100 κινηματογραφικά τραγούδια που έγιναν μεγαλύτερα από τις ταινίες τους

Από τα μέσα των ’70s έως τα τέλη των ’90s, το Χόλιγουντ και η μουσική βιομηχανία —ήτοι, τα στούντιο, οι δισκογραφικές εταιρείες, το ραδιόφωνο και η τηλεόραση— λειτουργούσαν σαν ένας ενιαίος, πανίσχυρος μηχανισμός παραγωγής και προώθησης. Κάθε μεγάλη ταινία συνοδευόταν από ένα πρωτότυπο τραγούδι, που προωθούνταν συστηματικά μέσω του ραδιοφώνου και, αργότερα, και του MTV. Το βιντεοκλίπ του τραγουδιού με σκηνές από την ταινία, ή και με επιπλέον υλικό, που γυριζόταν ειδικά για τις ανάγκες του βιντεοκλίπ (συχνά μάλιστα έπαιζαν οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές σ’ αυτό!), προβαλλόταν συνεχώς στην τηλεόραση, ωθώντας τον κόσμο να αγοράσει το σάουντρακ και να δει το φιλμ. Έτσι, το τραγούδι «της ταινίας» αποκτούσε μια εντελώς αυτόνομη πορεία στα τσαρτ και στην κοινή μνήμη, ξεπερνώντας σε κάποιες περιπτώσεις ακόμη και το ίδιο το φιλμ. Για να το πούμε και έτσι, το μεγάλο τραγούδι ήταν ένα σήμα-κατατεθέν της ταινίας, μια δεύτερη αφίσα της. Τα δυο τους, ήταν ένα.

Το βιντεοκλίπ του τραγουδιού με σκηνές από την ταινία, ή και με επιπλέον υλικό, που γυριζόταν ειδικά για τις ανάγκες του βιντεοκλίπ (συχνά μάλιστα έπαιζαν οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές σ’ αυτό!), προβαλλόταν συνεχώς στην τηλεόραση, ωθώντας τον κόσμο να αγοράσει το σάουντρακ και να δει το φιλμ

Με το πέρασμα του χρόνου, ο ενιαίος μηχανισμός προώθησης άρχισε να καταρρέει. Με την εμφάνιση του Napster και της ψηφιακής πειρατείας (1999 κ.ε.), αρχικά, η βιομηχανία έχασε απότομα τον έλεγχο της διανομής. Το κοινό σταμάτησε να αγοράζει ολόκληρα CD με το σάουντρακ για ένα και μόνο κομμάτι, καθώς οι άνθρωποι είδαν ότι μπορούσαν πάρα πολύ απλά να το κατεβάσουν δωρεάν. Το MTV, πάλι, άλλαξε ταυτότητα. Ήδη από τα τέλη των ’90s, είχε αρχίσει να μειώνει δραστικά την προβολή των μουσικών βιντεοκλίπ, για να στραφεί στα ριάλιτι και σε δικές του παραγωγές. Κατ’ αυτό τον τρόπο, χάθηκε η βασική τηλεοπτική πλατφόρμα που ένωνε την εικόνα της ταινίας με τον ήχο του τραγουδιού. Κι αυτό αποδείχτηκε πολύ-πολύ βασικό.

Το MTV, πάλι, άλλαξε ταυτότητα. Ήδη από τα τέλη των ’90s, είχε αρχίσει να μειώνει δραστικά την προβολή των μουσικών βιντεοκλίπ, για να στραφεί στα ριάλιτι και σε δικές του παραγωγές

Από κει και πέρα, το ίδιο το Χόλιγουντ έκανε μία μεγάλη στροφή προς τις «ογκώδεις υπερπαραγωγές», τα mega-franchises. Η μετάβαση από τα παραδοσιακά δράματα και τις περιπέτειες της δεκαετίας του ’90 στην εποχή του «Άρχοντα των Δαχτυλιδιών», του «Χάρι Πότερ» και των υπερηρώων της Marvel και της DC —αλλά και στην ανακύκλωση, σιγά-σιγά, ήδη γνωστών, παλαιότερων επιτυχιών—, άλλαξε άρδην τις προτεραιότητες των στούντιο. Οι νέες ταινίες είχαν ανάγκη από επικά, συμφωνικά ορχηστρικά θέματα για να χτίσουν το brand τους, και όχι από εφήμερα ποπ σινγκλάκια. (Ακόμη και αν αποδεικνύονταν κάθε άλλο παρά εφήμερα).

Σήμερα, το φαινόμενο επιβιώνει κυρίως στις ταινίες κινουμένων σχεδίων, καθώς το τραγούδι εκεί παραμένει για κάποιο λόγο οργανικό κομμάτι της αφήγησης, ή σε πολύ ειδικές ταινίες-γεγονότα. (Όχι χωρίς έκπληξη, η Ινδία έχει τον πρώτο λόγο εδώ). Σε κάθε περίπτωση, για να σημειώσει πια ένα κινηματογραφικό κομμάτι αντίστοιχη επιτυχία, δεν του φτάνει η υποστήριξη της βιομηχανίας — απαιτείται μια σπάνια συγκυρία καλλιτεχνικής ταυτότητας και έντονης δραματικής αναγκαιότητας· με την έμφαση στο «σπάνια». Από την άλλη, αντί να επενδύσουν χρήματα και ρίσκο στη δημιουργία ενός νέου, πρωτότυπου τραγουδιού, οι παραγωγοί προτιμούν να αγοράσουν τα δικαιώματα μιας ήδη παλιάς, δοκιμασμένης επιτυχίας. Ένα κλασικό κομμάτι φέρνει μαζί του έτοιμο συναισθηματικό φορτίο και άμεση αναγνωρισιμότητα: βλ. το «Supergirl» με το «Call me».

Από την άλλη, αντί να επενδύσουν χρήματα και ρίσκο στη δημιουργία ενός νέου, πρωτότυπου τραγουδιού, οι παραγωγοί προτιμούν να αγοράσουν τα δικαιώματα μιας ήδη παλιάς, δοκιμασμένης επιτυχίας

Όμως και η ίδια η ποπ μουσική έχει αλλάξει. Οι σαρωτικές, δραματικές power ballads που ερμήνευαν φωνές όπως της Γουίτνι Χιούστον ή του Φιλ Κόλινς δεν θα είχαν να πουν πολλά στις μέρες μας έτσι και ξανάρχιζαν από την αρχή. Η σημερινή ποπ είναι πιο εσωστρεφής, πιο προσωπική, και σπασμένη σε χιλιάδες μικρότερα ψηφιακά ακροατήρια. Η καθολική αποδοχή ενός και μόνο κινηματογραφικού κομματιού από όλες τις ηλικίες, και σε όλες τις χώρες, είναι εξαιρετικά σπάνια. Χρειάζεται μια ταινία με πραγματική μουσική ανάγκη, έναν καλλιτέχνη με ισχυρή ταυτότητα, μια σκηνή που αποτυπώνεται στη μνήμη, έναν μηχανισμό στρίμινγκ που θα το αναδείξει, και ένα κοινό που θα λαχταράει να το αποσπάσει από την οθόνη για να το κάνει δικό του, για να το ακούσει στο γυμναστήριο, για να το παίξει στα κλαμπ κλπ.

Είτε όσοι τα λέμε αυτά είμαστε μπούμερ, είτε γι’ αυτό τα παλιά τραγούδια του σινεμά μοιάζουν (ακόμα) τόσο μεγάλα: επειδή είχαν πίσω τους μια βιομηχανία που έσπρωχνε τα πάντα προς την ίδια κατεύθυνση. Τα σημερινά, αντιθέτως, καλούνται να διασχίσουν έναν ολότελα θρυμματισμένο κόσμο. Δεν είναι καθόλου εύκολο αυτό.

Αλλά διάολε, Δεν Γράφονται Τόσο Μεγάλα Τραγούδια Πια — γράφονται;

* * *

Αντί για απάντηση, νά ένας κατάλογος 100 κινηματογραφικών τραγουδιών που έγιναν πολύ μεγάλες επιτυχίες. Ακολουθεί τον τελευταίο μισό αιώνα: 1975 και μετά. (Αν πηγαίναμε ακόμη πιο πίσω, θα βρίσκαμε ακόμη περισσότερα διαμάντια). Ελπίζουμε να τα απολαύσετε όσο και εμείς όσο τα ετοιμάζαμε. Καλή σας ακρόαση.

1.Theme from Mahogany (Do You Know Where You’re Going To), Diana Ross («Mahogany», 1975)

2.I’m Easy, Keith Carradine («Nashville», 1975)

3.Evergreen (Love Theme from A Star Is Born), Barbra Streisand («A Star Is Born», 1976)

4.Nobody Does It Better, Carly Simon («The Spy Who Loved Me», 1977)

5.You Light Up My Life, Debby Boone («You Light Up My Life», 1977)

6.Grease, Frankie Valli («Grease», 1978)

7.Hopelessly Devoted to You, Olivia Newton-John («Grease», 1978)

8.You’re the One That I Want, John Travolta & Olivia Newton-John («Grease», 1978)

9.Last Dance, Donna Summer («Thank God It’s Friday», 1978)

10.Call Me, Blondie («American Gigolo», 1980)

11.Fame, Irene Cara («Fame», 1980)

12.9 to 5, Dolly Parton («9 to 5», 1980)

13.Arthur’s Theme (Best That You Can Do), Christopher Cross («Arthur», 1981)

14.For Your Eyes Only, Sheena Easton («For Your Eyes Only», 1981)

15.Eye of the Tiger, Survivor («Rocky III», 1982)

16.Up Where We Belong, Joe Cocker & Jennifer Warnes («An Officer and a Gentleman», 1982)

17.Flashdance… What a Feeling, Irene Cara («Flashdance», 1983)

18.Against All Odds (Take a Look at Me Now), Phil Collins («Against All Odds», 1984)

19.Footloose, Kenny Loggins («Footloose», 1984)

20.Let’s Hear It for the Boy, Deniece Williams («Footloose», 1984)

21.Ghostbusters, Ray Parker Jr. («Ghostbusters», 1984)

22.Purple Rain, Prince and the Revolution («Purple Rain», 1984)

23.When Doves Cry, Prince («Purple Rain», 1984)

24.No More Lonely Nights, Paul McCartney («Give My Regards to Broad Street», 1984)

25.The Heat Is On, Glenn Frey («Beverly Hills Cop», 1984)

26.Don’t You (Forget About Me), Simple Minds («The Breakfast Club», 1985)

27.A View to a Kill, Duran Duran («A View to a Kill», 1985)

28.The Power of Love, Huey Lewis and the News («Back to the Future», 1985)

29.St. Elmo’s Fire (Man in Motion), John Parr («St. Elmo’s Fire», 1985)

30.Separate Lives, Phil Collins & Marilyn Martin («White Nights», 1985)

31.Say You, Say Me, Lionel Richie («White Nights», 1985)

32.Take My Breath Away, Berlin («Top Gun», 1986)

33.Danger Zone, Kenny Loggins («Top Gun», 1986)

34.Somewhere Out There, Linda Ronstadt & James Ingram («An American Tail», 1986)

35.Nothing’s Gonna Stop Us Now, Starship («Mannequin», 1987)

36.Who’s That Girl, Madonna («Who’s That Girl», 1987)

37.(I’ve Had) The Time of My Life, Bill Medley & Jennifer Warnes («Dirty Dancing», 1987)

38.Kokomo, The Beach Boys («Cocktail», 1988)

39.Two Hearts, Phil Collins («Buster», 1988)

40.Batdance, Prince («Batman», 1989)

41.Blaze of Glory, Jon Bon Jovi («Young Guns II», 1990)

42.(Everything I Do) I Do It for You, Bryan Adams («Robin Hood: Prince of Thieves», 1991)

43.Beauty and the Beast, Céline Dion & Peabo Bryson («Beauty and the Beast», 1991)

44.This Used to Be My Playground, Madonna («A League of Their Own», 1992)

45.A Whole New World, Peabo Bryson & Regina Belle («Aladdin», 1992)

46.End of the Road, Boyz II Men («Boomerang», 1992)

47.Streets of Philadelphia, Bruce Springsteen («Philadelphia», 1993)

48.Can You Feel the Love Tonight, Elton John («The Lion King», 1994)

49.Circle of Life, Elton John («The Lion King», 1994)

50.Colors of the Wind, Vanessa Williams («Pocahontas», 1995)

51.Hold Me, Thrill Me, Kiss Me, Kill Me, U2 («Batman Forever», 1995)

52.GoldenEye, Tina Turner («GoldenEye», 1995)

53.Have You Ever Really Loved a Woman?, Bryan Adams («Don Juan DeMarco», 1995)

54.Gangsta’s Paradise, Coolio feat. L.V. («Dangerous Minds», 1995)

55.Because You Loved Me, Céline Dion («Up Close & Personal», 1996)

56.I Believe I Can Fly, R. Kelly («Space Jam», 1996)

57.You Must Love Me, Madonna («Evita», 1996)

58.My Heart Will Go On, Céline Dion («Titanic», 1997)

59.Men in Black, Will Smith («Men in Black», 1997)

60.When You Believe, Whitney Houston & Mariah Carey («The Prince of Egypt», 1998)

61.The Prayer, Céline Dion & Andrea Bocelli («Quest for Camelot», 1998)

62.I Don’t Want to Miss a Thing, Aerosmith («Armageddon», 1998)

63.Beautiful Stranger, Madonna («Austin Powers: The Spy Who Shagged Me», 1999)

64.You’ll Be in My Heart, Phil Collins («Tarzan», 1999)

65.There You’ll Be, Faith Hill («Pearl Harbor», 2001)

66.Hero, Chad Kroeger feat. Josey Scott («Spider-Man», 2002)

67.Lose Yourself, Eminem («8 Mile», 2002)

68.Accidentally in Love, Counting Crows («Shrek 2», 2004)

69.Listen, Beyoncé («Dreamgirls», 2006)

70.Decode, Paramore («Twilight», 2008)

71.Jai Ho, A. R. Rahman, Sukhwinder Singh, Tanvi Shah & Mahalakshmi Iyer («Slumdog Millionaire», 2008)

72.The Climb, Miley Cyrus («Hannah Montana: The Movie», 2009)

73.New Divide, Linkin Park («Transformers: Revenge of the Fallen», 2009)

74.Skyfall, Adele («Skyfall», 2012)

75.Young and Beautiful, Lana Del Rey («The Great Gatsby», 2013)

76.Let It Go, Idina Menzel («Frozen», 2013)

77.Happy, Pharrell Williams («Despicable Me 2», 2013)

78.Everything Is Awesome, Tegan and Sara feat. The Lonely Island («The Lego Movie», 2014)

79.Earned It, The Weeknd («Fifty Shades of Grey», 2015)

80.Love Me Like You Do, Ellie Goulding («Fifty Shades of Grey», 2015)

81.See You Again, Wiz Khalifa feat. Charlie Puth («Furious 7», 2015)

82.Writing’s on the Wall, Sam Smith («Spectre», 2015)

83.Can’t Stop the Feeling!, Justin Timberlake («Trolls», 2016)

84.How Far I’ll Go, Auliʻi Cravalho / Alessia Cara («Moana», 2016)

85.This Is Me, Keala Settle & The Greatest Showman Ensemble («The Greatest Showman», 2017)

86.Rewrite the Stars, Zac Efron & Zendaya («The Greatest Showman», 2017)

87.All the Stars, Kendrick Lamar & SZA («Black Panther», 2018)

88.Shallow, Lady Gaga & Bradley Cooper («A Star Is Born», 2018)

89.Sunflower, Post Malone & Swae Lee («Spider-Man: Into the Spider-Verse», 2018)

90.Into the Unknown, Idina Menzel feat. AURORA («Frozen II», 2019)

91.No Time to Die, Billie Eilish («No Time to Die», 2021)

92.We Don’t Talk About Bruno, Carolina Gaitán, Mauro Castillo, Adassa, Rhenzy Feliz, Diane Guerrero, Stephanie Beatriz & Encanto Cast («Encanto», 2021)

93.Dos Oruguitas, Sebastián Yatra («Encanto», 2021)

94.Hold My Hand, Lady Gaga («Top Gun: Maverick», 2022)

95.Lift Me Up, Rihanna («Black Panther: Wakanda Forever», 2022)

96.Naatu Naatu, Rahul Sipligunj & Kaala Bhairava («RRR», 2022)

97.What Was I Made For?, Billie Eilish («Barbie», 2023)

98.I’m Just Ken, Ryan Gosling («Barbie», 2023)

99.Peaches, Jack Black («The Super Mario Bros. Movie», 2023)

100.Golden, HUNTR/X, EJAE, Audrey Nuna & REI AMI («KPop Demon Hunters», 2025)

* * *

Το Ημερολόγιο κυκλοφορεί κάθε Δευτέρα και Πέμπτη. Κάθε Σάββατο, παρουσιάζουμε το πορτρέτο μιας «άγνωστης» γυναίκας πρωτοπόρου του περασμένου καιρού, ή μιας Άλλης Γυναίκας. Τις Κυριακές, η στήλη μεταμορφώνεται στο Βιβλίο της Εβδομάδας. Στείλτε μας μέιλ αν θέλετε να μας πείτε ή να μας ρωτήσετε κάτι — οτιδήποτε. Μην ξεχνάτε, επίσης, πως κάθε Τρίτη πρωί έχουμε και πόντκαστ! Σας ευχαριστούμε πολύ.