Δωρεά Πέγκυς Ζουμπουλάκη: Παράδειγμα προς μίμηση η δωρεά της, δήλωσε η Λίνα Μενδώνη

Σε μια λιτή εκδήλωση στο Φετιχιέ Τζαμί, στη Ρωμαϊκή Αγορά των Αθηνών, παρουσία της Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου, της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη και της Ασπασίας-Ελένης (Πέγκυς) Ζουμπουλάκη πραγματοποιήθηκε η τελετή παράδοσης 178 αρχαίων αντικειμένων και μίας εικόνας του Ευαγγελιστή Λουκά, μέρος της δωρεάς της κ. Πέγκυς Ζουμπουλάκη, που αριθμεί σε σύνολο 6.099 κινητών μνημείων, προς το Ελληνικό Δημόσιο, προκειμένου αυτά να ενταχθούν στις συλλογές των δημοσίων μουσείων.

Σε συνέχεια της απόφασης αποδοχής της δωρεάς, η Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών σε συνεργασία με την Διεύθυνση Μουσείων Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του ΥΠΠΟ, ανέλαβε την διαδικασία επιλογής των αντικειμένων και απόδοσής τους στις Εφορείες Αρχαιοτήτων και τα Μουσεία της Χώρας, βάσει της αρχαιολογικής τεκμηρίωσης της προέλευσης τους. Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Βοιωτίας, ταύτισε με βάση τεχνοτροπικά χαρακτηριστικά 178 αρχαία αντικείμενα ως προϊόντα βοιωτικών εργαστηρίων, και αποδέχθηκε τη δωρεά τους, ενώ μαζί τους περιέρχεται και μία εικόνα του Ευαγγελιστή Λουκά, καθώς συνδέεται με την περιοχή της Θήβας.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε:
«Σήμερα είναι μια πολύ σημαντική ημέρα καθώς η κ. Πέγκυ Ζουμπουλάκη αποφάσισε να δωρίσει στο Ελληνικό Δημόσιο τη συλλογή της, αποτελούμενη από περισσότερα από 6.000 αντικείμενα αρχαίας ελληνικής τέχνης προερχόμενα από όλη την Ελλάδα. Σήμερα, σε μία πολύ σεμνή τελετή, έγινε η επίσημη αποδοχή της δωρεάς αυτής από το Ελληνικό Κράτος. Η συμπεριφορά της κ. Ζουμπουλάκη αποτελεί ένα παράδειγμα προς μίμηση καθώς όλοι οι συνειδητοποιημένοι πολίτες οι οποίοι είναι συλλέκτες αρχαιοτήτων εντέλει πρέπει να αποδίδουν τις συλλογές τους εκεί που πραγματικά ανήκουν: στην Ελλάδα και στον ελληνικό λαό».

Από την πλευρά της η δωρήτρια Πέγκυ Ζουμπουλάκη, εμφανώς συγκινημένη είπε μεταξύ άλλων:
«Όταν θέλεις, πρέπει ή έχεις καθήκον να κάνεις κάτι και βρίσκονται μπροστά σου χίλιες δυσκολίες – όλο το αναβάλλεις. Για πόσο καιρό όμως; Για περισσότερο από μισό αιώνα. Το Μεγάλο Ναι και το Μεγάλο Όχι θα βρίσκεται πάντα μπροστά σου και θα σε τυραννάει… Σήμερα νίκησε το Ναι.

»Σήμερα είμαι πολύ χαρούμενη που μια επιθυμία που είχα εκφράσει πολλές φορές πριν από 45 χρόνια έγινε πραγματικότητα και η συλλογή μου με τα αρχαία αντικείμενα που κατέχω νόμιμα ανήκουν πια στις συλλογές των μουσείων του κράτους μας. Τα αρχαία αυτά - πάνω από έξι χιλιάδες πολύτιμα αντικείμενα - αν και είχα άδεια από το Υπουργείο Πολιτισμού να τα πουλήσω, τα κράτησα στην κατοχή μου και τα φύλαξα με ασφάλεια όλα αυτά τα χρόνια.

»Θα ήθελα θερμά να ευχαριστήσω την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη που δέχτηκε τη δωρεά μου και ανέθεσε στην αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου να κάνει ότι χρειάζεται ώστε να ολοκληρωθεί σύντομα αυτή η διαδικασία.

»Ευχαριστώ ιδιαίτερα την προισταμένη της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών Βάσω Παπαγεωργίου που ανέλαβε να συντονίσει τις απαραίτητες ενέργειες μαζί με μία ομάδα αξιόλογων αρχαιολόγων. Τον Γιώργο Μιχαλόπουλο, προιστάμενο του τμήματος Εποπτείας Ιδιωτικών Αρχαιολογικών Συλλογών, που ήταν πάντα κοντά μας σε όλη τη διαδικασία καταγραφής των αντικειμένων και πάντα πρόθυμος να μου εξηγεί τυχόν απορίες μου. Τους έμπειρους αρχαιολόγους και φίλους πλέον, τους αγαπητούς Βίλυ Βασιλοπούλου και Δημήτρη Παρρά που είναι σήμερα μαζί μας και που δούλευαν ασταμάτητα καταγράφοντας ένα, ένα πάνω από έξι χιλιάδες αντικείμενα. Δεν μπορούσα να το πιστέψω πόσο οργανωμένα και με συνέπεια δούλεψαν για το σκοπό αυτό. Επίσης την αγαπητή Χρυσαυγή Κούτσικου που έχει αναλάβει την καταγραφή των εικόνων. Χάρη σε αυτούς σήμερα είμαστε εδώ.

»Η δωρεά μου αυτή είχε μόνο έναν όρο, ο οποίος έγινε αποδεκτός από το Υπουργείο Πολιτισμού. Επιθυμία μου είναι τα αντικείμενα αυτά να μοιραστούν στα μουσεία της χώρας, όπως στα μουσεία της Βοιωτίας, της Θεσσαλίας, της Κρήτης, της Πελοποννήσου, της Μακεδονίας αλλά και της Αίγινας που έχω ιδιαίτερους δεσμούς. Με ικανοποίηση βλέπω ότι το Υπουργείο σήμερα προχωρά στην παράδοση 179 αντικειμένων στην εφορεία Αρχαιοτήτων Βοιωτίας, ώστε να εμπλουτίσουν τις συλλογές του ωραίου μουσείου της Θήβας.

»Κλείνοντας θα ήθελα να ευχαριστήσω την Πρόεδρο της Δημοκρατίας που είναι μαζί μας, τα παιδιά μου που με υποστήριξαν και με παρότρυναν να προχωρήσω σε αυτή τη δωρεά,και όλους εσάς που είσαστε σήμερα εδώ και μας τιμάτε με την παρουσία σας».

Τι περιλαμβάνει η δωρεά της Πέγκυς Ζουμπουλάκη προς το Αρχαιολογικό Μουσείο Θηβών

Ένας σημαντικός αριθμός κινητών μνημείων της δωρεάς Ζουμπουλάκη προς το ελληνικό δημόσιο, προέρχεται από την ευρύτερη περιοχή της Βοιωτίας. Η Εφορία Αρχαιοτήτων Βοιωτίας, με βάση τεχνοτροπικά χαρακτηριστικά, ταύτισε 178 αρχαία αντικείμενα, ως προϊόντα βοιωτικών εργαστηρίων, και αποδέχθηκε τη δωρεά τους μαζί με 1 εικόνα που σχετίζεται με την περιοχή.

Τα αρχαία αντικείμενα χρονολογούνται από τη Μυκηναϊκή περίοδο έως τους Κλασικούς χρόνους. Πρόκειται για τμήματα από πήλινες μυκηναϊκές λάρνακες με εικονιστικές παραστάσεις, ειδώλια σχήματος Ψ και Φ, ψευδόστομους αμφορίσκους, πρόχους, κύπελλα, αλάβαστρα, κύλικες, υδρίες και πυξίδες με γραμμική κυρίως διακόσμηση, που χρονολογούνται από τον 15^ο έως τον 13^ο αι. π.Χ.

Τα ολιγάριθμα αγγεία Υστερογεωμετρικών χρόνων (8^ος αι. π.Χ.) φέρουν γραμμική διακόσμηση, συχνά σε συνδυασμός με εικονιστική διακόσμηση πτηνών και ασπίδων. Στους Αρχαϊκούς (7^ος-6^ος αι. π.Χ.) και Κλασικούς χρόνους (5^ος-4^ος αι. π.Χ.) χρονολογείται σειρά σανιδόμορφων γυναικείων ειδωλίων με χρωματικό διάκοσμο, καθώς και ειδώλια ένθρονων ή όρθιων γυναικείων μορφών με την χαρακτηριστική βοιωτική κόμμωση και γυμνών ανδρικών μορφών.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν ένα ειδώλιο βοσκού με φρυγικό πίλο και ένα ειδώλιο καθήμενης παιδικής μορφής, στον τύπο του temple boy (5^ος αι. π.Χ.). Δείγματα του μελανόμορφου ρυθμού συναντάμε σε ληκύθους, κύλικες και σε σκύφους, με παραστάσεις διονυσιακών και μουσικών σκηνών, προετοιμασίας τεθρίππου και κωμαστών.

Οι ανθεμωτές, μελανόγραφες κύλικες και οι μελαμβαφείς κάνθαροι με ψηλό πόδι, αποτελούν εξαιρετικά δείγματα των βοιωτικών εργαστηρίων των Κλασικών χρόνων.

Η εικόνα, έργο επτανησιακού εργαστηρίου του 17^ου αιώνα, φέρει παράσταση του ευαγγελιστή Λουκά, ο οποίος συνδέεται με την περιοχή της Θήβας, όπως προκύπτει από τις αγιολογικές πηγές και τα ανασκαφικά ευρήματα.

Η ιστορική διαδρομή της ανεκτίμητης συλλογής
Τα αντικείμενα προέρχονται από το απόθεμα του παλαιού αρχαιοπωλείου του Θεόδωρου Ζουμπουλάκη, το οποίο μετά το θάνατό του, το 1963, και μέχρι το 1982, ανέλαβε ο γιός του Αναστάσιος Ζουμπουλάκης. Το 1982 τα αντικείμενα μεταβιβάστηκαν στην Πέγκυ Ζουμπουλάκη μέσω πώλησης. Με διαδοχικές αποφάσεις του Υπουργείου Πολιτισμού, το 1988, 1989 και 1991, αναγνωρίστηκε η κατοχή των αντικειμένων στην Πέγκυ Ζουμπουλάκη και η δυνατότητα εκποίησής τους. Παράλληλα, αποφασίστηκε η αγορά από το Δημόσιο των πλέον σημαντικότερων από κάθε περίοδο που ανέρχονταν στα 1111 αντικείμενα. Ωστόσο δεν προχώρησε η αγορά τους από το Δημόσιο και τα αντικείμενα αυτά παρέμειναν στην κατοχή της δωρήτριας μαζί με τα υπόλοιπα, καθώς η ίδια δεν προχώρησε, παρά τη σχετική άδεια, στην εκποίησή τους.

Στη τελετή παραβρέθηκαν επίσης η Προϊσταμένη Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών, Βασιλική Παπαγεωργίου, η Προϊσταμένη Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Έλενα Κουντούρη, η Προϊσταμένη Διεύθυνσης Μουσείων Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων, Νικολέττα Συραγά, η Προϊσταμένη της ΕΦΑ Βοιωτίας, Αλεξάνδρα Χαραμή, υπηρεσιακά στελέχη του ΥΠΠΟ και όλα τα μέλη της οικογένειας των δωρητών, η Πέγκυ Ζουμπουλάκη, τα παιδιά της Δάφνη και Θοδωρής και φυσικά τα εγγόνια της.