Μπορούν οι όρκες να τρώνε άλλες όρκες; Τα ευρήματα που προβληματίζουν τους επιστήμονες
Τον Αύγουστο του 2022, ένα μεγάλο, ματωμένο πτερύγιο καλυμμένο με σημάδια από δαγκωματιές όρκας ξεβράστηκε σε μια παραλία στο νησί Μπέρινγκ στην ανατολική Ρωσία. Το ίδιο συνέβη ξανά στην ίδια περίπου περιοχή τον Ιούλιο του 2024.
Ο Σεργκέι Φόμιν, θαλάσσιος βιολόγος στο Ινστιτούτο Γεωγραφίας της Ρωσίας, αρχικά πίστεψε ότι τα πτερύγια μπορεί να ανήκαν σε μια ραμφόμορφη φάλαινα του Μπερντ ή σε μια ρυγχοφάλαινα - δύο είδη που συχνά κυνηγιούνται από όρκες στην περιοχή. Αλλά μια πιο προσεκτική ματιά αποκάλυψε μια έκπληξη: τα πτερύγια είχαν αποκοπεί από τις ίδιες τις όρκες.
Τώρα, σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 8 Φεβρουαρίου στο περιοδικό Marine Mammal Science, ο Φόμιν και οι συνάδελφοί του υποδηλώνουν ότι τα εν λόγω πτερύγια μπορεί να αποτελούν απόδειξη περιστασιακού κανιβαλισμού από τις ίδιες τις όρκες, που ονομάζονται επίσης φάλαινες δολοφόνοι.
Οι γενετικές εξετάσεις αποκάλυψαν ότι τα πτερύγια προέρχονταν από μια ομάδα φαλαινών δολοφόνων που ζουν στην συγκεκριμένη περιοχή. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι τα πλάσματα δέχτηκαν επίθεση από τις όρκες του Μπιγκ, ένα γενετικά διακριτό υποείδος.
Και οι δύο πληθυσμοί ζουν στον Βόρειο Ειρηνικό Ωκεανό, αλλά δεν διασταυρώνονται και συμπεριφέρονται διαφορετικά. Οι όρκες που ζουν εκεί τείνουν να κολυμπούν σε μεγάλες ομάδες και τρέφονται κυρίως με σολομό, ενώ οι όρκες του Μπιγκ ταξιδεύουν σε μικρότερες, πιο ευκίνητες ομάδες και ειδικεύονται στο κυνήγι άλλων θαλάσσιων θηλαστικών, συμπεριλαμβανομένων φωκιών και θαλάσσιων λιονταριών.
Με βάση τα δύο πτερύγια, οι επιστήμονες υποψιάζονται ότι οι όρκες του Μπιγκ μπορεί να συμπληρώνουν περιοδικά τη διατροφή τους με όρκες που ζουν εκεί. Αλλά αυτή η συμπεριφορά μπορεί να μην ταιριάζει ακριβώς στον ορισμό του κανιβαλισμού, ο οποίος συμβαίνει μεταξύ μελών του ίδιου είδους.
Τεχνικά, όλες οι όρκες σε όλο τον κόσμο ανήκουν στο ίδιο είδος, Orcinus orca. Ωστόσο, πολλοί επιστήμονες πιστεύουν ότι οι όρκες του Μπιγκ και οι όρκες που ζουν εκεί είναι αρκετά διαφορετικές ώστε να δικαιολογούν τον διαχωρισμό τους σε δικό τους, ξεχωριστό υποείδος.
Οι δύο ομάδες «δεν κοινωνικοποιούνται ποτέ, δεν περνούν ποτέ χρόνο μαζί», λέει η επικεφαλής συγγραφέας Όλγα Φιλάτοβα, βιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Δανίας, στο Live Science. «Για αυτές, είναι απλώς μια άλλη φάλαινα. Γιατί λοιπόν να μην την φάμε;».
Οι ερευνητές δεν γνωρίζουν γιατί οι όρκες του Μπιγκ κυνηγούν όρκες που ζουν εκεί. Η καλύτερη θεωρία τους είναι ότι τις κυνηγούν όταν δεν μπορούν να βρουν το συνηθισμένο τους θήραμα.
Το πρώτο πτερύγιο που ξεβράστηκε πιθανότατα ανήκε σε ένα νεαρό αρσενικό, ενώ το δεύτερο προερχόταν μάλλον από ένα ενήλικο θηλυκό. Είναι λογικό οι όρκες του Μπιγκ να κυνηγούν νεότερες όρκες που ζουν εκεί, ειδικά αν είχαν με κάποιο τρόπο απομακρυνθεί από την προστασία της μεγαλύτερης ομάδας. Αυτό μπορεί να συνέβη και στις δύο πιθανές περιπτώσεις κανιβαλισμού.
«Αυτός είναι ο ευκολότερος τρόπος για τα θηλαστικά να επιτεθούν στα νεαρά, μόνο και μόνο επειδή όλοι οι άλλοι είναι απασχολημένοι», λέει η Φιλάτοβα στο BBC Science Focus.
Εάν επιβεβαιωθεί η θεωρία, αυτός ο περιστασιακός κανιβαλισμός θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει στην εξήγηση των ασυνήθιστων κοινωνικών συστημάτων των ορκών της περιοχής, υποστηρίζουν οι ερευνητές. Οι αρσενικοί και θηλυκοί απόγονοι μένουν με τις μητέρες τους για όλη τους τη ζωή, δημιουργώντας μεγάλες μητριαρχικές φυλές για τις οποίες είναι διάσημες οι όρκες που ζουν εκεί. Αλλά αυτό είναι ένα «σπάνιο και εξελικτικά αινιγματικό φαινόμενο», γράφουν οι ερευνητές στη μελέτη. Στα περισσότερα κοινωνικά είδη, είτε τα αρσενικά είτε τα θηλυκά εγκαταλείπουν την οικογένεια για να αποτρέψουν την ενδογαμία.
Ωστόσο, ενώ ο κανιβαλισμός μπορεί να είναι μια εξήγηση για τα διαμελισμένα πτερύγια, οι επιστήμονες δεν μπορούν να αποκλείσουν άλλες πιθανότητες. Για παράδειγμα, κάτι άλλο μπορεί να σκότωσε τις όρκες που ζουν εκεί και οι όρκες του Μπιγκ απλώς εκμεταλλεύτηκαν και μάζεψαν τα λείψανα. Τα σημάδια δαγκώματος μπορεί επίσης να έχουν δημιουργηθεί από άλλες όρκες που ζουν στην περιοχή κατά τη διάρκεια συμπλοκών, ενώ τα θύματα ήταν ακόμα ζωντανά.
18°
