Ερωτικό ψηφιδωτό που είχε κλαπεί από ναζί κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο επεστράφη στην Πομπηία

Ένα ερωτικό ψηφιδωτό, το οποίο είχε κλαπεί από την Πομπηία κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου από Γερμανό αξιωματικό των ναζί, επέστρεψε πρόσφατα στον αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας ρωμαϊκής πόλης. Το έργο, που απεικονίζει ένα ερωτευμένο ζευγάρι και χρονολογείται μεταξύ του 1ου αιώνα π.Χ. και του 1ου αιώνα μ.Χ., βρέθηκε στην κατοχή ενός Γερμανού πολίτη που το είχε κληρονομήσει από συγγενή του. Ο τελευταίος το είχε λάβει ως «δώρο» από έναν αξιωματικό της Βέρμαχτ, υπεύθυνο για τον στρατιωτικό ανεφοδιασμό στην Ιταλία.

Η ύπαρξη του ψηφιδωτού αποκαλύφθηκε όταν οι κληρονόμοι του αποβιώσαντος επικοινώνησαν με την πολιτιστική μονάδα προστασίας της καραμπινιερίας στη Ρώμη, ζητώντας οδηγίες για την επιστροφή του αντικειμένου στο ιταλικό κράτος. Αφού επιβεβαιώθηκε η αυθεντικότητα του ευρήματος –το οποίο εκτιμάται ότι κοσμούσε το πάτωμα υπνοδωματίου κατοικίας στην Πομπηία– η επιστροφή του οργανώθηκε μέσω του ιταλικού προξενείου στη Στουτγάρδη.

Το ψηφιδωτό φυλάσσεται προσωρινά στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Πομπηίας (Antiquarium), εν αναμονή περαιτέρω μελετών. Όπως δήλωσε ο διευθυντής του αρχαιολογικού πάρκου, Γκαμπριέλε Τσουκτρίγκελ, «κάθε λεηλατημένο έργο που επιστρέφει είναι μια πληγή που επουλώνεται». Και πρόσθεσε: «Η ζημιά δεν έγκειται στην υλική αξία, αλλά στη διατάραξη της ιστορικής συνέχειας, που πλήττεται από την παράνομη διακίνηση αρχαιοτήτων».

Παρότι η ακριβής προέλευση του ψηφιδωτού ίσως να μην γίνει ποτέ γνωστή, θα πραγματοποιηθούν εξειδικευμένες αναλύσεις για την επιβεβαίωση της γνησιότητάς του και την κατά το δυνατόν ανασύσταση της ιστορίας του. Από την ίδρυση της μονάδας προστασίας πολιτιστικής κληρονομιάς το 1969, οι ιταλικές αρχές έχουν ανακτήσει πάνω από τρία εκατομμύρια έργα τέχνης και αρχαιολογικά αντικείμενα. Ανάμεσά τους, έξι τοιχογραφίες που είχαν λεηλατηθεί από ρωμαϊκές επαύλεις στη Σταβία τη δεκαετία του ’70 και επιστράφηκαν το 2021, καθώς και πλήθος περιπτώσεων όπου τουρίστες επέστρεψαν αντικείμενα –κάποιες φορές συνοδεία επιστολής μεταμέλειας– όπως μια Καναδή που το 2020 παραδέχθηκε ότι τα κλεμμένα θραύσματα της έφεραν... κακοτυχία.