Βουτιά στην εικαστική ταυτότητα της Σοβιετικής Ένωσης;

Διαβάζοντας το βρετανικό creativereview.co.uk έπεσε το μάτι μου σε ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον θέμα γύρω από τον cult twitter λογαριασμό «Soviet Visuals» της Varia Bortsova. Πρόκειται για μια συλλογή από εικαστικά και διαφημιστικά εποχής και αποτελεί κυριολεκτικά μια κλειδαρότρυπα στο σοβιετικό κατεστημένο.

Παρότι η Bortsova ήταν μωρό όταν κατέρρευσε η Σοβιετική Ένωση, η κουλτούρα της Ένωσης ήταν τόσο αναγνωρίσιμη, εμβληματική και ξεχωριστή που την παρακίνησε να μελετήσει και να αναζητήσει τον εικαστικό πλούτο της εποχής αυτής. Ξεκίνησε το 2016 το «Soviet Visuals» στο Twitter με το ομώνυμο περιεχόμενο και έχει μάλιστα εκδώσει βιβλίο με τον εκδοτικό οίκο Bloomsbury.

Οι Σοβιετικοί λάτρευαν να προβλέπουν το μέλλον και εδώ απεικονίζεται ένα ηλεκτρομαγνητικό τούνελ στην καρδιά της Μόσχας. Η φουτουριστική ματιά των σοβιετικών illustrators επιβεβαιώνεται από πολλούς θαυμαστές του Soviet Visuals, οι οποίοι το παρομοιάζουν με το υπό διαμόρφωση έργο Hyperloop, των Tesla και SpaceX. Πρόκειται για κάτι τόσο προχωρημένο!

Ο Γιούρι Αλεξέγιεβιτς Γκαγκάριν ήταν Σοβιετικός κοσμοναύτης που, στις 12 Απριλίου του 1961, έγινε ο πρώτος άνθρωπος που ταξίδεψε στο διάστημα και μπήκε σε τροχιά γύρω από τη Γη. Με αυτό το δεδομένο η Σοβιετική κουλτούρα είχε βαθιά ποτισμένη στο DNA της την κυριαρχία του σύμπαντος και το θεματικό καφέ Kosmos στο Μινσκ (Λευκορωσία πλέον) είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της μόδας εκείνης. Επιστημονική φαντασία, επιστήμη και ρωσικό παραμύθι μπλεγμένα αλλόκοτα.

«Προσέχεις το στήθος σου; Βάλε κρύο νερό στις ρόγες σου καθημερινά» μεταφράζουμε ελεύθερα το μήνυμα σε αυτήν την καμπάνια για την ευαισθητοποίηση της φροντίδας του μαστού. Το «παιχνίδι» με τις ακραίες εναλλαγές θερμοκρασιών ήταν συνηθισμένη πρακτική στην σοβιετική κοινωνία.

Cindy Lauper, Sex Pistols, Crass, Tina Turner, A-ha, Kate Bush με λίγο δόση από Stranger Things (Netflix) στην Κομσομόλ νεολαία της φωτογραφίας. Η δυτική μόδα των 80s ανακατεύεται με το εμβληματικό πολιτικό ρεύμα.

Η αντιθρησκευτική διαφήμιση του 1965 δείχνει τη γιαγιά να παροτρύνει την εγγονή στην χριστιανική πίστη και την εγγονή να απαξιώνει τα Θεία για χάρη της επιστημονικής προόδου. Όπως εξηγεί η Bortsova, η αθεΐα αποτελούσε βασικό στοιχείο της σοβιετικής ιδεολογίας και στο πλαίσιο της προπαγάνδας αυτής υπήρξαν εξαιρετικά ευρηματικοί. 

Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι δεν προωθείται μια μάρκα, αλλά μόνο η μαγιονέζα ως προϊόν. Σε μια αγορά χωρίς επιλογές από μάρκες, τι σημασία είχε εξάλλου; Ακόμη και το 1938 συνόδευε πάντως γευστικά κρέας και ψάρι με την ίδια απολαυστική διάθεση.

Ακολουθήστε στο twitter την Bortsova και χαρείτε τη φοβερή συλλογή της