Κατερίνα Αγγελάκη Ρουκ: 24 φωτογραφίες και 9 ποιήματα

Μοναξιά (1956)

Αν ενώσεις το βροχόνερο με το δάκρυ σου

το γέλιο σου με τον ήλιο

το σίφουνα, τον αγέρα με την ξεσηκωμένη αγανάκτησή σου.

 

 Αν κλάψεις για τα παιδάκια με τις ρόδινες ανταύγειες

του δειλινού στο πρόσωπο, που πλαγιάζουν

με τα χεριά αδειανά, με τα πόδια γυμνά

θα βρεις τη μοναξιά σου.

 

Αν φωνάξεις την αγάπη σου

θα ‘ρθει πίσω άδεια, κούφια, η ίδια σου η φωνή

γιατί δεν είχε το κουράγιο να περάσει όλες

τις σφαλισμένες πόρτες, όλα τα κουρασμένα βήματα

όλους τους λασπωμένους δρόμους.

 

Θα γυρίσει πίσω η φωνή που την έστειλες τρεμάμενη

λαχταριστή, με άλλα λόγια που δεν την είχες προστάξει εσύ

τα λόγια της μοναξιάς σου.

________________________________________

Ο θρίαμβος της σταθερής απώλειας (1978)

Δεν θα ’μαστε ποτέ

αυτό που είμαστε στιγμιαία

αλλ’ είναι θρίαμβος

αυτή η σταθερή απώλεια.

Σώζεται μόνο

η σιωπή του φύλλου

σκουραίνει το σώμα

μαζί με τη μέρα

ως της νύχτας την απρόσμενη

λάμψη του μαύρου.

Θραύσματα ζωής

αντικαταστούν τα χρώματα

στις μικρές απεικονίσεις

του ονείρου,

αμυχές

τις σκιές φωτός

στο προσωρινό δέρμα.

Τυφλή στο τόσο μαύρο

ζήταγα θεό

και μου ’διναν ένα μονάχα

δάχτυλο για να τριφτώ•

θριαμβεύω τώρα

στα πιο κρυφά μέρη

που συλλαμβάνεται

η ιδέα: εδώ

μαθαίνω επιτέλους

πως θα φύγω πρώτη.

________________________________________

Η ανορεξία της ύπαρξης (2011)

Δεν πεινάω, δεν πονάω, δε βρωμάω

ίσως κάπου βαθιά να υποφέρω και να μην το ξέρω

κάνω πως γελάω

δεν επιθυμώ το αδύνατο

ούτε το δυνατό

τα απαγορευμένα για μένα σώματα

δε μου χορταίνουν τη ματιά.

Τον ουρανό καμιά φορά

κοιτάω με λαχτάρα

την ώρα που ο ήλιος σβήνει τη λάμψη του

κι ο γαλανός εραστής παραδίνεται

στη γοητεία της νύχτας.

Η μόνη μου συμμετοχή

στο στροβίλισμα του κόσμου

είναι η ανάσα μου που βγαίνει σταθερή.

Αλλά νιώθω και μια άλλη

παράξενη συμμετοχή∙

αγωνία με πιάνει ξαφνικά

για τον ανθρώπινο πόνο.

Απλώνεται πάνω στη γη

σαν τελετουργικό τραπεζομάντιλο

που μουσκεμένο στο αίμα

σκεπάζει μύθους και θεούς

αιώνια αναγεννιέται

και με τη ζωή ταυτίζεται.

Ναι, τώρα θέλω να κλάψω

αλλά στέρεψε ως και των δακρύων μου η πηγή.

________________________________________

Υπενθυμίσεις του έρωτα (2011)

Αν σ’ έχει ξεχάσει ο έρωτας

εσύ θα τον ξαναθυμηθείς

μόλις η ματιά σου αγγίξει τη φύση

τις πλαγιές, τα κύματα

τα φυλλοβόλα δέντρα

που δεν αμφισβητούν ποτέ τις εποχές

τα ζώα που βγαίνοντας

απ’ την κοιλιά της μάνας τους

ξέρουν κιόλας πώς να ζήσουν

πώς ν’ αντισταθούν στους εχθρούς

που τους έχει ορίσει η φύση.

Πρόσεξε μόνο μην η ζωντανεμένη ανάμνηση

πέσει πάνω στο σωρό

απ’ τις προδομένες προσδοκίες σου

τ’ αναπάντητα όνειρά σου.

________________________________________

Τα έντερα και τα άλλα  (1978)

Τα έντερα τα εσώτατα

που διοχετεύουν πάθη

και κάνουν αισθητή

την κάθοδο

 

της μεμψίμοιρης μέρας

το στομάχι

η σακούλα του παλιού έρωτα

η φτώχεια της πέψης

η εξωτερική αύξηση

η εσωτερική στέρηση

τα αγγεία

με τα στεκάμενα αίματα

της προσωπικής μου αποτυχίας

κι οι φλέβες

τα χοντρά σκοινιά της ύπαρξής μου

που μ’ έδεναν μαζί σου

όταν το ρολόι του σώματός σου

χτύπαγε

κι άδειαζε μέσα μου

το χρόνο

το συκώτι

το λαβωμένο σκούρο τριαντάφυλλο

οι κυκλικές σκηνές

των σπλάχνων

η υψηλή τραγωδία

του λαιμού,

το μέσα της σήψης

το έξω της επιβίωσης

η σκοτεινή συντεχνία

πώς μυστικά συνεργάζονται

τα όργανα που σε καταρρακώνουν

τα βαριά τα σιωπηλά

κλειδιά του θανάτου

κρατώ

μα δεν το ξέρω

κι ολόκλειστο κουτί

ακόμη ταξιδεύω

στη θάλασσα την κόκκινη

που θα με κουκουλώσει.

________________________________________

Στον ουρανό του τίποτα με ελάχιστα (2005)

Από την κλειδαρότρυπα κρυφοκοιτάω τη ζωή

την κατασκοπεύω μήπως καταλάβω

πώς κερδίζει πάντα αυτή

ενώ χάνουμε εμείς.

Πώς οι αξίες γεννιούνται

κι επιβάλλονται πάνω σ’ αυτό που πρώτο λιώνει:

το σώμα.

Πεθαίνω μες στο νου μου χωρίς ίχνος αρρώστιας

ζω χωρίς να χρειάζομαι ενθάρρυνση καμιά

ανασαίνω κι ας είμαι

σε κοντινή μακρινή απόσταση

απ’ ό,τι ζεστό αγγίζεται, φλογίζει…

Αναρωτιέμαι τι άλλους συνδυασμούς

θα εφεύρει η ζωή

ανάμεσα στο τραύμα της οριστικής εξαφάνισης

και το θαύμα της καθημερινής αθανασίας.

Χρωστάω τη σοφία μου στο φόβο∙

πέταλα, αναστεναγμούς, αποχρώσεις

τα πετάω.

Χώμα, αέρα, ρίζες κρατάω∙

να φεύγουν τα περιττά λέω

να μπω στον ουρανό τού τίποτα

με ελάχιστα.

________________________________________

Λυπιού (1995)

Τα ποιήματα αποτυχαίνουν

όταν αποτυχαίνουν οι έρωτες.

Μην ακούτε τι σας λένε

θέλει ερωτική θαλπωρή

το ποίημα για ν’ αντέξει

στον κρύο χρόνο.

 

Εδώ όλες οι αποτυχίες της νιότης

γίναν σιωπηλές πλατείες

τα κουτσουρεμένα πάθη, σύδεντρα σκοτεινά

κι οι τελευταίοι κακόμοιροι έρωτες

σκύλοι κακοταϊσμένοι που πλανιόνται στα σοκάκια.

Κάτι χειρότερο από γερατειά,

η χώρα τούτη κατοικείται από νιάτα αμεταχείριστα.

________________________________________

Όταν κατεβαίνεις μετά τον έρωτα (1984)

Όταν κατεβαίνεις μετά τον έρωτα

ζυγιάζεσαι, ώρες σε κοιτώ

να περνάς μια-μια τις σφαίρες

του ορατού

και ξέροντας την Κόλαση

να ξαναγυρίζεις στη γη.

Τα μπλε και τα αεράκια

μισοπεθαίνον στα δάχτυλά σου

τ’ ακουμπάς στο πραγματικό

εκεί που ήσουνα για μια στιγμή

το κέντρο.

Έχεις τον πειρασμό ακόμα

στη στάση της κεφαλής

να μη θελχθείς

να μη δοκιμάσεις κανέναν

συγκεκριμένο θάνατο

αλλά αιώνια να περιμένεις

να γίνει η άρνηση καλό

και το καλό η παύση.

Σε κατεβάζουν τα σκοινιά

σιγά-σιγά από ψηλά

είσαι το όνειρο

και μόνο εσύ ξέρεις

πόσο πονάει η αγάπη

η αγάπη της ύλης

μόνο εγώ ξέρω

πως κάποτε ήσαν ένα

και τα δυο, φως και χώμα

μες στο νερό το μέσα.

Κάθε φορά μπορεί να είναι η τελευταία

ίσως να μείνεις πίσω πια

με τις λίγες ψυχές

που καρτερούν το άδειο

να τους δοθεί, να τις δεχθεί

να γίνει το σπέρμα νόημα

στον κυκλικό αέρα.

________________________________________

Αυτό (1996)

Θυμάμαι είχα αρχίσει ένα μακρύ Ποίημα.

Έλεγα θα ’ναι ένα μακρύ ποίημα και θα λέει γι’ αυτό.

Αυτό; Ποιο «αυτό»;

Καθόμουνα μπροστά σ’ ένα τραπέζι φαγωμένο, ξύλινο

με σκασμένη την πράσινη μπογιά

«Η ζωή μου το μόνο αιώνιο πια» έλεγα

όπως ροζ φύλλα από παλιά τετράδια

φύλλα της καρδιάς

ζουμερά χείλια, φωτεινά μαλλιά

σ’ αστραποβόλους καθρέφτες

φεύγαν σαν σε τραίνα φορτωμένα

τραίνα αστραπή.

Η ζωή όμως έμενε

κι είχε μια γεύση, μια γεύση…

Κάποτε είχα πάρει μέρος σ’ ένα γλέντι

κάποτε –πού;- κάτι μου είχε προσφερθεί

ένας καρπός στρογγυλός, ένα σώμα

άλλο απ’ το δικό μου με είχε απορροφήσει.

Το μυαλό μου κάνει την κίνηση του χεριού

που ψάχνει κάτι στο βάθος μιας τσάντας

απορούν τα δάχτυλα του νου

μ’ αυτό που συναντούν:

μιαν απειλή ασώματη

κάτι σαν κόρα ψωμί που έμεινε στον πάτο.

Οι καλοί ζωντανοί μου, σιωπηλοί

κάθονται στο μισοσκπόταδο, κάτι ακούν…

κάτι τους συγκινεί και κουνούν το κεφάλι

-κεφάλι λευκό-

οι πεθαμένοι άρρωστοί μου

γλιστρούν τα ταραγμένα ποιήματά τους

κάτω απ’ την πόρτα μου

ανάμεσα στους στίχους τους διαβάζω

«ο θάνατος αναβάλλεται, ο τρόμος ποτέ».

Όμως περ’ απ’ την υφή της απειλής

ψάχνω μιας αδιόρατης συγκίνησης τη ρίζα.

Όταν «συντροφίτσα μου» μ’ έλεγε η μάνα μου

ή όταν ακούμπαγα σε στήθος με γυμνή καρδιά;

«Τι να ’ναι αυτά; Τι να ’ναι αυτά;»

ακούγεται μέσα μου να τσιρίζει

ένα πουλί στριγγό

«Δεν είναι αυτό που ψάχνεις, δεν είναι αυτό»