Ο Γιάννης Μίχας μίλησε στην ATHENS VOICE με αφορμή τη νέα του έκθεση που εγκαινιάζεται σήμερα, 19 Οκτωβρίου στη Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά
«Χνάρια, μορφές και απόηχοι» του Γιάννη Μίχα, μια έκθεση που συγκεντρώνει 62 εικαστικές δημιουργίες των τελευταίων 25 ετών. Το θέμα της; Η θάλασσα, τα τοπία γύρω από αυτή, τα νησιά, τα πλοία... Αλλά και οι άνθρωποι που ζουν και εργάζονται μέσα και γύρω από αυτή: οι καπετάνιοι, οι ψαράδες, οι τεχνίτες, οι ναυτικοί, αλλά και οι κάτοικοι των νησιωτικών περιοχών. Με αφορμή την έκθεσή του, που εγκαινιάζεται σήμερα στη Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά, μιλήσαμε μαζί του, τόσο για το συγκεκριμένο πρότζεκτ, όσο και για τα γενικότερα καλλιτεχνικά θέματα που τον απασχολούν, τις επιρροές και τους δασκάλους του, τα αγαπημένα του υλικά, αλλά και τη βαθιά αγάπη του για τον Πειραιά.
Γιάννης Μίχας: Συνέντευξη με τον εικαστικό για την έκθεσή του «Χνάρια, μορφές και απόηχοι» στη Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά
Μπορείτε να μας εξηγήσετε την επιλογή του τίτλου της έκθεσής σας, «Χνάρια, μορφές και απόηχοι»;
Για μένα, ο τίτλος της νέας μου έκθεσης, «Χνάρια, μορφές και απόηχοι», σημαίνει:
- Χνάρια: Όσα αφήνει πίσω του ο άνθρωπος, ο χρόνος και η μνήμη.
- Μορφές: Πρόσωπα, σώματα, τοπία, σκαριά, αλλά και οι εσωτερικές μορφές της μνήμης.
- Απόηχοι: Όσα συνεχίζουν να αντηχούν μέσα μας, ακόμη κι όταν η στιγμή έχει περάσει.
Πόσα έργα θα δούμε στη συγκεκριμένη έκθεση; Εκθέτω 62 δημιουργίες από τις εικαστικές περιπλανήσεις μου των τελευταίων 25 χρόνων.
Η ανθρώπινη φιγούρα στα έργα σας άλλοτε εμφανίζεται αυτούσια και άλλοτε μέσα από τα ίχνη της. Αυτό βλέπουμε και στην τρέχουσα έκθεση; Ό,τι μένει από την ανθρώπινη παρουσία και δραστηριότητα; Έχετε απόλυτο δίκιο. Η ανθρώπινη παρουσία στα έργα μου αποτυπώνεται είτε αυτούσια, μέσα από πρόσωπα και φιγούρες ναυτικών, τεχνιτών και καπεταναίων, στα πλοία, στο σώμα τους, στα σώψυχα, στην προκυμαία και στην ενατένιση του ορίζοντα, είτε μέσα από τα ίχνη της, τα αποτυπώματα των έργων, στη μνήμη και στον χρόνο. Αναδύεται στις αυλές των σπιτιών, στις αυλόπορτες και στα ανώθυρα, αλλά και στο ίδιο το ταξίδι προς την ατομική Ιθάκη. Αποτυπώνεται, επίσης, στα συναισθήματα που γεννιούνται στους θεατές μέσα από τα έργα: στον χαιρετισμό, στην ευχή της επιστροφής, στο καρτέρεμα, στον νόστο.
Η ανθρώπινη οντότητα αποτελεί την ουσία όλων των επιμέρους στοιχείων που συνθέτουν τα έργα μου: των λιμανιών, των σπιτιών, των οριζόντων, των πλοίων, των θαλασσινών κυμάτων και του Πόντου.
Το θαλασσινό τοπίο και τα επαγγέλματα που συνδέονται με τη θάλασσα αποτελούν αντικείμενο της έμπνευσής σας. Πώς συνδέεται αυτό με τη ζωή σας, την πορεία σας και τα ενδιαφέροντά σας; Εξερευνώ θαλασσινά μονοπάτια, αντλώντας μορφές, σχήματα και χρώματα, τα οποία στη συνέχεια αποτυπώνω στον καμβά μου. Μέσα από τις εικαστικές περιπλανήσεις μου αντιπαλεύω τη λήθη και το ξεθώριασμα της ψυχής και της εικόνας.
Η ενασχόλησή σας με τη Ναυπηγική έχει επηρεάσει τη ματιά σας στα θέματα που ζωγραφίζετε; Σίγουρα με βοήθησε, καταρχάς, το σχέδιο. Ακόμη περισσότερο, όμως, με επηρέασε η επαφή με τους ανθρώπους της θάλασσας και τα φανταστικά ταξίδια στις θάλασσες του κόσμου. Η σχέση μου με τα πλοία, τα λιμάνια και τα ναυπηγεία έγινε βιωματική. Εκεί οδοιπορώ και εμπνέομαι για πάρα πολλά έργα μου.
Είναι το μπλε το αγαπημένο σας χρώμα, λόγω του θαλασσινού στοιχείου; Το μπλε και το γαλάζιο δεν είναι μόνο τα χρώματα του ουρανού και του αμάραντου πελάγους. Αντιπροσωπεύουν και εμπεριέχονται σε κάθε θαλασσινό στοιχείο: στα πλοία, στα λιμάνια και στα ταξίδια. Είναι αγαπημένα μου χρώματα, μαζί με την υπόλοιπη χρωματική παλέτα, καθώς η τέχνη, για μένα, είναι τελικά ένας τρόπος να μη χαθούν όσα αγαπήσαμε. Να συνεχίσουν να μιλούν, ακόμη κι όταν εμείς σωπαίνουμε.
Ποια υλικά σας εκφράζουν καλύτερα καλλιτεχνικά; Κυρίως χρησιμοποιώ λάδι σε καμβά και ξηρά παστέλ σε χαρτί, αλλά με συναρπάζουν και τα υδατοχρώματα. Η ρευστότητα της υδατογραφίας προσφέρει ελευθερία και ανάσα για νοερά ταξίδια.
Πώς επηρέασε τη μετέπειτα καλλιτεχνική πορεία σας η μαθητεία κοντά στους Κώστα Ηλιάδη και Μανώλη Κουνδουράκη; Η μαθητεία μου δίπλα σε αυτούς τους σπουδαίους δασκάλους αποτέλεσε θεμέλιο της πορείας μου. Από εκείνους δεν απέκτησα μόνο τα απαραίτητα τεχνικά εφόδια, όπως την κατανόηση του χρώματος και της φόρμας, αλλά και μια συγκεκριμένη καλλιτεχνική ηθική: την πειθαρχία και τον σεβασμό απέναντι στην τέχνη.
Η μεγαλύτερη επιρροή τους δεν ήταν να με μάθουν να ζωγραφίζω όπως εκείνοι, αλλά να με στηρίξουν ώστε να ανακαλύψω τον δικό μου βηματισμό. Στην πορεία μου κράτησα τις στέρεες βάσεις τους ως σημείο εκκίνησης και διαμόρφωσα το προσωπικό μου εικαστικό ύφος.
Τεχνητή νοημοσύνη και τέχνη: Ποια είναι η άποψή σας για τη χρήση εργαλείων AI στη σύγχρονη τέχνη; Η συζήτηση για τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης στην τέχνη είναι επίκαιρη και ανοιχτή. Ανακύπτουν ζητήματα ηθικής, καλλιτεχνικών δικαιωμάτων, αλλά και προβληματισμοί σχετικά με την ίδια την έννοια και τον ορισμό της δημιουργίας. Η διάκριση ανάμεσα στην ανθρώπινη έμπνευση και την αλγοριθμική συλλογή και επεξεργασία της πληροφορίας κατά την παραγωγή ενός έργου είναι κρίσιμη και συγκροτεί την ταυτότητα του δημιουργού.
Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να προστατεύει την ταυτότητα του ανθρώπου-δημιουργού. Η πρόοδός της δεν πρέπει να οδηγήσει στην υποκατάσταση του ανθρώπου, αλλά στη σύνθεση της τεχνολογίας και των δυνατοτήτων της υπό την επίβλεψη ενός παράγοντα που δεν μπορεί να είναι άλλος από τον ίδιο τον άνθρωπο. Οδεύουμε προς ένα μέλλον όπου η διασφάλιση και η προστασία της δημιουργίας αποτελούν πρώτιστο καθήκον της πολιτείας, των δημιουργών και των κοινωνών των καλλιτεχνικών έργων. Η πολιτισμική συνέχεια το επιβάλλει.
Η ενασχόλησή σας με την τοπική αυτοδιοίκηση σάς έδωσε την ευκαιρία να αναλάβετε πρωτοβουλίες για την προώθηση της τέχνης και του πολιτισμού; Ναι, μου δόθηκε η ευκαιρία να κάνω τον πολιτισμό και την τέχνη προσβάσιμους στη ζωή των πολιτών, σε κάθε γωνιά του ευρύτερου Πειραιά και των νησιών του.
Η σημαντικότερη, όμως, παρέμβαση ήταν η δημιουργία του πολυχώρου «ΑΠΟΛΛΩΝ», στο παλιό εργοστάσιο ορυζόμυλων στα Καμίνια, ο οποίος γνώρισε τεράστια συμμετοχή και επιτυχία.
Κάθε έργο μου κουβαλά έναν απόηχο: μια γραμμή από τους γερανούς στο βάθος του ορίζοντα, την ανάσα των ανθρώπων.
Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας; Να συνεχίσω να ζωγραφίζω, γιατί η ανάγκη για έκφραση, επικοινωνία, δημιουργία και προσφορά δεν σταματά ποτέ.
Ο Πειραιάς έχει καθορίσει την πορεία μου. Εδώ σπούδασα, εργάστηκα, δραστηριοποιήθηκα και εμπνεύστηκα. Η επαφή με τους ανθρώπους του, το λιμάνι και τις γειτονιές με τα νεοκλασικά τους αποτελούν διαρκή ερεθίσματα για δημιουργία και έμπνευση. Αυτή η πόλη λειτουργεί μέσα μου σαν ένας ζωντανός καμβάς. Είναι το μεταλλικό φως του λιμανιού την αυγή, η ώχρα των παλιών αρχοντικών που ξεθωριάζει στο πέρασμα του χρόνου, η αρμύρα που ποτίζει τις σκέψεις μου.
Κάθε έργο μου κουβαλά έναν απόηχο: μια γραμμή από τους γερανούς στο βάθος του ορίζοντα, την ανάσα των ανθρώπων.
22°
