστε η συμμαχία να διατηρήσει τον διατλαντικό της χαρακτήρα.

Τα «αγκάθια»

Ωστόσο, οι δυσκολίες για ένα τέτοιο εγχείρημα είναι σημαντικές. Το ΝΑΤΟ βασίζεται ιστορικά στην αμερικανική ηγεσία, τόσο στρατιωτικά όσο και τεχνολογικά, ενώ οι ΗΠΑ εξακολουθούν να παρέχουν κρίσιμες δυνατότητες, όπως δορυφορικές επικοινωνίες και συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης.

Αυτό σημαίνει ότι μια πιο «ευρωπαϊκή» εκδοχή του ΝΑΤΟ απαιτεί ισχυρή πολιτική βούληση, μεγάλες επενδύσεις και χρόνο για την ανάπτυξη αυτών των νέων δυνατοτήτων. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι το χάσμα δεν μπορεί να καλυφθεί άμεσα, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η πυρηνική αποτροπή και η στρατηγική επιτήρηση.

Παρά τις προκλήσεις, όμως, η κατεύθυνση είναι σαφής: η Ευρώπη επιχειρεί να αναλάβει μεγαλύτερο ρόλο στην ασφάλειά της. Αυτή η μετατόπιση δεν αποτελεί πλέον θεωρητική συζήτηση, αλλά εξελίσσεται σε πρακτικό σχεδιασμό, σηματοδοτώντας πιθανώς μια σημαντική αλλαγή στις διατλαντικές σχέσεις και στη δομή της ευρωπαϊκής άμυνας, καταλήγει το δημοσίευμα της WSJ.