Από το Ιουλιανό στο Γρηγοριανό ημερολόγιο: Καλή Ανάσταση και Καλή Χρονιά!

Σύμφωνα με το Γρηγοριανό Ημερολόγιο, αυτή τη στιγμή διανύουμε το «σωτήριον έτος» δύο χιλιάδες είκοσι έξι, και μάλιστα, εφόσον έχει παρέλθει η εαρινή ισημερία (21 Μαρτίου), βρισκόμαστε σχεδόν στη μέση του έτους, έχοντας μπροστά μας επτά μήνες μέχρι να ξεκινήσει το 2027, ενώ έχουν παρέλθει πέντε μήνες από την ολοκλήρωση του 2025. Μέχρι την επινόησή του από τον Ναπολιτάνο γιατρό Αλοΐσιους Λίλιους και τη θέσπισή του από τον Πάπα Γρηγόριο ΙΓ’ (από τον οποίο πήρε και το όνομά του), όλος ο Δυτικός Κόσμος ακολουθούσε το Ιουλιανό Ημερολόγιο, το οποίο βρισκόταν σε χρήση από τον 1ο αιώνα π.Χ. και παρέμεινε έτσι για δεκατρείς ολόκληρους αιώνες. Ο λόγος που καθιερώθηκε το Γρηγοριανό ή Νέο Ημερολόγιο, ήταν ότι με το Ιουλιανό, προκειμένου το Πάσχα να εορτάζεται όπως υποτίθεται πως είχε συμφωνηθεί στην Πρώτη Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας, το 325 μ.Χ. —αν και οι διαφορετικές εκκλησίες είχαν πάντοτε αποκλίσεις μεταξύ τους, όσον αφορά στις ημερομηνίες που γιόρταζαν το Πάσχα — κάθε 310 χρόνια χανόταν και από μία ημέρα, καθώς οι φάσεις της Σελήνης που χρησιμοποιούνταν για να υπολογιστεί το Πάσχα στο Ιουλιανό ημερολόγιο ήταν σταθερές. Ενώ η πλειοψηφία του κόσμου δεν είχε αντιληφθεί το «πρόβλημα» των απολωλότων ημερών, ελάχιστοι πεφωτισμένοι μοναχοί, όπως ο Σεβάσμιος Βέδας (672 - 735 μ.Χ.), στην Νορθουμβρία, είχαν παρατηρήσει την μετακίνηση αυτή από το 725 μ.Χ..

Στο Γρηγοριανό Ημερολόγιο, προκειμένου να επιλύεται αυτό το «σφάλμα» στον υπολογισμό της διάρκειας της ημέρας, της πλήρους περιφοράς της Γης και τελικά της μέτρησης του ηλιακού έτους (ακριβώς 365,242199 ημέρες, ή 365 ημέρες και 6 ώρες), υπάρχουν ορισμένα έτη, στα οποία προσμετράται μία παραπάνω ημέρα —τα λεγόμενα «δίσεκτα» έτη. Προσθέτοντας, λοιπόν, μια έκτη ημέρα («bis sextus») πριν από τις Καλένδες του Μαρτίου στο έτος, ανά τέσσερα έτη —εκτός από τα έτη που διαιρούνται με το 100, αλλά όχι και με το 400, και εκτός από τα έτη που διαιρούνται και με το 100 και με το 4.000— απορροφάται το «σφάλμα» των έξι ωρών ή του 1/4 της ημέρας. Προφανώς, η λύση που δόθηκε δεν ήταν ιδανική, όμως συνεχίζει να «δουλεύει» από την θέσπισή της, στις 15 Οκτωβρίου 1582.

Σε κάθε περίπτωση, οι περίπλοκες αυτές λύσεις, με πρόσθετες ημέρες να εμφανίζονται κάθε τέσσερα έτη και γιορτές του έτους να «μετακινούνται» από την μία ημερομηνία στην άλλη, φανερώνουν την τεράστια σημασία της «Λαμπρής» —ή, στην ουσία, της Άνοιξης— για τον Δυτικό κόσμο. Έτσι, σε παλαιότερες εποχές, όταν η αλλαγή του χρόνου δεν ήταν αυστηρά συνδεδεμένη με την 1η Ιανουαρίου, και η έννοια της «νέας χρονιάς» ταυτιζόταν με τον ερχομό της Άνοιξης και τη νέα σπορά, δεν ήταν παράξενο να ακούσεις κάποιον να εύχεται: «Καλή Χρονιά!» μετά την Κυριακή του Πάσχα. Άλλωστε το Πάσχα, όντας η μεγαλύτερη γιορτή της Χριστιανοσύνης, σηματοδοτεί την Ανάσταση του Χριστού και συμβολίζει τη νίκη της ζωής επί του θανάτου, το πέρασμα από το σκοτάδι στο φως και την πνευματική «αναγέννηση» του ανθρώπου. Θεωρούνταν μια νέα αρχή για την ψυχή, ενώ ταυτόχρονα ο «νεκρός» χειμώνας έφτανε στο τέλος του και ξεκινούσε μια νέα, παραγωγική περίοδος.