Καύσωνες στη Γαλλία με μεγάλο οικονομικό κόστος

Φέτος η Γαλλία αντιμετωπίζει πρωτοφανές κύμα καύσωνα. Παρότι οι καύσωνες είναι συνηθισμένοι ήδη από τον Αύγουστο του 2003, φαίνεται ότι η συχνότητά τους αυξάνεται. Ο πιο φονικός καύσωνας στην ιστορία της σύγχρονης Ευρώπης ήταν εκείνο τον Αύγουστο: είχε διαρκέσει 2-3 εβδομάδες, με θερμοκρασίες πάνω από 40°C, προκαλώντας τον θάνατο περίπου 15.000 ατόμων μόνο στη Γαλλία. Καθώς προκάλεσε δημόσια κατακραυγή, λόγω της απουσίας επαρκούς κρατικής παρέμβασης και της εγκατάλειψης πολλών ηλικιωμένων, οδήγησε σε θεσμικές αλλαγές στο σύστημα πρόληψης καυσώνων (plan canicule). Τον Ιούλιο του 2006 σημειώθηκε νέο επεισόδιο έντονης ζέστης, μικρότερης έντασης, πλην όμως και πάλι περίπου 2.000 ηλικιωμένοι έχασαν τη ζωή τους. Το 2015 καύσωνας σε συνδυασμό με υγρασία και ρύπανση, επηρέασε έντονα το Παρίσι· το 2019 καταγράφηκε ρεκόρ θερμοκρασίας — 46°C στο χωριό Vérargues (επαρχία Hérault) — και πάνω από 1.500 θάνατοι αποδόθηκαν στις ακραίες θερμοκρασίες. Το 2022 ακολούθησε μια από τις πιο παρατεταμένες περιόδους καύσωνα στη γαλλική ιστορία: θερμοκρασίες 40°C για πολλές ημέρες προκάλεσαν πυρκαγιές, ειδικά στη νοτιοδυτική Γαλλία (Gironde) ενώ εκείνο το καλοκαίρι καταγράφηκαν πάνω από 10.000 πρόωροι θάνατοι πανευρωπαϊκά, με μεγάλο ποσοστό στη Γαλλία. Ο Σεπτέμβριος του 2023 ήταν ο πιο ζεστός Σεπτέμβριος στην ιστορία των μετρήσεων, με θερμοκρασίες ρεκόρ άνω των 35°C.

Φέτος σε ορισμένες πόλεις (με πρώτη τη Νιμ, τη θερμότερη πόλη της χώρας), το θερμόμετρο ξεπέρασε τους 40°C και τον Ιούλιο, 16 νομοί τέθηκαν σε κόκκινο συναγερμό. Στον ιστότοπό της, η Météo-France προέτρεψε για αυξημένη επαγρύπνηση για τα «άτομα που βρίσκονται σε κίνδυνο» και υπενθύμιζε ότι «ο καθένας από εμάς διατρέχει κίνδυνο, ακόμη και όσοι έχουν καλή υγεία». Αλλά, εκτός από την υγεία των ατόμων, αυτά τα γεγονότα επηρεάζουν την οικονομική δραστηριότητα της χώρας.

Σε μια αξιολόγηση που δημοσιεύτηκε το 2022, το υπουργείο Υγείας της Γαλλίας ανέφερε ότι «αν και οι καύσωνες είναι τα σημαντικότερα ακραία καιρικά φαινόμενα όσον αφορά τη θνησιμότητα, οι επιπτώσεις τους σπάνια εξετάζονται από οικονομική άποψη». Σήμερα εκτιμάται ότι οι καύσωνες από το 2015 μέχρι το 2020 κόστισαν μεταξύ 22 δισεκατομμυρίων και 37 δισεκατομμυρίων ευρώ, δηλαδή 814 ευρώ ανά κάτοικο που εκτίθετο σε καύσωνες κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Τα περισσότερα από αυτά τα έξοδα οφείλονται σε αναρρωτικές άδειες και θανάτους. Πράγματι, η υπερβολική θνησιμότητα ευθύνεται για το μεγαλύτερο μέρος αυτού του κόστους: 15,9 δισεκατομμύρια ευρώ εκφράζονται σε χαμένα έτη ζωής ή 30,2 δισεκατομμύρια ευρώ εκφράζονται με βάση τους πρόωρους θανάτους. Το υπουργείο διευκρινίζει ότι αυτή η διαφορά εξηγείται από το σημαντικό ποσοστό θανάτων που συμβαίνουν σε άτομα ηλικίας 75 ετών και άνω (περίπου τα δύο τρίτα των θανάτων), «των οποίων το προσδόκιμο ζωής είναι λογικά χαμηλότερο από αυτό του υπόλοιπου γενικού πληθυσμού».

Μεταξύ 2017 και 2024, οι γαλλικές αρχές αποδίδουν περίπου 34.000 θανάτους στην υπερβολική ζέστη καθόλη τη διάρκεια του καλοκαιριού. Από αυτούς οι 9.700 θάνατοι, δηλαδή το 30%, συνέβησαν κατά τη διάρκεια των καυσώνων. Εκτός των ανθρώπινων απωλειών, καθώς το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης υπερλειτούργησε κατά την περίοδο 2015-2019, είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια 31 εκατομμυρίων ευρώ που σχετίζονταν κυρίως με νοσηλείες από συνέπειες των υψηλών θερμοκρασιών. Αυτή η εκτίμηση έγινε με βάση ορισμένους δείκτες όπως το κόστος των επισκέψεων στα επείγοντα ή των ραντεβού με τους SOS Ιατρούς για μια ποικιλία αιτιών που σχετίζονταν με τη ζέστη.

Εξάλλου, ο περιορισμός μερικών δραστηριοτήτων εκτιμάται ότι προκάλεσε απώλεια περίπου έξι δισεκατομμυρίων ευρώ: σε θερμοκρασία πάνω από 33°C, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Εργασίας, η παραγωγικότητα των εργαζομένων μειώνεται κατά 50%. Μαζί με τους ανθρώπους υποφέρουν από τη θερμότητα οι υποδομές. Οι σιδηροδρομικές γραμμές διαστέλλονται προκαλώντας καθυστερήσεις, ακόμη και ακυρώσεις (που οδηγούν σε επιστροφές χρημάτων) και διαταράσσοντας τις εργασίες των επιχειρήσεων. Τέλος, η γεωργία είναι ο τομέας που πλήττεται περισσότερο από κάθε άλλον από την ακραία ζέστη. Σύμφωνα με το Caisse Centrale de Réassurance (Κεντρικό Ταμείο Αντασφάλισης), μόνο το 2020, η ξηρασία κόστισε μεταξύ 1 και 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ. Οι αιτίες: η αποξήρανση των δημητριακών και των αμπελιών, η μείωση των αποδόσεων και το άγχος ορισμένων ζώων, όπως οι αγελάδες, που δεν παράγουν πλέον γάλα.