Διδακτικές και χρήσιμες συμβουλές του Ησιόδου

Όταν ανθίσουν οι ασκόλυμπροι¹ και αρχίζει ο τζίτζικας να τραγουδά πάνω στα δέντρα ρίχνοντας τους επίμονους οξείς του ήχους από τα φτερά του στη γη, τότε έχει φτάσει η ώρα του κουραστικού θερισμού. Οι αίγες είναι καλοθρεμμένες και το κρασί εξαιρετικό. Οι γυναίκες είναι πολύ ερωτικές αλλά οι κατάκοποι άντρες έχουν εξασθενίσει αφού ο λαμπρός Σείριος τους κόβει τα γόνατα και αδυνατίζει το μυαλό τους². Το δέρμα τους είναι ξεραμένο από την πυρά του ήλιου. Καλό θα είναι για σένα να έχεις βρει μια καλή σκιά κάτω από βράχο για να απολαύσεις το κολατσιό και το καλό κρασί σου από τη Βίβλη της Θράκης.

Απόλαυσε το κριθαρένιο ψωμί σου και πιες γάλα αιγών που δεν θηλάζουν πλέον. Φάε κρέας γελάδας που βοσκούσε στα δάση και δε γέννησε ακόμα. Πολύ νόστιμο και θρεπτικό είναι και το κρέας πρωτόγεννων εριφίων. Συνόδευσε το φαγητό με φλογερό άριστο κρασί, καθισμένος αναπαυτικά στη σκιά με το πρόσωπο προς τον Ζέφυρο που θα σου δροσίζει το σώμα και την χορτασμένη σου καρδιά. Από την αέναα ρέουσα κρήνη με τα κρυστάλλινα δροσερά νερά κάνε τρεις χοές στη γη και μια τέταρτη χοή στο κρασί σου³.

Όταν αρχίζει στον ουρανό να φαίνεται ο πάμφωτος ο πανίσχυρος Ωρίων τότε πρόσταξε τους εργάτες σου ν' αρχίσουν το αλώνισμα του ιερού σταριού που στέλνει η θεά Δήμητρα. Το αλώνι σου να είναι ολοστρόγγυλο και σε μέρος ευήνεμο.

Γέμισε τα πιθάρια σου με το στάρι μετρώντας με ακρίβεια την ποσότητα και αποθήκευσε τα στις αποθήκες με τάξη. Πάρε εργάτη χωρίς οικογενειακές υποχρεώσεις και πρόσλαβε οικιακή βοηθό χωρίς παιδιά. Να έχεις σκυλί άγριο με κοφτερά δόντια και να το ταΐζεις καλά. Αυτό θα σε φυλάξει από τον κλέφτη που κοιμάται τη μέρα για να σε κλέψει το βράδυ. Αποθήκευσε μεγάλη ποσότητα από άχυρα και χόρτα ξερά και χλωρά ώστε να είναι υπεραρκετά για τα βόδια και τους ημιόνους σου. Μετά ξεκούρασε τους ανθρώπους σου και τα ζώα σου. Όταν ο Ωρίων και ο Σείριος μεσουρανούν και η ρόδινη αυγή συναντά τον Αρκτούρο⁴ τότε αδελφέ μου Πέρση είναι η ώρα του τρύγου. Κόψε όλα τα σταφύλια, άπλωσε τα στον ήλιο δέκα μέρες και δέκα νύχτες. Κράτησε τα μετά στη σκιά ακόμα πέντε μέρες και έπειτα γέμισε τα πιθάρια σου με τους καρπούς αυτούς που είναι τα δώρα του σαγηνευτικού Διόνυσου.

Κι όταν οι Υάδες κι οι Πλειάδες⁵ κι ο στιβαρός Ωρίων βασιλεύουν, τότε έχει φτάσει η ώρα του οργώματος και της καλής σποράς.

Σημειώσεις

1. Ο Ησίοδος αναφέρει τον σκόλυμο. Το νόστιμο αυτό βρώσιμο χόρτο διέσωσε ακέραιο το όνομα του στην Κρήτη ως ασκόλυμπρος.
2. Αναφέρεται στις μεγάλες θερμοκρασίες. Οι καύσωνες στο κατακαλόκαιρο υπήρχαν από την αρχαιότητα. Αυτές τις μέρες πρόσεχαν τα «κυνικά καύματα», δηλαδή τα εγκαύματα. Ο Άλφα του Μεγάλου Κυνός, ο Σείριος, είναι ο λαμπρότερος απλανής αστέρας του έναστρου ουρανού. Στην ελληνική μυθολογία ο Σείριος ήταν το σκυλί του κυνηγού Ωρίωνα.
3. Ο οίνος στα αρχαία ελληνικά συμπόσια ήταν κεκραμένος, δηλαδή αναμεμειγμένος με νερό. Από το ρήμα κεράννῡμι: ανακατεύω, αναμειγνύω (κρᾶσις, κρασί) κυρίως λέγεται για την αραίωση του κρασιού με νερό.
4. Αρκτούρος. Ο α του αστερισμού του Βοώτη.
5. Πούλια είναι το ανοικτό αστρικό σμήνος των Πλειάδων. Βρίσκεται στον αστερισμό του Ταύρου. Είναι ένα από τα πιο γνωστά αστρικά σμήνη στον ουρανό. Η Πούλια είναι ορατή με γυμνό μάτι. Φαίνεται πολύ καθαρά το σμήνος της γι' αυτό ο Ησίοδος αναφέρεται σ' αυτήν. Το ίδιο κάνει και με άλλα πάμφωτα ουράνια σώματα όπως: Σείριο, Ωρίωνα, Αρκτούρο, Υάδες. Με βάση τα πολύ λαμπερά αυτά ουράνια σώματα τοποθετεί τις βασικές εργασίες: Όργωμα, σπορά, κλάδεμα, θερισμό, αλώνισμα, τρύγο. Εκτός από τα αστέρια χρησιμοποιεί και τα φυτά, τα ζώα, τα μεταναστευτικά πουλιά, τον κούκο, τα τζιτζίκια.