Ταραχές στον ελβετικό παράδεισο

Οι πρωτοφανείς ταραχές στη φιλήσυχη Λωζάνη, στις αρχές της εβδομάδας, αποκάλυψαν μια πτυχή της ελβετικής ζωής που παρέμενε σκοτεινή. Να τι συνέβη: στις 24 του μηνός ένας 17χρονος που επέβαινε σε κλεμμένο σκούτερ σκοτώθηκε χτυπώντας σε τοίχο, κατά τη διάρκεια αστυνομικής καταδίωξης στη συνοικία Prélaz της Λωζάνης. Το ίδιο βράδυ σημειώθηκαν επεισόδια –φωτοβολίδες εναντίον της αστυνομίας, φωτιές σε κάδους, βανδαλισμοί λεωφορείων–, τα οποία συνεχίστηκαν και δεύτερη νύχτα, κατά την οποία έγιναν επτά συλλήψεις.

Η Κρατική Γραμματεία Μετανάστευσης αποφασίζει για την αναγνώριση προσφυγικού καθεστώτος, την προσωρινή παραμονή ή επιστροφή των αιτούντων άσυλο και την αρχική φιλοξενία σε ομοσπονδιακά κέντρα ασύλου

Αν και οι αρχές ανακοίνωσαν ότι η ηρεμία αποκαταστάθηκε στην πόλη, το περιστατικό αναζωπύρωσε εντάσεις για αστυνομική βία και ρατσισμό, ιδιαίτερα εφόσον είχε προηγηθεί έρευνα για ρατσιστικά και σεξιστικά μηνύματα σε ομαδικές συνομιλίες αστυνομικών της Λωζάνης. Προπάντων μπήκε στο μικροσκόπιο η μεταναστευτική πολιτική της Ελβετίας, η οποία προβλέπει την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ζώνης Ευρωπαϊκής Ελεύθερης Συναλλαγής, με δικαίωμα διαμονής και εργασίας, αμοιβαία αναγνώριση προσόντων κ.λπ., αλλά έχει ποσοστώσεις για υπήκοους τρίτων χωρών (εκτός ΕΕ/ΖΕΣ). Από αυτές τις «τρίτες χώρες», οι περισσότεροι μετανάστες είναι Τούρκοι, Κοσοβάροι, Σέρβοι και Βορειομακεδόνες. Στην Ελβετία, η Κρατική Γραμματεία Μετανάστευσης αποφασίζει για την αναγνώριση προσφυγικού καθεστώτος, την προσωρινή παραμονή ή επιστροφή των αιτούντων άσυλο και την αρχική φιλοξενία σε ομοσπονδιακά κέντρα ασύλου, όπου η μέγιστη παραμονή είναι 140 ημέρες. Δεν πρόκειται για «μαζικές» εισροές: τον Ιούλιο του 2025 καταγράφηκαν 2.481 νέες αιτήσεις. Όσο για την πολιτογράφηση, μπορεί να αποδοθεί μετά από 10 έτη νόμιμης διαμονής και εργασίας· οπωσδήποτε, ισχύουν και οι απλουστευμένες διαδικασίες (π.χ. σύζυγοι Ελβετών, «τρίτη γενιά»). Αν και όλα αυτά είναι πολύ καλά οργανωμένα, φαίνεται πως υπάρχει αντιμεταναστευτικό αίσθημα, το οποίο δημιούργησαν σκηνές οι οποίες θυμίζουν τη Γαλλία, την Αγγλία και το Βέλγιο: οι διαδηλωτές στην Ελβετία, κυρίως νέοι μη ελβετικής καταγωγής, δείχνουν ότι η πιο ειρηνική χώρα της Ευρώπης αντιμετωπίζει πρόβλημα κοινοτισμού και ρήξης στην κοινωνική της συνοχή.

Το ότι στους δρόμους της Λωζάνης εμφανίστηκαν κουκουλοφόροι και μασκοφόροι, αληθινοί ή ψεύτικοι μετανάστες, φωτιές και οδοφράγματα, είναι αρκετά εκπληκτικό για τη χώρα της ουδετερότητας, της ευημερίας και των ιερών αγελάδων. Έχει ενδιαφέρον ότι το επεισόδιο που πυροδότησε αυτές τις ταραχές μοιάζει μ’ εκείνο του φόνου του 17χρονου Νahel στη Γαλλία, ο οποίος αφού αρνήθηκε να σταματήσει σε έλεγχο της τροχαίας και δέχτηκε αστυνομικά πυρά με αποτέλεσμα να ξεσπάσουν άγριες διαδηλώσεις. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης οι διαμάχες για τον «ρατσισμό» των Ελβετών έναντι των Γάλλων που ζουν και εργάζονται στην Ελβετία. Το βιβλίο της Marie Maurisse με τίτλο «Bienvenue au paradis! La vie des Français en Suisse» (Καλωσήρθατε στον παράδεισο! Η ζωή των Γάλλων στην Ελβετία»), που κυκλοφόρησε το 2016, επανήλθε στην επικαιρότητα: σύμφωνα με τη Μaurisse, οι Ελβετοί περιφρονούν τους Γάλλους, τους οποίους θεωρούν οκνηρούς λουφαδόρους· στα social media είναι πολλοί αυτοί που τους προτρέπουν να γυρίσουν στη χώρα τους, ενώ στις επιχειρήσεις τούς συμπεριφέρονται μεροληπτικά.

Οι ταραχές στη Λωζάνη δείχνουν ότι η δυσαρέσκεια των αλλοδαπών δεν μπορεί να αποδίδεται στο αποικιοκρατικό παρελθόν ή στις διακρίσεις της αστυνομίας έναντι των ξένων. Η Ελβετία δεν έχει αποικιοκρατικό παρελθόν και η αστυνομία ακολουθεί πιστά πολύ συγκεκριμένους κανόνες. Αυτό που παρατηρούν τα περισσότερα ΜΜΕ είναι η άνοδος της αντιμεταναστευτικής δεξιάς, η οποία βλέπει τους ξένους, πολλοί εκ των οποίων είναι Γάλλοι πολίτες αραβικής καταγωγής, ως «βαρβάρους εισβολείς», καθώς και η άνοδος των Antifa που ευνοούν την εξω-ευρωπαϊκή μετανάστευση.