«Φώσφορος & Έσπερος-Διάλογος» με τον Saulius Valius και τη Diana Radavičiūtė

«Πρωτοσυνάντησα τον Klaus Pfeiffer το 1999 στο Τόκιο, στην γκαλερί Yoko Ito, όπου είχε μια έκθεση και με προσκάλεσε στα εγκαίνια ο επιμελητής Koji Nakase. Εκείνη την εποχή ετοίμαζα το μεγάλο μου έργο για το πάρκο γλυπτών Fujino. Ο Klaus ήταν πολύ ενθουσιώδης και ενδιαφερόταν να μάθει περισσότερα για τη λιθουανική καλλιτεχνική σκηνή, λόγω του μεγάλου ενδιαφέροντός του για το FLUXUS και της φιλίας του με τον AY-O, τον οποίο γνώρισα επίσης σ’ αυτά τα εγκαίνια. Γίναμε καλοί φίλοι μετά από μια μόλις βραδινή συζήτηση και τον κάλεσα να έρθει μαζί με τον AY-O στη Λιθουανία, στο Διεθνές Συμπόσιο Τέχνης “On the Edge” που διοργάνωσα το 2001. Και ήρθαν και οι δύο!». Κάπως έτσι μου περιγράφει ο Saulius Valius τη γνωριμία του με τον Γερμανό καλλιτέχνη που έγινε Ναξιώτης. Δυο χρόνια μετά τον θάνατο του Pfeiffer, ο Λιθουανός δημιουργός, διοργανωτής και επιμελητής εκθέσεων και η σύντροφός του, επίσης καλλιτέχνιδα, Diana Radavičiūtė, «συναντούν» τον φίλο τους στον Πύργο Μπαζαίου στην έκθεση «Φώσφορος & Έσπερος – Διάλογος».

Ο διατύπωση «ο Φώσφορος είναι ο Έσπερος» αναφέρεται στο φιλοσοφικό δίλημμα που έχει τις ρίζες του στην αρχαία ελληνική διπλή αναγνώριση της Αφροδίτης ως το άστρο του Έσπερου στον βραδινό ουρανό και του Φώσφορου στο πρωινό στερέωμα, αμφισβητώντας τις αντιλήψεις περί μονοσήμαντης ταυτότητας. «Ακριβώς όπως ο Φώσφορος και ο Έσπερος είναι δύο διαφορετικά ονόματα για το ίδιο ουράνιο σώμα, οι διαφορετικές απόψεις του καλλιτεχνικού διαλόγου δημιουργούν διαφορετικές εμπειρίες. Είναι μια έκθεση για τον χώρο, τον τόπο, τις αναμνήσεις, την αγάπη και κυρίως τη σύμπτωση. Για τη σύμπτωση της γνωριμίας των καλλιτεχνών πριν από πολλά χρόνια που συνέχισαν να συνεργάζονται και για τις συμπτώσεις που έρχονται. Τα έργα δεν έχουν τίτλο, αλλά μπορούν να ειδωθούν ως ένα έργο, μια ιστορία που πρέπει να διασχίσεις» μου σημειώνουν οι επιμελητές της έκθεσης Μάριος Βαζαίος και Britta Breuers.

Ο Saulius Valius και η Diana Radavičiūtė μιλούν για τη δουλειά τους και την έκθεση «Φώσφορος & Έσπερος – Διάλογος»

Έως τις 6 Οκτωβρίου στο αγέρωχο καστρομονάστηρο στον κάμπο της Αγιασσού, τα έργα των τριών καλλιτεχνών εμπλέκονται σ’ έναν διάλογο για την αλληλεπίδραση μεταξύ της παρουσίας και της απουσίας, του φωτός και του σκότους και τις διαφορετικές προοπτικές που προκύπτουν, για την πολυπλοκότητα της ταυτότητας και της ύπαρξης.

«Εμείς οι δύο ερχόμαστε από τη Λιθουανία στη Νάξο για να συζητήσουμε αυτό το φαινόμενο με τον αγαπητό μας Klaus Pfeiffer, αλλά αυτός δεν είναι πια στο νησί... και ταυτόχρονα βρίσκεται παντού εδώ και καιρό», αναφέρουν οι δύο καλλιτέχνες.

«Η απουσία και η παρουσία, με όλες τις έννοιες αυτών των λέξεων, είναι η ουσία για μένα αυτής της έκθεσης και για τους τρεις μας. Τα έργα μου ποτέ δεν απεικονίζουν άμεσα το θέμα και ο θεατής είναι ελεύθερος να βρει την προσωπική του ερμηνεία. Ίσως το πλοίο στον δεύτερο όροφο είναι η Κιβωτός του Νώε για τον πολιτισμό μας ως ευκαιρία επιβίωσης; Το φτερό στον τρίτο όροφο είναι από τον Ίκαρο; Ίσως, αλλά ποιος ξέρει...» επισημαίνει ο Valius.

Απόφοιτοι της Ακαδημίας Τέχνης του Βίλνιους (το 1982), δημιουργοί πολύπλευροι ανοίγουν την πρακτική τους σε διαφορετικά μέσα, από τις γραφικές τέχνες, τη ζωγραφική και την γλυπτική μέχρι τις εγκαταστάσεις και το βίντεο. «Γενικά η δουλειά μου αφορά την ύπαρξή μας σε αυτόν τον πλανήτη, την απρόβλεπτη γραμμή μεταξύ του δυνατού και του αδύνατου» δηλώνει ο Λιθουανός δημιουργός που βρίσκει μια σταθερή πηγή έμπνευσης και αναφοράς στα «Φτερά» του Λεονάρντο ντα Βίντσι αλλά και στη δουλειά του συμπατριώτη του M.K.Ciurlionis.

Η δημιουργική κατάθεση της Radavičiūtė, πάλι, αντανακλά το ενδιαφέρον της για τη φύση, καθώς και τις προσωπικές της απόψεις για τη φιλοσοφία και την παγκόσμια ιστορία. «Τα έργα μου περιλαμβάνουν πολλές κατευθύνσεις και συναισθήματα μυστηριωδών και άγνωστων μορφών, αλλά ταυτόχρονα θα ήθελα να καλέσω τους ανθρώπους να ενεργοποιήσουν τη φαντασία τους και να βρουν έναν διάλογο με την τέχνη μου. Είμαστε πολύ περίεργα πλάσματα. Η βαθιά γνώση για τη φύση δεν μας προσφέρει πλήρη κατανόηση για τη ζωή μας και το σύμπαν. Ζούμε σε μικρόκοσμους και μακρόκοσμους και ενεργούμε μαζί σαν ένα μικρό μέρος των πάντων γύρω μας. Θα είναι πάντα το βασικό θέμα της τέχνης μου. Θα ήθελα να εκφράσω τη δική μου προσέγγιση σε καίρια ζητήματα, όπως είναι το περιβάλλον, ο κόσμος, οι αναμνήσεις, η πολιτιστική κληρονομιά, η προστασία της φύσης και ο χρόνος».

Η φύση και τα υλικά της αποδεικνύονται σημαντικά και για τους δυο τους, με την πρακτική του Valius να φλερτάρει συχνά με τις τρεις διαστάσεις. Τον ελκύει, άλλωστε, η λογική της τοποειδικότητας· «δίνει μια νέα απρόβλεπτη ώθηση», μου λέει. Στους δύο ορόφους του Πύργου Μπαζαίου, οι εγκαταστάσεις του με μάρμαρο και νήμα συναντούν τα πρόσφατα ζωγραφικά έργα μεγάλων διαστάσεων της Radavičiūtė με μελάνια σε χαρτί που φτιάχνει η ίδια με την ιαπωνική τεχνική.

Δεν μπορείς να μη διακρίνεις κι ένα κοινό ενδιαφέρον για τη δυναμική της αιώρησης. Ο Ίκαρος και η ελληνική μυθολογία διέτρεχαν την καλλιτεχνική αναζήτηση του Pfeiffer. Η επιθυμία να πετάξει αντικατοπτρίστηκε τόσο στη δουλειά του όσο και στην ιδιοσυγκρασία του. Την εβδομάδα που πέρασαν μαζί στη Νίδα της Λιθουανίας το 2001, ο Valius θυμάται ότι ο φίλος του Klaus κατάφερε να πραγματοποιήσει αυτό του το όνειρο πηδώντας από μία αμμοθίνη κι εκείνος το τεκμηρίωσε μέσα από έξι φωτογραφικά κλικ, που παρουσιάζονται μάλιστα στην έκθεση. «Η επιθυμία να πετάξω, όπως και ο μύθος του Ίκαρου, με προσέλκυε πάντα από παιδί. Έτσι, για μένα ήταν πολύ εύκολο να καταλάβω τα όνειρα του Κλάους» υπογραμμίζει.

Όταν τους ρωτώ ποια είναι η πιο σημαντική σκέψη και συμβουλή που κρατούν από τον Ναξιώτη φίλο τους, οι απαντήσεις τους συγκλίνουν:

Ήταν μεγάλος ονειροπόλος - για τον καθένα είναι σημαντικό να έχει το δικό του όνειρο. Ακολουθήστε τα όνειρά σας και μην τα παρατάτε ποτέ!

INFO
Φώσφορος & Έσπερος – Διάλογος
Πύργος Μπαζαίου, Νάξος
8 Ιουνίου έως 6 Οκτωβρίου 2024
Καθημερινά: 10.00-17.00, εκτός Δευτέρας
Η ATHENS VOICE είναι χορηγός επικοινωνίας της έκθεσης