Κοσμος

Το τσουνάμι Έπσταϊν χτυπάει τη Δύση

Είναι πολύ βολικά όλα αυτά για τους εχθρούς της φιλελεύθερης δημοκρατίας και της Δύσης, και μεγάλη σύμπτωση ότι τώρα βγαίνει στη φόρα όλο αυτό το υλικό

romanos-gerodimos.jpg
Ρωμανός Γεροδήμος
ΤΕΥΧΟΣ 987
4’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ
Τζέφρι Έπσταϊν
© US Department of Justice

Το σκάνδαλο Έπσταϊν αποκαλύπτει διαφθορά, κυνισμό και κρίση των θεσμών, επηρεάζοντας τη Βρετανία και τη Δύση συνολικά.

Το σκάνδαλο Έπσταϊν μετατρέπεται σε καταλύτη κοσμογονικών εξελίξεων, παρασέρνοντας, σαν τσουνάμι, τα πάντα στο πέρασμά του. Εάν η 11η Σεπτεμβρίου κήρυξε την αυγή του 21ου αιώνα και την αρχή του τέλους της κυριαρχίας των ΗΠΑ, και εάν η εκλογή Τραμπ το 2016 επισημοποίησε τη Νέα Παγκόσμια Αταξία και την πτώση της φιλελεύθερης δημοκρατίας, το σκάνδαλο Έπσταϊν διαβρώνει τις δυτικές κοινωνίες, δημιουργώντας συνθήκες ασφυκτικής λαϊκής δυσαρέσκειας, κυνισμού και ισοπεδωτικής απόρριψης όχι μόνο των ελίτ, αλλά και του δημοκρατικού πολιτεύματος συνολικά.

Οι επιπτώσεις του σκανδάλου Έπσταϊν στη Βρετανία και στη Δύση συνολικά

Η εξουσία γλιστράει από τα χέρια του Βρετανού πρωθυπουργού, Κιρ Στάρμερ, σαν άμμος μέσα απ’ τα δάχτυλα. Όταν γράφονταν αυτές οι γραμμές, η αποχώρησή του ήταν θέμα χρόνου. Αν καθυστερήσει ή αναβληθεί, αυτό θα γίνει μονάχα επειδή οι Εργατικοί έχουν ένα αναχρονιστικό και βυζαντινό σύστημα εκλογής ηγέτη, που απαιτεί έξι μήνες εσωκομματικών διαδικασιών εν μέσω διακυβέρνησης της χώρας. Αυτά, βλέπετε, είναι τα «καλά» της εκλογής ηγετών από τη βάση, που μετέτρεψαν τα κόμματα από συλλογικούς και συντεταγμένους μηχανισμούς επεξεργασίας και εκπροσώπησης κοινωνικών τάξεων, προβλημάτων και αιτημάτων, σε αδύναμα προσωποπαγή οχήματα.

Η αφορμή της κατάρρευσης της εμπιστοσύνης στον Στάρμερ είναι όσο εξωφρενική ήταν και αυτή που έριξε τον Μπόρις Τζόνσον, ο οποίος –αφού, μέσω της απραξίας του τον Φεβρουάριο του 2020, άφησε να πεθάνουν μερικές χιλιάδες άνθρωποι απ’ τον κορωνοϊό και αφού, με την υποστήριξή του για το Μπρέξιτ, διέλυσε τη Βρετανία για τις επόμενες τρεις γενιές– τελικά παραιτήθηκε επειδή στη Ντάουνινγκ Στριτ έκαναν πάρτι επί πανδημίας. Η ουσία δεν είναι απτή, οπότε περιοριζόμαστε στο φαίνεσθαι∙ στο περφόρμανς της ουσίας.

Ο Στάρμερ, μετά από κυριολεκτικά δεκάδες κωλοτούμπες για θέματα μείζονος πολιτικής που επηρεάζουν τους πάντες, και έχοντας σπάσει τις περισσότερες προεκλογικές του υποσχέσεις, χωρίς πλέον κανείς να ξέρει τι ακριβώς πρεσβεύει ως ιδεολογία ή στάση ζωής, και με τη χώρα να είναι σε 18ετή πλέον οικονομική κρίση (οριακά μη κυβερνήσιμη έχοντας αλλάξει έξι πρωθυπουργούς σε 10 χρόνια), και αφού πέρυσι ξεπούλησε τα ασημικά του παλατιού για να καλοπιάσει τον Τραμπ εν μέσω Αμερικανικής Βαϊμάρης, τώρα χάνει την εξουσία επειδή απλώς πέρυσι διόρισε ως πρεσβευτή της Βρετανίας στις ΗΠΑ τον «πολύ» Πίτερ Μάντελσον (μια επιλογή που μέχρι και ο Νάιτζελ Φάρατζ είχε επαινέσει τότε) που τώρα μαθαίνουμε ότι μάλλον (χωρίς όμως ακόμα να έχει γίνει συστηματική έρευνα ή δίκη, αφού το τεκμήριο της αθωότητας έχει πάει περίπατο από καιρό) ήταν βαθιά διεφθαρμένος και περνούσε κρατικά μυστικά στον Έπσταϊν.

Η κοινωνία είναι απ’ ό,τι φαίνεται αδύναμη να αντιληφθεί ή να αξιολογήσει ή να επηρεάσει την ουσιαστική πολιτική, οπότε γαντζώνεται απ’ όπου βρει. Αντί να κοιτάξει κατάματα το δάσος των δομικών ανισοτήτων, την κατάσταση των παιδιών και των εφήβων, την επίθεση της Ρωσίας και της Κίνας, τις παγκόσμιες προκλήσεις και τις τεράστιες δομικές αλλαγές που αυτές απαιτούν σε επίπεδο καθημερινότητας και διακυβέρνησης, γαντζώνεται από κουτσομπολιά, φήμες και αποκαλύψεις για μεμονωμένα άτομα που, εν μια νυκτί, μετατρέπονται σε αντίχριστοι. 

Εν τω μεταξύ, σαν τον Captain Renault στην «Καζαμπλάνκα», που δίνει εντολή να κλείσουν το καζίνο του Rick λέγοντας ότι είναι «σοκαρισμένος που εδώ μέσα γίνεται τζόγος» και αμέσως μετά μαζεύει τα κέρδη του, εκπρόσωποι των κομμάτων και των ΜΜΕ, που είναι διαβρωμένα μέχρι το κόκαλο από τα ιδιωτικά συμφέροντα και τη βιομηχανία του lobbying και που έχουν δοσοληψίες με Αμερικανούς, Ρώσους και Κινέζους, τώρα βγαίνουν και κατηγορούν αυτούς που μέχρι χτες θεοποιούσαν.

Λογικά είναι όλα αυτά και θεμιτά ως έναν βαθμό. Δεν είναι σωστό μια κοινωνία και ένα πολιτικό σύστημα να αδιαφορεί δημοσίως για τη διαφθορά (στη Βρετανία είμαστε άλλωστε, όχι στην Ελλάδα). Δεν μπορεί να μη σπεύσει να καταδικάσει και να τιμωρήσει τον έναν που φέρεται να είναι διεφθαρμένος ή να διέρρευσε μυστικά. Καλά κάνει και τον καταδικάζει. Και καλώς κάνει τη ζωή δύσκολη στον Στάρμερ, γιατί οι ηγέτες δίνουν το παράδειγμα.

Ωστόσο, όλα αυτά είναι ταυτόχρονα και λίγο λυπηρά. Αφενός μεν γιατί το πρόβλημα είναι το σύστημα και η κουλτούρα μας, και όχι το άτομο, και ο πιο σίγουρος τρόπος για να μην αλλάξει ποτέ τίποτα είναι το να μεταθέτουμε τις ευθύνες μας και να επικεντρώνουμε την προσοχή μας στο ένα άτομο, είτε αυτός είναι ο Έπσταϊν είτε ο Μάντελσον.

Αφετέρου δε διότι μας αποπροσανατολίζει από τα μείζονα, τη στιγμή που η Ευρώπη βάλλεται από παντού, η ευρωατλαντική Συμμαχία καταρρέει εσωτερικά, οι μεγιστάνες υψηλής τεχνολογίας δηλητηριάζουν καθημερινά τους δικούς μας εγκεφάλους αλλά και των παιδιών μας με εθιστικά σκουπίδια, και στις ΗΠΑ λαμβάνει χώρα μια θεσμική εκτροπή που αλλάζει τον κόσμο όλο.

Είναι πολύ βολικά όλα αυτά για τους εχθρούς της φιλελεύθερης δημοκρατίας και της Δύσης, και μεγάλη σύμπτωση ότι τώρα βγαίνει στη φόρα όλο αυτό το υλικό. Ξαφνικά ακούμε διάφορους να λένε ότι «η Δύση (και η δημοκρατία) χάνει το ηθικό της πλεονέκτημα» εξαιτίας της διαφθοράς πολλών πολιτικών και οικονομικών παραγόντων που αποκαλύπτεται απ’ την υπόθεση Έπσταϊν. Πληθαίνουν δε οι φωνές που λένε ότι ο Έπσταϊν μπορεί να συγκέντρωνε εκβιαστικό υλικό εκ μέρους των μυστικών υπηρεσιών της Ρωσίας. Ο Ντόναλντ Τουσκ έδωσε εντολή να γίνει έρευνα.

* * *

Οι κοινωνικές αντιδράσεις και η νέα γενιά

Την τελευταία εβδομάδα, σε τρεις διαφορετικές τάξεις στο πανεπιστήμιο άκουσα φοιτητές διαφορετικών ηλικιών και καταγωγών να εκφράζονται σκαιά όχι μόνο για τους πολιτικούς, αλλά και για το ίδιο το σύστημα. Σύμφωνα με μια έρευνα του 2024 οι μισοί νέοι είναι απογοητευμένοι απ’ τη δημοκρατία στη Βρετανία, ενώ άλλη έρευνα έδειξε ότι το ίδιο ηλικιακό χάσμα ισχύει παγκοσμίως, με τους νέους 18-34 ετών να είναι πολύ πιο αρνητικοί απ’ τους μεγαλύτερους.

Αναρωτιέμαι αν το μάθημα που λαμβάνουμε εμείς ως κοινωνία από όλα αυτά είναι ότι για τη διαφθορά φταίει ο κοινοβουλευτισμός και οι θεσμοί συνολικά ως έννοιες, και όχι οι κακές πρακτικές, οι λάθος κοινωνικές αξίες ή προτεραιότητες ή οι επιμέρους παθογένειες, οπότε, σου λέει, καλύτερα να στραφούμε σε λαϊκιστές και αυτοκράτορες.

Αφού εμείς οι ίδιοι υποστηρίξαμε και υποστηρίζουμε, με τις επιλογές ζωής μας και με την καθημερινή προσοχή μας, ένα σταρ σύστεμ και μια φθηνή κουλτούρα τοξικότητας, εξτρεμισμού, ναρκισσισμού και αντιδιαφωτισμού –μέσα απ’ τα ριάλιτι, τους σελέμπριτις, τα παράθυρα των ειδήσεων και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης–, τώρα συμπεραίνουμε ότι φταίνε οι θεσμοί και η δημοκρατία. Τι να πει κανείς μπροστά σ’ αυτό το θέατρο του παραλόγου; Μπορεί όντως και να φταίει.

Σε μιαν άλλη εποχή θα λέγαμε ότι δημιουργούνται οι συνθήκες κοινωνικής επανάστασης. Επειδή όμως δεν ζούμε σε άλλη εποχή, αλλά στη σημερινή, όπου οι περισσότεροι σκρολάρουμε απελπισμένοι στα κινητά μας, πιο πιθανό είναι απλώς η δημοκρατία να σβήσει. Και το σίγουρο είναι ότι αυτό που θα τη διαδεχθεί δεν θα είναι ούτε διαφανές, ούτε τίμιο, ούτε θα εξυπηρετεί τα συμφέροντα των πολλών.

ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΟ NEWSLETTER ΜΑΣ

Tα καλύτερα άρθρα της ημέρας έρχονται στο mail σου

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΠΑΝΤΑ

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Έχετε δει 20 από 200 άρθρα.

// EMPTY