Τι λέει ο νόμος για τα ηλεκτρικά πατίνια και τι συμβαίνει στους δρόμους, δικαιώματα και υποχρεώσεις με φόντο την επερχόμενη απαγόρευση χρήσης σε ανηλίκους
Τα ηλεκτρικά πατίνια έχουν γίνει εδώ και καιρό κομμάτι της καθημερινότητας στους ελληνικούς δρόμους, ωστόσο -όπως και σε πολλά άλλα πράγματα και καταστάσεις που εκτυλίσσονται καθημερινά στην πόλη- ο νόμος είναι ξεκάθαρος, αλλά (δυστυχώς) δεν εφαρμόζεται.
Με φόντο τα τροχαία δυστυχήματα και τα ατυχήματα με σοβαρά τραυματισμένους ανηλίκους και ενήλικες, οι οποίοι χρησιμοποίησαν για τη μετακίνησή τους ηλεκτρικά πατίνια, ανακύπτει σειρά σημαντικών ερωτημάτων. Τι ισχύει με το συγκεκριμένο μέσο μεταφοράς, πού μπορεί να κυκλοφορεί, πόσοι μπορεί να βρίσκονται πάνω και ποιο είναι το όριο ταχύτητας, αποτελούν ορισμένα μόνο από αυτά.
Η Athens Voice ήρθε σε επικοινωνία με τον Στέλιο Χασούρη, πρόεδρο εκπαιδευτών οδήγησης Νοτίου Τομέα Περιφέρειας Αττικής, ο οποίος έδωσε αναλυτικά στοιχεία για το νομικό πλαίσιο που διέπει τα ηλεκτρικά πατίνια και την κυκλοφορία τους, εξηγώντας παράλληλα τι τελικά συμβαίνει στους ελληνικούς δρόμους και πώς μπορεί να αλλάξει η υφιστάμενη κατάσταση.
Όπως είπε, υπάρχουν συγκεκριμένα άρθρα στη νομοθεσία για την οδική συμπεριφορά που αναφέρονται λεπτομερώς στο τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται με τα ηλεκτρικά πατίνια. Π.χ. στο Άρθρο 4 υπάρχουν οι ορισμοί για τη μικροκινητικότητα και στο Άρθρο 44 αναφέρονται οι ειδικοί κανόνες κυκλοφορίας, που πρέπει να ακολουθούν οι χρήστες των μέσων αυτών (Νόμος 4784/2021 για τη μικροκινητικότητα).
Τις περισσότερες φορές, όπως επισημαίνει, το πρόβλημα (άρα και η λύση) συνδέεται με την έλλειψη παιδείας και γνώσης της κείμενης νομοθεσίας. Πρακτικά, δεν γνωρίζουμε ποιες είναι οι υποχρεώσεις και ποια τα δικαιώματά μας. Εξ ου και η εικόνα δύο ανηλίκων να κυκλοφορούν χαμογελαστοί με ηλεκτρικό πατίνι σε δρόμους γύρω από την πλατεία, μπορεί να φαίνεται «αθώα», ωστόσο εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια των αναβατών.
Και σε αυτήν την περίπτωση η νομοθεσία είναι ξεκάθαρη. Πάνω στο ηλεκτρικό πατίνι επιτρέπεται μόνο ένας αναβάτης. Η νομοθεσία είναι το ίδιο ξεκάθαρη και σε ό,τι έχει να κάνει με τον χώρο που μπορούν να κινούνται τα λεγόμενα μέσα μικροκινητικότητας. Όταν υπάρχουν ποδηλατόδρομοι, τα ηλεκτρικά πατίνια πρέπει να πηγαίνουν μόνο μέσω αυτών. Αν δεν υπάρχουν, υπάρχει η δυνατότητα να βγουν στον δρόμο, αποκλειστικά κινούμενοι στη δεξιά λωρίδα, αρκεί να μη χρησιμοποιούν οδούς, στις οποίες το όριο ταχύτητας είναι άνω των 50 χλμ.
Επίσης, βασική υποχρέωση για όσους μετακινούνται με τα ηλεκτρικά πατίνια είναι να τηρούν τον ΚΟΚ. Αυτό σημαίνει ότι -όπως και οι ποδηλάτες- δεν μπορούν να παραβιάζουν τον φωτεινό σηματοδότη ή να μη σταματούν σε διάβαση πεζών, επειδή «πηγαίνουν πολύ σιγά» και «έχουν τσεκάρει πως δεν έρχεται κανείς». Το ίδιο ισχύει και με το «να πηγαίνουν ανάποδα στον μονόδρομο, επειδή κινούνται στην άκρη του δρόμου, προσεχτικά και με πολύ μικρή ταχύτητα» ή να ανεβαίνουν σε πεζοδρόμια πάνω στο πατίνι και να περνούν ανάμεσα σε πεζούς, προκειμένου να κόψουν δρόμο και να παραδώσουν γρηγορότερα την παραγγελία.
Τι είναι τα ηλεκτρικά πατίνια και πώς χρησιμοποιούνται
Τα ηλεκτρικά πατίνια (e-scooters) και τα ηλεκτρικά ποδήλατα εντάσσονται στη λεγόμενη κατηγορία «Ελαφρά Προσωπικά Ηλεκτρικά Οχήματα» (Ε.Π.Η.Ο). Στην ίδια κατηγορία τοποθετούνται επίσης οι παραδοσιακές τροχοσανίδες (skateboards) και τα τροχοπέδιλα (rollers), όπως επίσης και το γνωστό hoverboard (σ.σ. ηλεκτρικό πατίνι με δύο τροχούς στο οποίο ισορροπεί ο αναβάτης).
Τα συγκεκριμένα μέσα μεταφοράς χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, ανάλογα με την ταχύτητα που μπορούν να αναπτύξουν:
Έως 6 χλμ./ώρα. Όσοι χρησιμοποιούν οχήματα της συγκεκριμένης κατηγορίας, θεωρούνται ότι κυκλοφορούν ως πεζοί.
Άνω των 6 χλμ./ώρα χωρίς όμως να υπερβαίνουν τα 25 χλμ./ώρα. Τα μέσα μεταφοράς αυτής της κατηγορίας θεωρούνται ότι κυκλοφορούν ως ποδήλατα, εξ ου και καλούνται να τηρούν τους κανόνες σήμανσης και σηματοδότησης.
Σημειώνεται ότι ως ποδηλατοδρόμος ορίζεται «η οδός ή τμήμα οδού αποκλειστικής κυκλοφορίας ποδηλάτων και Ε.Π.Η.Ο».
Ποια είναι τα όρια ταχύτητας, σε ποιους δρόμους μπορούν να βγαίνουν
Σύμφωνα με το Άρθρο 24 του νόμου για τη μικροκινητικότητα, στα ηλεκτρικά πατίνια που αποτελούν υποκατηγορία των Ε.Π.Η.Ο το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο ταχύτητας είναι τα 25 χλμ./ώρα.. Αυτό αυτομάτως σημαίνει ότι απαγορεύεται ένας αναβάτης να βγει με ηλεκτρικό πατίνι σε λεωφόρους όπως η Συγγρού, η Κηφισίας ή η Μεσογείων, πόσω μάλλον στον Κηφισό ή στην Παραλιακή. Αυτό ισχύει είτε πρόκειται για πολίτη που κάνει τη βόλτα του ή για εργαζόμενο ( διανομέας, delivery, υδραυλικός, ξυλουργός κ.λπ.).
Επίσης, ιδιαίτερη σημασία έχει η διάταξη στο ίδιο άρθρο, σύμφωνα με την οποία τα ηλεκτρικά πατίνια απαγορεύεται να κυκλοφορούν σε δρόμους, όπου το όριο ταχύτητας των οχημάτων ξεπερνά τα 50 χλμ./ώρα.
Πώς μετακινούμαστε με ηλεκτρικά πατίνια - Τι απαγορεύεται
Βάσει του Άρθρου 44, υπάρχουν ειδικοί κανόνες για τους οδηγούς που χρησιμοποιούν ηλεκτρικά πατίνια ή άλλα μέσα τύπου Ε.Π.Η.Ο. Ακολουθούν βασικές απαγορεύσεις:
Δεν επιτρέπεται η ρυμούλκηση από άλλο όχημα. Π.χ. Δεν προβλέπεται, δηλαδή, μηχανή να βρίσκεται δίπλα σε ηλεκτρικό πατίνι, με σκοπό τη ρυμούλκηση του τελευταίου.
Απαγορεύεται η ρυμούλκηση άλλων αντικειμένων. Π.χ. ένα ηλεκτρικό πατίνι να σέρνει μικρό τρέιλερ με πράγματα σε δρόμο της πόλης.
Δεν επιτρέπεται ο οδηγός να κρατά με τα χέρια οτιδήποτε άλλο πέρα από το τιμόνι. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να κρατά μια σακούλα με ψώνια, ένα δέμα ή μια σκάλα στο ένα χέρι και με το άλλο να οδηγεί το ηλεκτρικό πατίνι.
Απαγορεύεται ανάμεσα, μπροστά ή πίσω από τα πόδια, να υπάρχουν άλλα αντικείμενα, ακόμα και όταν αυτά είναι δεμένα. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, τα αντικείμενα αυτά «εμποδίζουν την οδήγηση του οχήματος και εκθέτουν σε κίνδυνο τους λοιπούς χρήστες της οδού (σ.σ. πεζούς, ποδηλάτες κ.λπ.).
Δεν επιτρέπεται δύο ηλεκτρικά πατίνια να κινούνται το ένα δίπλα στο άλλο. Η συγκεκριμένη εικόνα είναι πολύ συχνή σε μηχανές (σ.σ. το οποίο είναι επίσης παράνομο).
Απαγορεύεται «να σέρνουν μαζί τους ζώα δεμένα με λουρί». Κοινώς δεν μπορεί κάποιος να βγάλει βόλτα τον σκύλο, όντας πάνω σε ηλεκτρικό πατίνι ή hoverboard «που δεν έχει τιμόνι και τα χέρια είναι ελεύθερα».
Στις απαγορεύσεις περιλαμβάνεται επίσης και μια εξίσου σημαντική λεπτομέρεια, στην οποία οι περισσότεροι χρήστες ηλεκτρικού πατινιού δεν δίνουν ιδιαίτερη προσοχή ή -το πιθανότερο- δεν τη γνωρίζουν. Όσοι κάνουν ηλεκτρικό πατίνι δεν μπορούν ταυτόχρονα να ακούν μουσική με «ακουστικά που έχουν συνδεθεί με φορητά ραδιόφωνα και άλλες παρεμφερείς ηχητικές συσκευές». Εκτός και αν πρόκειται για ενδοεπικοινωνία με ακουστικά για λόγους συνεννόησης σε κοντινή απόσταση ή για λόγους εκπαίδευσης στην οδήγηση.
Μια από τις πιο συχνές ερωτήσεις στο «τι απαγορεύεται» είναι και το κινητό τηλέφωνο. Η γενική γραμμή είναι ότι δεν επιτρέπεται η χρήση του εκτός και αν βρίσκεται τοποθετημένο σε ειδική θέση πάνω στο τιμόνι για επικοινωνία με ανοιχτή ακρόαση.
Όπως αναφέρθηκε νωρίτερα, όσοι χρησιμοποιούν ηλεκτρικά πατίνια καλούνται να κρατούν με τα δύο τους χέρια το τιμόνι, εκτός αν χρειαστεί να κάνουν σήμα για σχεδιαζόμενη αλλαγή κατεύθυνσης. Και αυτό μόνο για λίγα δευτερόλεπτα.
Επίσης, είναι υποχρεωμένοι να κατεβαίνουν από το ηλεκτρικό πατίνι για να βαδίσουν με προσοχή δίπλα από αυτό, σε δρόμους όπου υπάρχουν πεζοί και υπάρχει κίνδυνος για τη σωματική ακεραιότητα τόσο τη δική τους όσο και του χρήστη.
Από ποια ηλικία και μετά επιτρέπεται η μετακίνηση με ηλεκτρικό πατίνι
Όταν το ηλεκτρικό πατίνι είναι ρυθμισμένο να μην ξεπερνά τα 6 χλμ., επιτρέπεται να το χρησιμοποιούν για τη μετακίνησή τους ανήλικοι από 12 ετών και πάνω.
Όταν το εύρος ταχύτητας εντάσσεται στη δεύτερη κατηγορία (6-25 χλμ./ώρα), μπορούν να μετακινηθούν με ηλεκτρικό πατίνι ανήλικοι από 16 ετών και άνω.
Προσοχή, όμως! Είναι υποχρεωτικό οι ανήλικοι που μετακινούνται με ηλεκτρικά πατίνια να φέρουν νόμιμο έγγραφο ταυτοποίησης προσώπου, το οποίο θα καλούνται να επιδεικνύουν σε έλεγχο.
Υπάρχει επίσης υποχρεωτικός εξοπλισμός, ο οποίος περιλαμβάνει κράνος, φώτα μπροστά και πίσω και προβλεπόμενο αντανακλαστικό εξοπλισμό (π.χ. γιλέκο) για μετακίνηση τη νύχτα.
Σύμφωνα με τον Στέλιο Χασούρη, τα πρόστιμα για παραβάσεις της νομοθεσίας που διέπει τον συγκεκριμένο τύπο Ε.Π.Η.Ο, ξεκινούν από τα 40 ευρώ και μπορούν να φθάσουν και τα 200 ευρώ. Ενδεικτικά:
40 ευρώ όταν το ηλεκτρικό πατίνι ξεπερνά το όριο των 25 χλμ. και κινείται με ταχύτητα έως 35 χλμ./ώρα.
100 ευρώ για οδήγηση σε δρόμους που δεν επιτρέπεται (π.χ. με ανώτατο όριο ταχύτητας οχημάτων άνω των 50 χλμ./ώρα).
100 ευρώ όταν υπάρχει και δεύτερο άτομο στο ηλεκτρικό πατίνι.
150 ευρώ όταν ο αναβάτης διαπιστώνεται πως οδηγεί, χρησιμοποιώντας παράλληλα το κινητό τηλέφωνο.
200 ευρώ όταν το ηλεκτρικό πατίνι κινείται με ταχύτητα άνω των 35 χλμ./ώρα.
Σημειώνεται ότι η κυβέρνηση εκτός από την εντατικοποίηση των ελέγχων προσανατολίζεται και στην ολική απαγόρευση χρήσης των ηλεκτρικών πατινιών από ανηλίκους. Είναι κάτι που έχει προαναγγείλει ο αρμόδιος υφυπουργός Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης.
Ωστόσο, όπως συμβαίνει κατά κόρον με τις απαγορεύσεις, βασικό πρόβλημα παραμένει η έλλειψη παιδείας και κατάλληλης προετοιμασίας από μικρή ηλικία των μελλοντικών οδηγών που θα κινούνται στους ελληνικούς δρόμους. Διαφορετικά ο κίνδυνος σοβαρών ατυχημάτων με ανηλίκους θα παραμένει αυξημένος, την ώρα που τα ηλεκτρικά πατίνια θα συνεχίσουν να κάνουν κατάληψη σε πεζοδρόμια, θέσεις στάθμευσης και οπουδήποτε αλλού πέρα από τους συγκεκριμένους οριοθετημένους χώρους που θα έπρεπε να υπήρχαν.
17°
