Παγκόσμια Ημέρα Ραδιοφώνου: Οι περιπέτειες του Τζον Πιλ

Όσες ώρες κι αν έχεις πίσω από ένα μικρόφωνο, ο John Peel είχε περισσότερες. Και στάθηκε ο άνθρωπος που σε επηρέασε –μαζί με τον Γιάννη Πετρίδη– περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον. Κάθε Παγκόσμια Ημέρα Ραδιοφώνου ανατρέχεις στα βιβλία του και  αναζητάς καινούργια έμπνευση…

Τόσο στο «Margrave Of The Marshes», που περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο πρωτότυπα κείμενα, όσο και στο «Olivetti Chronicles», που περιλαμβάνει κείμενα τα οποία είχαν δημοσιευτεί σε περιοδικά και εφημερίδες (The Listener, Oz, Sounds, Observer, Independent, Radio Times κ.λπ.), η γραφή του John Peel είναι γεμάτη χιούμορ και –πολύ συχνά– αυτοσαρκασμό. Πρόκειται για εκείνον τον ιδιαίτερο, απόλυτα αγγλικό τρόπο, που είχε να σχολιάζει τη μουσική αλλά και την κοινωνική πραγματικότητα, που όμως δεν έβγαινε καθόλου αβίαστα, είχε μέσα του πολλή σκέψη. Κάποιες φορές πήγαινε καλά και κάποιες άλλες όχι και τόσο. Σ’ ένα κείμενο για τον Robert Wyatt, που δημοσιεύτηκε στο Sounds στις 3 Αυγούστου του 1974, γράφει σχετικά με τους διαφορετικούς τρόπους που έστηνε την εκπομπή του: «Σε κάθε περίπτωση, προσπάθησα να κάνω εκπομπές με σχόλια πάνω στη μουσική που να περιέχουν αρκετή σκέψη, αν όχι βαθιά, να είναι τίμια, αν όχι πολύ καλά μελετημένα. Τελικά, μου έβγαινε κάτι σαν το “Stars On Sunday” (σ.σ.: εκπομπή θρησκευτικού περιεχομένου –και αρκετά συντηρητική–, που μεταδιδόταν στο ITV από το 1969 μέχρι το 1979), ένα πράγμα δηλαδή που πατινάριζε στην επιφάνεια, ενώ δημιουργούσε την αίσθηση ότι πήγαινε σε βάθος. Την ίδια στιγμή, κι άλλες εκπομπές στο ίδιο ύφος με τη δική μου, προσπαθούσαν σκληρά να ακούγονται ακόμη πιο βαρετές. Έτσι, διάλεξα να φύγω από αυτό το άβολο στιλ, με το οποίο δεν μπορούσα καν να δουλέψω, πηγαίνοντας προς ένα ύφος που έλεγε ότι όταν παίζεις καλή μουσική, δεν είναι αναγκαίο να την εμπλουτίζεις με… νοσηρά σχόλια. Αυτή η οπτική με οδήγησε στο να γίνω κάπως επιπόλαιος, και προφανώς πρέπει να γυρίσω τα πράγματα λίγο προς τα πίσω… Πόσο πιο εύκολο θα ήταν να κάνω μια εκπομπή με το Top-40, που να έχει πολλά γέλια κι ακόμα περισσότερα jingles!».

Στο κεφάλι κάποιου που άκουγε την άνεση με την οποία ο John Peel ανακάτευε τα μουσικά είδη, την ευκολία με την οποία έπαιζε κάθε τι καινούργιο και τη γνώση που γεννούσε τα πιο εύστοχα σχόλια, σχηματιζόταν η αντίληψη ότι αυτός ο άνθρωπος δεν θα είχε κανένα πρόβλημα με τη δουλειά του στο BBC Radio 1. Όμως τα πράγματα δεν ήταν καθόλου έτσι. Συνεχώς του αφαιρούσαν ώρες από την εκπομπή του, για να τις δώσουν σε ειδικές εκπομπές που αφορούσαν ιδιώματα τα οποία εκείνος συνήθιζε να προβάλλει πιο πολύ. Αυτό έγινε με τη reggae, αυτό έγινε και με το jungle το 1996, δύο είδη που είχαν παίξει τρελά στην εκπομπή του – το δεύτερο προς μεγάλη δική μου απογοήτευση εκείνη την εποχή. Έτσι, ο John Peel βρίσκεται με 3 εκπομπές την εβδομάδα αντί για 5 και σ’ ένα γράμμα που στέλνει στον διευθυντή του BBC Radio 1, Matthew Bannister, σημειώνει: «Εκείνο που με λυπεί ιδιαίτερα είναι ότι με τις δύο νέες εκπομπές που μπαίνουν, χάνω ραδιοφωνικό χρόνο. Ήδη αφήνω πολλά πράγματα που θα άξιζε να ακουστούν έξω από την εκπομπή μου και τώρα η κατάσταση χειροτερεύει. Προφανώς υπάρχει μέσα μου κάτι από τον παλιό hippie, αλλά υπάρχει κι ένα είδος προτεστάντη όσον αφορά τη δουλειά. Πιστεύω –κι ελπίζω να μη διαβαστεί λάθος αυτό– ότι οι εκπομπές στις οποίες έχω δουλέψει, εγώ κι οι συνεργάτες μου, έχουν συμβάλει στο να διατηρείται η βρετανική μουσική υγιής κι επιπλέον να έχει τη δυνατότητα συνεχώς να αναγεννάται».

Ο John Peel γεννήθηκε μία μέρα πριν από το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, το 1939, και πέθανε από καρδιακή προσβολή σ’ ένα ταξίδι του στο Περού, στις 25 Οκτωβρίου του 2004. Κατά τη διάρκεια της ζωής του, μέσα από τα κείμενα και ιδίως τις ραδιοφωνικές του εκπομπές, έδειξε πόσα πράγματα μπορεί να πετύχει μια ραδιοφωνική εκπομπή όταν είναι γεμάτη από αγάπη για τη μουσική και έμπνευση. Από τη μια πλευρά, ενδεχομένως, δεν είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτο να τα γράφει κανείς αυτά σε μια εποχή που η playlist και η γκρίζα διαφήμιση, μέσω των λεγόμενων «αναφορών», απειλεί να γκρεμίσει ό,τι έχει απομείνει από το ραδιόφωνο όπως το υπηρέτησε ένας John Peel στη Βρετανία ή ένας Γιάννης Πετρίδης στην Ελλάδα. Από την άλλη, δεν υπάρχει και κανένας λόγος να σιωπά κανείς…