Μάσκες θεάτρου και προσωπεία βίου

Οι μάσκες θεάτρου είναι μέρος της ιστορίας του θεάτρου, με ρίζες κυρίως στο αρχαίο ελληνικό δράμα, τραγωδία και κωμωδία, όπου συμβολίζουν τη χαρά και τη λύπη και γενικά την ανθρώπινη έκφραση.

Στο Αρχαίο Ελληνικό Θέατρο οι ηθοποιοί και ο χορός φορούσαν προσωπεία (μάσκες) από λινό, ξύλο ή δέρμα. Βοηθούσαν τους θεατές των μακρινών εδωλίων να διακρίνουν τα συναισθήματα και τον χαρακτήρα του ήρωα, ενώ ενίσχυαν την ένταση της φωνής του ηθοποιού. Η τραγική, λυπητερή μάσκα και η κωμική χαρούμενη μάσκα παραμένουν μέχρι σήμερα το διεθνές έμβλημα του θεάτρου.

Οι απαρχές της μάσκας ανάγονται στις μυστηριακές τελετουργίες και στα μαγικά δρώμενα των αρχαίων λαών της Ασίας και της Αφρικής, ενώ οι καταγωγές της θεατρικής ζωής της ανιχνεύονται στις λατρευτικές εκδηλώσεις προς τιμή του Θεού Διονύσου.

Στο αρχαίο Ελληνικό Θέατρο συναντάμε τη μάσκα ως θεατρικό εργαλείο, που παρέχει τη δυνατότητα στους ηθοποιούς να υποδύονται πολλούς ρόλους.

Τα μέλη του χορού της τραγωδίας φορούσαν προσωπεία παρόμοια με εκείνα των υποκριτών. Ιδιαίτερα ήταν τα προσωπεία που φορούσε ο χορός των Σατύρων στο σατυρικό δράμα. Απεικόνιζαν άντρες με μυτερό γένι, έντονα χαρακτηριστικά και αυτιά τράγου.

Είπαν για τις Μάσκες και τα Προσωπεία

• Αίσωπος: Λύκος δοράν οιός περιβεβλημένος. Λύκος ντύθηκε με προβιά προβάτου.
• Ρενέ Ντεκάρτ, (Καρτέσιος): Μασκοφόρος, προχωρώ.
• Έριχ Φρομ: Καθώς ανεβαίνουμε στην κοινωνική κλίμακα, η αχρειότητα φοράει πιο αδιαπέραστη μάσκα.
• Τσαρλς Μπουκόφσκι: Το πρόβλημα με μια μάσκα είναι ότι ποτέ δεν αλλάζει.
• Maurice Chapelan: Ένα πρόσωπο έχει κίνηση και ζωή, μια μάσκα όχι.
• Γιάννης Ρίτσος, Μονόχορδα: Καλό προσωπείο, σε δύσκολους καιρούς, ο μύθος.
• Τάσος Λειβαδίτης: Όμως οι μάσκες κάποτε θα τελειώσουν, σαν τα τραγούδια και τις γιορτές και τότε θα φανεί αυτό το ανύπαρχτο πρόσωπο που υπήρξαμε..
• Όσκαρ Ουάιλντ: Δώσε σε έναν άνθρωπο μια μάσκα και θα σου πει την αλήθεια. (Ρητό για το πώς η μεταμφίεση απελευθερώνει την ειλικρίνεια).
• Luigi Pirandello: Μια μάσκα, δύο μάσκες, πόσο λίγοι άνθρωποι έχουν μόνο ένα πρόσωπο!
• Ρόμπερτ Μπλοχ: Ο τρόμος είναι η αφαίρεση των μασκών.
• Φερνάντο Πεσσόα: Οι μάσκες αποκαλύπτουν την πραγματικότητα των ψυχών. Όσο κανείς δεν βλέπει ποιοι είμαστε, μπορούμε να πούμε τις πιο προσωπικές λεπτομέρειες της ζωής μας. Μερικές φορές σκέφτομαι μια ιστορία για έναν άνθρωπο που έχει πληγεί από μια από εκείνες τις προσωπικές τραγωδίες που γεννήθηκαν από ακραία, υπερβολική ντροπή. Αυτός μια μέρα, φορώντας μάσκα είπε σε μια άλλη μάσκα όλα τα προσωπικά του μυστικά, τα πιο αδιανόητα πράγματα που θα μπορούσαν να ειπωθούν για την τραγική και γαλήνια ζωή του.
• Κρίστοφερ Μπαρζάκ: Τίποτα δεν είναι πιο αληθινό από τις μάσκες που φτιάχνουμε για να δείξουμε ο ένας στον άλλον ποιοι είμαστε.
• Φρίντριχ Νίτσε, Άνθρωπος, Πολύ Άνθρωπος: Ένα βιβλίο για ελεύθερα πνεύματα: Υπάρχουν γυναίκες που, όπως και να τις ψάξεις, αποδεικνύονται ότι δεν έχουν κανένα περιεχόμενο, αλλά είναι καθαρά μάσκες.
• Άρθουρ Σοπενχάουερ: Κανείς δεν αποκαλύπτει τον εαυτό του όπως είναι. Όλοι φοράμε μια μάσκα και παίζουμε έναν ρόλο.