Μια φάρμα στην Πορτογαλία: Η ζωή που δεν έζησα

Ο καθηγητής Γεωγραφίας Φερνάντο «τρελαίνεται» όταν η σύζυγός του εξαφανίζεται –οικειοθελώς, όπως συμπεραίνει η αστυνομία– από το διαμέρισμα τους στη Μαδρίτη, χωρίς να αφήσει κάποιο σημείωμα. Σε μια προσπάθεια να κατανοήσει τι ακριβώς έχει συμβεί, ο Φερνάντο φεύγει για λίγες μέρες στην Πορτογαλία. Εκεί θα γνωρίσει έναν κηπουρό με τον οποίο θα κάνει κάποιες ενδιαφέρουσες κουβέντες, που ουσιαστικά θα τον βάλουν σε σκέψεις για ριζικές αλλαγές στη ζωή του.

Η χαμηλόφωνη, τρυφερή και πολυεπίπεδη ταινία της Αβελίνα Πρατ ξεκινά με την αινιγματική φυγή της νεαρής συζύγου του Φερνάντο, η οποία βρέθηκε στην Ισπανία μετά από τον εμφύλιο πόλεμο στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Το ζήτημα της συνύπαρξης δύο ξένων κόσμων, είτε μέσω της συνάντησης δύο αγνώστων, είτε με τη διαταξική μορφή, είτε με τις αντιθέσεις των δύο φύλων, είναι κυρίαρχο καθ’ όλη τη διάρκεια του φιλμ. Η ιστορία του μετέωρου άντρα παρουσιάζεται μέσα από σιωπές, βλέμματα, σκέψεις αλλά και κάποιες νέες συνθήκες που βοηθούν να γίνει πιο ξεκάθαρη η ζωή του. Το ταξίδι στην Πορτογαλία, όπου ο Φερνάντο οικειοποιείται καινούργια ταυτότητα και ξεκινά ουσιαστικά μια νέα ζωή, έχει αποδοθεί με μια απλότητα που γοητεύει. Είναι αλήθεια πως μερικές από τις αλλαγές στην πορεία του ήρωα δίνονται πολύ πιο βολικά από ό,τι θα συνέβαινε στην πραγματική ζωή. Όμως το σωστό τάιμινγκ στις κρίσιμες σεκάνς και η μινιμαλιστική μελαγχολία με την οποία η σκηνοθέτρια ενισχύει τον χαρακτήρα του, συμβάλλουν τα μάλα στη διαμόρφωση ενός σπάνιου μαθήματος ανθρωπιάς.

Το φιλμ απέσπασε τρεις υποψηφιότητες στα βραβεία Goya: οι δύο αφορούν τους πρωταγωνιστές, ενώ η τρίτη σχετίζεται με το εξαιρετικό πρωτότυπο σενάριο της Αβελίνα Πρατ. Είναι εντυπωσιακή η μαστοριά με την οποία η δημιουργός ενσωματώνει σε μια ιστορία επανεκκίνησης τα κατάλληλα υλικά μιας αλληγορίας για το μεταναστευτικό –ξεχωριστό το κομμάτι που αφορά την αποικιοκρατική σχέση της Πορτογαλίας με την Αγκόλα– αλλά και την ανάγνωση της Ιστορίας ως εργαλείο κατανόησης της καθημερινότητας. Ιδιαίτερη έμφαση φυσικά δίνεται στον λυτρωτικό χαρακτήρα κάποιων γενναίων αποφάσεων που μας βοηθούν όχι μόνο να δούμε τα πράγματα από διαφορετική γωνία, αλλά και να αντιληφθούμε ποια είναι τα πραγματικά ουσιώδη στον τρόπο με τον οποίο πορευόμαστε στη ζωή.