Το ΝΑΤΟ μπορεί να διαλυθεί στην περίπτωση που ο Τραμπ αποσύρει τις ΗΠΑ, ωστόσο ο Αμερικανός πρόεδρος με τις κινήσεις του υπονομεύει το μέλλον της Συμμαχίας
Η εντεινόμενη ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ κατά του NATO επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ερώτημα που μέχρι πρόσφατα θεωρείτο αδιανόητο: Μπορεί η διατλαντική συμμαχία να αποδυναμωθεί ή ακόμη και να διαλυθεί εκ των έσω;
Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, που παρουσιάζει το Politico σε νέα του ανάλυση για το μέλλον του ΝΑΤΟ, πέντε είναι τα βασικά σενάρια τα οποία συγκεντρώνουν από μικρή έως μεγάλη πιθανότητα και προκαλούν από τη μικρότερη έως τη μεγαλύτερη ζημιά.
Πρώτο σενάριο για το ΝΑΤΟ: Κλιμάκωση της ρητορικής Τραμπ
Η συνεχής αμφισβήτηση της συλλογικής άμυνας, ιδιαίτερα του Άρθρου 5, αποτελεί ήδη πραγματικότητα. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει τη συμμαχία «χάρτινη τίγρη», αφήνοντας αιχμές ότι οι ΗΠΑ ίσως δεν τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους, όταν η Ευρώπη θα το χρειαστεί. Η ζημιά εδώ είναι κυρίως ψυχολογική αλλά βαθιά: η αποτροπή βασίζεται στην αξιοπιστία. Όπως προειδοποίησε και ο ίδιος ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, η διαρκής αμφιβολία υπονομεύει την ίδια την ουσία της συμμαχίας. Αντίπαλοι όπως ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ ενδέχεται να εκλάβουν αυτήν τη ρητορική ως ένδειξη αδυναμίας και να κάνουν την κίνησή τους.
Πιθανότητα: 5/5
Μέγεθος ζημιάς: 2/5
Δεύτερο σενάριο: «Σαμποτέρ» εκ των έσω
Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να μπλοκάρουν αποφάσεις εντός των επιτροπών του ΝΑΤΟ, όπου απαιτείται ομοφωνία, προκαλώντας προβλήματα στην ασφάλεια της Ευρώπης.
Ήδη, υπάρχουν ενδείξεις καθυστερήσεων σε ζητήματα όπως η κλιματική ασφάλεια. Μια πιο επιθετική στάση θα μπορούσε να παραλύσει κρίσιμες διαδικασίες, ιδίως σε θέματα όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, όπου ο Τραμπ έχει επανειλημμένα απειλήσει τις τελευταίες ημέρες ότι θα διακόψει τη στρατιωτική βοήθεια στην περίπτωση που η Ευρώπη δεν συμμετάσχει σε διεθνή ναυτική δύναμη για την ασφάλεια στα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, η άρνηση καταβολής οικονομικών εισφορών ή η επιβολή ενός άτυπου μοντέλου «pay-for-play» θα δημιουργούσε εντάσεις, χωρίς όμως να οδηγεί άμεσα σε κατάρρευση της συμμαχίας.
Πιθανότητα: 3/5
Μέγεθος ζημιάς: 3/5
Τρίτο σενάριο για το ΝΑΤΟ: Απόσυρση αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη
Οι ΗΠΑ διατηρούν δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες στην Ευρώπη. Μια μερική απόσυρση -έως περίπου 9.000 στρατιώτες βάσει νομικών περιορισμών- θα είχε μετρήσιμες αλλά όχι καταστροφικές συνέπειες. Οι Ευρωπαίοι θα μπορούσαν θεωρητικά να καλύψουν τα κενά, αν και με δυσκολία, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τη γραφειοκρατία των Βρυξελλών και το εθνικό συμφέρον κάθε μέλους της ΕΕ. Ωστόσο, οι επιχειρησιακές ανάγκες των ΗΠΑ, ιδίως σε κρίσεις στη Μέση Ανατολή, καθιστούν αυτό το σενάριο λιγότερο πιθανό.
Χωρίς επίσημη αποχώρηση, η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να αποσυρθεί από βασικές διαδικασίες, όπως ο τετραετής αμυντικός σχεδιασμός, ή ακόμη και να μποϊκοτάρει συνεδριάσεις του ΝΑΤΟ. Σε πιο ακραία εκδοχή, θα μπορούσε να εγκαταλείψει τη στρατιωτική διοικητική δομή, όπως είχε κάνει η Γαλλία του Σαρλ ντε Γκωλ το 1966. Δεδομένου του κεντρικού ρόλου των ΗΠΑ, ένα τέτοιο βήμα θα παρέλυε ουσιαστικά τη λειτουργία της συμμαχίας.
Πιθανότητα: 2/5
Μέγεθος ζημιάς: 4/5
Πέμπτο σενάριο: Πλήρης αποχώρηση των ΗΠΑ
Η επίσημη έξοδος από το ΝΑΤΟ παραμένει το πιο δραστικό αλλά και λιγότερο πιθανό σενάριο. Απαιτείται έγκριση από τα 2/3 της αμερικανικής Γερουσίας, αν και υπάρχει νομική ασάφεια για μονομερείς κινήσεις του προέδρου Τραμπ. Μια τέτοια απόφαση θα προκαλούσε σοβαρές θεσμικές και γεωπολιτικές αναταράξεις, με πολλούς να θεωρούν σχεδόν αδύνατη τη λειτουργία του ΝΑΤΟ χωρίς τις ΗΠΑ, οι οποίες μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και για πάνω από 80 χρόνια ήταν ο θεματοφύλακας της ασφάλειας στην Ευρώπη.
21°
