Η απάντηση για την επόμενη ημέρα στο Ιράν δεν είναι σαφής
Καθώς οι διαμαρτυρίες κατά του καθεστώτος συνεχίζουν να εξαπλώνονται σε όλο το Ιράν και τα ερωτήματα σχετικά με τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, τίθεται ένα κεντρικό ερώτημα: Ποιος θα αναλάβει στην πραγματικότητα την εξουσία εάν η Ισλαμική Δημοκρατία καταρρεύσει;
Η απάντηση, σύμφωνα με ειδικούς και στελέχη της ιρανικής αντιπολίτευσης, δεν είναι καθόλου σαφής. Μπορεί να εξαρτάται λιγότερο από την ιδεολογία και περισσότερο από το πώς θα πέσει το καθεστώς και αν οι δυνάμεις ασφαλείας του Ιράν θα διασπαστούν ή θα παραμείνουν. Ο Μπέχναμ Μπεν Ταλεμπού, ανώτερος συνεργάτης στο Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών, δήλωσε ότι η κρίσιμη μεταβλητή δεν είναι απλώς το αν το καθεστώς θα καταρρεύσει, αλλά το πώς θα συμβεί.
«Παρά το γεγονός ότι είναι ανώτατος ηγέτης, αναρωτιέται κανείς - ειδικά μετά τον πόλεμο και με τις περιορισμένες δημόσιες εμφανίσεις - σε ποιο βαθμό ο Χαμενεΐ κυβερνά άμεσα τις υποθέσεις της χώρας», δήλωσε ο Μπεν Ταλεμπλού στο Fox News Digital. Προειδοποίησε τις δυτικές κυβερνήσεις να μην υποστηρίξουν μια μετάβαση που απλώς αναδιαμορφώνει τις ελίτ. «Ένα πράγμα που φοβάμαι είναι ο δυτικός πειρασμός για ένα μοντέλο τύπου Μαδούρο ή τύπου Αιγύπτου», είπε, αναφερόμενος σε σενάρια στα οποία οι εδραιωμένες δυνάμεις ασφαλείας διατηρούν την εξουσία υπό νέα ηγεσία. «Αυτό θα είναι απλώς ένα παιχνίδι μουσικών καρεκλών στην κορυφή και δεν θα προσφέρει στον ιρανικό λαό μια οδό για ουσιαστική αλλαγή». Ο Μπεν Ταλεμπλού υποστήριξε ότι η αντιπολίτευση του Ιράν αντιμετωπίζει μια περισσότερο υλικοτεχνική παρά ιδεολογική πρόκληση: τη μετατροπή των συνεχών διαμαρτυριών στους δρόμους σε οργανωμένη πολιτική δύναμη προτού οι δυνάμεις ασφαλείας ανακτήσουν τον έλεγχο.
Ο καθοριστικός ρόλος των δυνάμεων ασφαλείας
Πολλοί ειδικοί συμφώνησαν ότι το μέλλον του Ιράν εξαρτάται από το εάν ο καταπιεστικός μηχανισμός του καθεστώτος, συμπεριλαμβανομένου του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, της πολιτοφυλακής Basij και του τακτικού στρατού, θα παραμείνει άθικτος. Ο Μπεν Ταλεμπλού δήλωσε ότι ο βασικός παράγοντας είναι το αν τμήματα των δυνάμεων ασφαλείας θα αυτομολήσουν, θα αρνηθούν τις εντολές ή θα κατακερματιστούν. «Αυτό που πρέπει να εξαλειφθεί είναι η καταναγκαστική δύναμη του καθεστώτος», είπε, προσθέτοντας ότι μια μετάβαση θα απαιτούσε διαρκείς διαμαρτυρίες, οικονομικές απεργίες και ρωγμές εντός των μονάδων ασφαλείας. Χωρίς αυτό, προειδοποιούν οι αναλυτές, το Ιράν θα μπορούσε να δει ένα σενάριο στο οποίο οι κληρικοί εξαφανίζονται, αλλά η πραγματική εξουσία παραμένει στα χέρια ένοπλων θεσμών.
Ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν ιστορικά προηγούμενα, συμπεριλαμβανομένης της Αιγύπτου, όπου ο στρατός παρενέβη εν μέσω αναταραχών. Ο Μπένι Σάμπτι, ειδικός σε θέματα Ιράν στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, δήλωσε ότι μια μετάβαση υπό την ηγεσία του στρατού δεν μπορεί να αποκλειστεί, αλλά θα ήταν αγχωτική. «Οι στρατηγοί του IRGC θα μπορούσαν θεωρητικά να επιχειρήσουν πραξικόπημα», δήλωσε ο Sabti στο Fox News Digital. Έκανε διάκριση μεταξύ του IRGC, το οποίο περιέγραψε ως ιδεολογική και ασύμμετρη δύναμη, και του τακτικού στρατού, ο οποίος, όπως είπε, είναι πιο επαγγελματικός και εθνικά προσανατολισμένος. Ο Σάμπτι ανέδειξε τον πρώην αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων Χαμπιμπολά Σαγιάρι ως παράδειγμα μιας προσωπικότητας που έχει ασκήσει περιορισμένη κριτική από το εσωτερικό του συστήματος. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η κριτική από μόνη της δεν καθιστά έναν ηγέτη και είπε ότι το χάρισμα έχει βαθιά σημασία στην ιρανική πολιτική. «Υπάρχει πρόβλημα χαρισματικότητας», είπε η Σάμπτι. «Στο Ιράν, είναι πολύ σημαντικό».
Πολιτικοί κρατούμενοι και εσωτερικοί ηγέτες
Παρά τη διεθνή προσοχή στους φυλακισμένους ακτιβιστές, οι ειδικοί είναι επιφυλακτικοί ως προς το αν η επόμενη πολιτική ηγεσία του Ιράν θα προκύψει από το εσωτερικό του σωφρονιστικού συστήματος της χώρας. Ο Μπεν Ταλεμπλού είπε ότι δεκαετίες καταστολής έχουν καταστήσει σχεδόν αδύνατη την καλλιέργεια πολιτικής ηγεσίας στο εσωτερικό του Ιράν. «Αυτό που θα προέλθει από μέσα είναι οι δυνάμεις της επανάστασης», είπε. «Η πολιτική ηγεσία πρέπει να οικοδομηθεί έξω».
Ο Σάμπτι επανέλαβε την άποψη αυτή, λέγοντας ότι οι απελευθερωμένοι κρατούμενοι πιθανότατα θα γίνουν μέρος ενός ευρύτερου συστήματος και όχι κυρίαρχων ηγετών. «Δεν θα βγουν ηγέτες από τη φυλακή», είπε. «Θα αποτελέσουν μέρος ενός νέου συστήματος, αλλά όχι χαρισματικοί ηγέτες».
Η εξόριστη αντιπολίτευση και το ζήτημα των Παχλαβί
Οι υποστηρικτές του Ρεζά Παχλαβί λένε ότι αναδεικνύεται σε κεντρικό σημείο για την κινητοποίηση της αντιπολίτευσης εν μέσω κλιμάκωσης των αναταραχών. Στις 8 Ιανουαρίου, ο Παχλαβί κάλεσε δημόσια τους Ιρανούς να διαδηλώσουν στις 8 μ.μ. από τα σπίτια τους ή στους δρόμους και οι βοηθοί του δήλωσαν ότι μεγάλα πλήθη ανταποκρίθηκαν σε πολλές πόλεις, όπως η Τεχεράνη, η Μασάντ, το Ισφαχάν, η Αχβάζ και η Ταμπρίζ. Όσοι βρίσκονται κοντά στον Παχλαβί τον περιγράφουν ως υποστηρικτή ενός κοσμικού, δημοκρατικού Ιράν που είναι αφοσιωμένο στα ανθρώπινα δικαιώματα, ενώ απορρίπτουν τους ισχυρισμούς ότι επιδιώκει την αποκατάσταση της μοναρχίας. Ο Παχλαβί έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η μορφή του μελλοντικού συστήματος του Ιράν θα πρέπει να αποφασιστεί από τον λαό μέσω μιας ελεύθερης συνταγματικής διαδικασίας.
«Ο ρόλος μου δεν είναι να γέρνω την πλάστιγγα υπέρ είτε της μοναρχίας είτε της δημοκρατίας», δήλωσε ο Παχλαβί. «Θα παραμείνω εντελώς αμερόληπτος στη διαδικασία για να διασφαλίσω ότι οι Ιρανοί θα έχουν επιτέλους το δικαίωμα να επιλέγουν ελεύθερα».
Η Μπαναφσέχ Ζαντ, Ιρανοαμερικανίδα δημοσιογράφος και συντάκτρια του Substack "Iran So Far Away", δήλωσε στο Fox News Digital ότι ο Παχλαβί είναι η μόνη βιώσιμη ενοποιητική προσωπικότητα ικανή να καθοδηγήσει μια μετάβαση, μια άποψη που αμφισβητείται έντονα από άλλους στη διασπορά.
Η καταστολή του Ιράν αναστατώνει τη Μέση Ανατολή, καθώς οι αναλυτές ζυγίζουν τις επιλογές των ΗΠΑ εκτός από στρατιωτική επέμβαση «Το μόνο άτομο που μπορεί να το δει αυτό μέχρι τέλους είναι ο πρίγκιπας διάδοχος», είπε η Ζαντ, υποστηρίζοντας ότι οποιαδήποτε εξέχουσα προσωπικότητα εντός του Ιράν θα εξαλειφθεί γρήγορα από το καθεστώς. Απέρριψε εναλλακτικές προσωπικότητες της αντιπολίτευσης ως στερούμενες νομιμότητας εντός της χώρας. Η Ζαντ είπε ότι τα συνθήματα υπέρ του Παχλαβί κατά τη διάρκεια πρόσφατων διαμαρτυριών αντανακλούν γνήσιο συναίσθημα, όχι κατασκευή, αν και τέτοιοι ισχυρισμοί είναι δύσκολο να επαληθευτούν ανεξάρτητα εν μέσω διακοπής λειτουργίας του διαδικτύου και κρατικής λογοκρισίας.
Ορισμένοι ειδικοί προειδοποιούν ότι ενώ ο Παχλαβί έχει ορατότητα στη Δύση και σε τμήματα του ιρανικού κοινού, παραμένει μια πολωτική προσωπικότητα, ιδιαίτερα μεταξύ των Ιρανών που είναι επιφυλακτικοί απέναντι στη μοναρχία ή την εξωτερική επιρροή.
Ρατζάβι και οργανωμένες ομάδες της αντιπολίτευσης
Ένα άλλο μακροχρόνιο κίνημα της αντιπολίτευσης, οι Μουτζαχεντίν-ε Χαλκ, με επικεφαλής τη Μαριάμ Ρατζαβί, έχει λάβει υποστήριξη από ορισμένες ανώτερες πολιτικές προσωπικότητες των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του πρώην αντιπροέδρου Μάικ Πενς, του πρώην υπουργού Εξωτερικών Μάικ Πομπέο. Σε δήλωσή του στο Fox News Digital, η Ρατζάβι δήλωσε ότι η αλλαγή «δεν θα προέλθει από έξω από το Ιράν, ούτε θα υλοποιηθεί από τη βούληση ξένων κεφαλαίων», υποστηρίζοντας ότι μόνο μια οργανωμένη, πανεθνική αντίσταση μπορεί να ανατρέψει την Ισλαμική Δημοκρατία.
Η Ρατζάβι επεσήμανε ότι η Οργάνωση Μουτζαχεντίν του Λαού του Ιράν και οι «Μονάδες Αντίστασης» έχουν κεντρική δύναμη πίσω από τις πρόσφατες εξεγέρσεις, ισχυριζόμενη ότι έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην οργάνωση διαμαρτυριών και στην αντιμετώπιση των δυνάμεων ασφαλείας με κόστος βαριές απώλειες. Είπε ότι το Εθνικό Συμβούλιο Αντίστασης του Ιράν δεν επιδιώκει την εξουσία για τον εαυτό του, αλλά αντίθετα προτείνει μια προσωρινή περίοδο έξι μηνών μετά την ανατροπή του καθεστώτος, η οποία θα κορυφωθεί με ελεύθερες εκλογές για μια κυβέρνηση που θα συντάξει ένα νέο σύνταγμα για μια δημοκρατική, κοσμική δημοκρατία.
«Μόλις συσταθεί, όλες οι εξουσίες θα μεταβιβαστούν σε αυτήν τη Συνέλευση, η οποία θα επιλέξει την προσωρινή κυβέρνηση και θα συντάξει το σύνταγμα της νέας δημοκρατίας», δήλωσε ο Ρατζάβι. «Η ισότητα των φύλων σε όλες τις πτυχές της, ο διαχωρισμός θρησκείας και κράτους, η αυτονομία για το Ιρανικό Κουρδιστάν και πολλά άλλα επείγοντα ζητήματα έχουν επικυρωθεί λεπτομερώς από το NCRI». Η Ρατζάβι ανέφερε επίσης αυτό που χαρακτήρισε ως ευρεία διεθνή υποστήριξη για την πλατφόρμα του NCRI. Οι επικριτές και οι αναλυτές που έδωσαν συνέντευξη στο Fox News Digital αμφισβητούν το επίπεδο υποστήριξης της ομάδας στο εσωτερικό του Ιράν.
Παρά τις έντονες εικασίες, οι ειδικοί συμφώνησαν σε ένα σημείο: δεν υπάρχει σαφής διάδοχος που να περιμένει στα παρασκήνια. «Δεν έχουμε φτάσει ακόμα εκεί», είπε ο Σαμπτί, σημειώνοντας ότι ο Χαμενεΐ παραμένει ζωντανός και οι δυνάμεις ασφαλείας δεν έχουν διασπαστεί. Ο Μπεν Ταλεμπού περιέγραψε τη στιγμή ως μαραθώνιο και όχι ως σπριντ
8°
