Φωτεινή Στεφανίδη: Η έκθεση Σιωπηλή Ευωχία είναι ένα ατελείωτο εικαστικό τραπέζωμα

Καταγωγικά, η ζωγραφική της Φωτεινής Στεφανίδη προδίδεται μεν από το μεσογειακό φως της, όμως είναι αδύνατον να την εντάξεις χωροταξικά μόνο σε ένα σημείο του Mare Nostrum. Από τους προϊστορικούς οικισμούς της Σαντορίνης πριν την έκρηξη του ηφαιστείου, ή μια τοιχογραφία σε αθηναϊκή κατοικία τον καιρό του Περικλή, έως την Πομπηία των διακοσμημένων με εικόνες επαύλεων, την Ελληνιστική Αίγυπτο των Φαγιούμ και τη Σουμέρια Μεσοποταμία, όπου στα τραπέζια έρρεαν πλούσια οι οίνοι, τα ψάρια, τα κυνήγια, ο χρωστήρας της Στεφανίδη, αντλώντας έμπνευση και χρωματικές παλέτες που παραπέμπουν σε νωπογραφία, διαθλάται και αντανακλά μέσα στη Σιωπηλή Ευωχία πάμπολλα σημεία και αναφορές του μεσογειακού χώρου και χρόνου. 

Ο Νίκος Ζήβας, ιδιοκτήτης της γκαλερί Zivasart, αλλά και εκείνος που κατάφερε να φέρει τεχνικά εις πέρας την πανοραμική και επιμήκη έκθεση του έργου μέσω μιας μπελαλίδικης και αριστοτεχνικής κατασκευής έντεκα μέτρων (ο καλός ο γκαλερίστας και στα τεχνικά είναι αρτίστας!), τολμά να περιγράψει τη Σιωπηλή Ευωχία ακόμα πιο λυρικά: «Η Φωτεινή Στεφανίδη βουτάει το χρωστήρα της στο χώμα και στη θάλασσα της Μεσογείου, στην υγρασία και στους ανέμους του Νότου, αγγίζει τα λιοκαμένα βράχια των νησιών κι αφήνοντας τα χρώματά της να πλεχτούν στους μίσχους των αγριολούλουδων, στα κλαδιά των δέντρων, στις φυλλωσιές των θάμνων, μέσα σε κήπους μυστικούς, όπου πετούν και φωλιάζουνε ζωύφια και πουλιά, παρόμοια θαυμαστό είκασμα, μας το προσφέρει σαν δώρο, για να χαρούμε την ομορφιά του, μαζί τα γυμνά, όμορφα, νέα σώματα, που περιφέρονται σε αυτό το ατελείωτο τραπέζωμα». 

Για τον Νίκο Ζήβα, η Σιωπηλή Ευωχία είναι ένα ατέλειωτο γλέντι με φαγητό, κρασί και τραγούδι, γλέντι που σιωπηρά κρυσταλλώνεται σε μια στιγμή ενός ζαλισμένου μεσημεριού, μέσα στην απέραντη αυλή της παιδικής μας ανάμνησης. Δουλεμένο με αβγοτέμπερα σε βαμβακερό χαρτί, αποτέλεσμα εργασίας έντεκα χρόνων και εντυπωσιακού (επαναλαμβάνω) μήκους έντεκα μέτρων, το έργο «χωρίς κόπο», όπως το χαρακτηρίζει η δημιουργός του, «μιας και ολοκληρώθηκε χωρίς πίεση όλα τα περασμένα χρόνια» παρουσιάζεται για πρώτη φορά. 

Αυτή είναι μια πολύ καλή ευκαιρία για να επισκεφτείτε την γκαλερί του Νίκου Ζήβα στο Μαρούσι, που άοκνα παρουσιάζει υψηλής αισθητικής και σφυγμού τέχνη. Και είναι αμαρτία που απέχει αρκετά από το φιλότεχνο κέντρο της Αθήνας, όπου χτυπά η εικαστική σκηνή της πόλης, μα από την άλλη, είναι η ευκαιρία για τον Ζήβα να συντονίσει στα βόρεια μια απίστευτη κατάσταση. 

Επιστρέφω στη Σιωπηλή Ευωχία. Εκτός από το εντυπωσιακό εντεκάμετρο πανόραμα, στον χώρο θα πλέει και μια σειρά από δώδεκα πίνακες όπου οι μήνες του χρόνου αποτυπώνονται με έναν εξίσου ποιητικό και συμβολικό τρόπο μέσω προσώπων που στέκονται επίσης σε τραπέζια. Ενωμένα σαν ολότητα, τα τραπέζια αυτής της ενότητας θα μπορούσαν να ξεδιπλωθούν σε αντίστοιχο μήκος με το μεγάλο τραπέζι-πανόραμα της Σιωπηλής Ευωχίας, εν είδει σύζευξης ανάμεσα στο μεγάλο έργο με τα μικρά. 

Λίγο πριν γράψω το σημείωμα που διαβάζετε, τσεκάροντας τα σόσιαλ μου, είδα τι έγραψε ένας φίλος ζωγράφος που αγαπώ και εκτιμώ βαθύτατα, ο Τζουλιάνο Καγκλής. Ο Τζουλιάνο ορίζει υπέροχα μερικές ακόμα παραμέτρους για να μπείτε στο κλίμα της Σιωπηλής Ευωχίας, μέσα από ένα φεϊσμπουκό σχόλιο που λειτουργεί και σαν ταξιδιωτικό ημερολόγιο για το έργο, που το είδε από κοντά κατά την επίσκεψή του στο Μαρούσι: «Είναι σχεδόν αχεροποίητο. Σαν να ζωγραφίστηκε από ένα αεράκι που φύσηξε και άφησε όλα τα στοιχεία της σύνθεσης σε μια αρμονία που ήταν αναπόφευκτη. Τι ζωγραφική! Στην εποχή μας που έχουν μπουρδουκλωθεί όλα, που θεωρείται τέχνη η πόζα, ο διδακτισμός ή η σύγχυση, η Σιωπηρή Ευωχία στέκεται εκεί χωρίς να θέλει να γοητεύσει. Αυτό που είναι πάντα καινούργιο και πάντα αρχαίο, το ωραίο». 

Ασπάζομαι τον ενθουσιασμό του: υπέροχα περιγράμματα ανθρώπων και σκευών, ρέουσες γραμμές, ενεργοποιημένες κοιτίδες μνήμης και μια γλώσσα απέριττη. Θεωρώ πως η μεσογειακή πατριδογνωσία της Στεφανίδη εξελίσσεται επάνω σε ένα κάτασπρο τραπεζομάντηλο που στις ανάγλυφες πτυχώσεις του παρελαύνει, όπως παρατηρεί και η για είκοσι χρόνια επιμελήτρια της Εθνικής Πινακοθήκης Γεωργία Κακούρου-Χρόνη, κάτι το μαγικό: «Πουθενά δεν ανιχνεύεται η διακοπή, η ανάπαυλα, το σταμάτημα και το ξεκίνημα. Πού κουράστηκε το χέρι, πού πήρε ανάσα, από πού συνέχισε; Μια σύνθεση ενιαία που ρέει γαληνεμένη σ’ έναν άλλο χωροχρόνο, χωρίς να αποκλείει και τούτον». 

Από τους Ομηρικούς ήρωες, που κάπως έτσι σε ένα τραπέζι γλεντούσαν μικρές χαρές ή προσπαθούσαν να καταπραϋνουν μεγάλες οδύνες ως τον Τσαρούχη και τον Μόραλη, και από το ίδιο τραπέζι που στήνει στην Ελευσίνα η Δήμητρα για την Περσεφόνη ως τις μέρες μας, η ζωγραφική της Φωτεινής Στεφανίδη είναι μια απίστευτη χειρονομία που σε κατακτά με την πρώτη ματιά. Όμως ολοένα καθώς την παρατηρείς καλύτερα, προσεκτικότερα και διεξοδικότερα, αυτό το εντεκάμετρο πανόραμα όπου φιλοξενείται, με θαυμαστά μεταφυσικό τρόπο σε μπάζει και σε στροβιλίζει σε χωροχρονικές ατραπούς, που εντός τους διακλαδώνονται όλες οι εποχές και όλο το μεγαλείο της φύσης. Στο Μαρούσι και πάραυτα, φιλότεχνες και φιλότεχνοι, πάραυτα πάραυτα!

Σιωπηλή Ευωχία, Φωτεινή Στεφανίδη @ Zivasart Gallery (Παντανάσσης 1, Μαρούσι, 210. 6830648). Έως και τον Ιανουάριο του 2024