Το ειδυλλιακό σουηδικό νησί απ’ όπου θα μπορούσε να ξεκινήσει ο Γ' Παγκόσμιος Πόλεμος

Το Γκότλαντ είναι το μεγαλύτερο νησί της Σουηδίας και ολόκληρης της Βαλτικής με πληθυσμό 61.000 κατοίκους και πρωτεύουσα το Βίσμπυ, μια πόλη 23.576 κατοίκων. Βρίσκεται 90 χλμ. ανατολικά της Σουηδίας και 130 χλμ. δυτικά των Βαλτικών χωρών: η Λετονία είναι η κοντινότερη από αυτές. Στο Βίσμπυ ζουν γερμανόφωνοι, φιλανδόφωνοι, σουηδόφωνοι· η ζωή είναι εύκολη· το καλοκαίρι κέντρο της πόλης είναι η «Μεγάλη Πλατεία» και το μπαρ Ryska Gården, ένα πρώην ρωσικό εμπορικό κέντρο με τα απομεινάρια μιας ρωσικής εκκλησίας. Η Ρωσία δεν είναι μακριά.

Το Γκότλαντ είναι ένα από τα τουριστικά μαργαριτάρια της βόρειας Ευρώπης με δεκάδες αμμουδερές παραλίες, μεσαιωνικά τείχη, πάγκους τοπικών παραγωγών που πουλάνε πατάτες και σπαράγγια. Αλλά ταυτοχρόνως πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά στρατηγικά σημεία στην Ευρώπη: γι' αυτό, οι ειδικοί στις διεθνείς σχέσεις έχουν δηλώσει ότι μια ρωσική εισβολή στα κράτη της Βαλτικής θα μπορούσε να ξεκινήσει από εδώ. Η Σουηδία προστατεύει στρατιωτικά το νησί και η ένταση είναι εμφανής στον επισκέπτη: πάνω από τα καραβάκια των παραθεριστών -οικογένειες και συνταξιούχοι- πετάνε ελικόπτερα που συνοδεύουν πολεμικά πλοίά. Το ΝΑΤΟ κάνει εδώ το Baltops 22, μια θαλάσσια εκπαιδευτική άσκηση, ενώ αμερικανικά και σουηδικά στρατεύματα πραγματοποιούν γεωτρήσεις. Μερικοί κάτοικοι φοβούνται πως έχοντας περάσει στην επικράτεια όλων των Σκανδιναβών, κινδυνεύουν τώρα να γίνουν Ρώσοι. Παρ’ όλ’ αυτά, η συμφωνία με το ΝΑΤΟ δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας. Στο απόγειο της στρατιωτικής του άμυνας στα τέλη της δεκαετίας του 1990, το νησί φιλοξενούσε 25.000 στρατιώτες: τρία από τα συντάγματα αποχώρησαν έκλεισαν το 2000, ενώ το τελευταίο έφυγε πέντε χρόνια αργότερα. Οι άνθρωποι πίστευαν στην αιώνια ειρήνη· αλλά από το 2020, η Σουηδία άρχισε να ξαναστέλνει στρατιώτες και εξοπλισμό στο νησί και να ξαναβάζει σε λειτουργία τις εγκαταλελειμμένες τσιμεντένιες αποθήκες πολυβόλων του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Για το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα, το Γκότλαντ ήταν στρατιωτικοποιημένο με όλες τις παραλίες και τα λιμάνια ναρκοθετημένα ακόμη και σε καιρό ειρήνης, με πολλές αποθήκες πολεμικού υλικού κρυμμένες σε αχυρώνες και με τεθωρακισμένα στα δάση. Το Fårö, ένα νησί βορείως του Γκότλαντ που αγαπούσε ο σκηνοθέτης Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, ήταν εκτός ορίων για τους ξένους μέχρι το 1998.

Ηλιοβασίλεμα στο νησί Γκότλαντ

Το Γκότλαντ που ζούσε για πολλά χρόνια από τον τουρισμό, ετοιμάζεται να ζει και πάλι από τον στρατό. Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, o στρατός σέβεται την τουριστική βιομηχανία και έχει υποσχθεί ότι δεν θα κάνει ασκήσεις κατά την περίοδο της τουριστικής αιχμής. «Το Γκότλαντ ως στρατηγικό μέρος ήταν πάντα περιζήτητο για τους Ρώσους, αλλά το έχουμε συνηθίσει», λένε οι κάτοικοι. Κάποτε οι περισσότεροι ήταν εναντίον του ΝΑΤΟ· τώρα είναι μάλλον υπέρ, αν και τους ανησυχούν οι τουρκικές απαιτήσεις. Είναι συνηθισμένοι να βλέπουν μαχητικά αεροσκάφη Gripen στον ουρανό· σε λίγο καιρό, οι κάτοικοι του μικρού οικισμού Endre θα υποδεχτούν 30 τανκς, και οχήματα μεταφοράς προσωπικού.  

Η ειρηνόφιλη Σουηδία έχει ισχυρό στρατό από το 1521: η εθνοφρουρά της είναι ένα από τα παλαιότερα συντάγματα του κόσμου που εξακολουθεί να βρίσκεται σε ενεργό υπηρεσία. Το 1901, η Σουηδία εισήγαγε τη στράτευση: το σύστημα στρατολογίας καταργήθηκε το 2010, αλλά επανήλθε το 2017. Ο αριθμός των ενεργών συνταγμάτων μειώθηκε από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου αλλά τα τελευταία πέντε χρόνια έχει αρχίσει να αναπτύσσεται πάλι Από το 2014, ο σουηδικός στρατός είχε περίπου 50.000 στρατιώτες σε υπηρεσία πλήρους ή μερικής απασχόλησης, με οκτώ μηχανοποιημένα τάγματα πεζικού άμεσα διαθέσιμα ανά πάσα στιγμή και την πλήρη δύναμη των 71 ταγμάτων έτοιμα να αναπτυχθούν μέσα σε μία εβδομάδα.