Η τέχνη ως ίαμα

Γράφει η Ιφιγένεια Θεοδώρου*

Οι καλλιτέχνες και οι δημιουργοί είναι εκείνος ο κλάδος που μετά τους γιατρούς και το νοσηλευτικό προσωπικό στέκονται δίπλα μας στις δύσκολες μέρες του εγκλεισμού. Μουσικοί, ηθοποιοί, παραγωγοί και εκατοντάδες στυλοβάτες της καλλιτεχνικής δημιουργίας παραχώρησαν τα πνευματικά τους δικαιώματα για να μπορούν οι «έγκλειστοι» της πανδημίας να ομορφύνουν και να αντέξουν την καθημερινότητά τους.

Πόση τέχνη χωράει η καθημερινότητά μας; Και πόση ανάγκη έχουμε από τέχνη; Κάθε τι στη ζωή μας διακατέχεται από την τέχνη κάποιου επώνυμου ή ανώνυμου δημιουργού, γνωστού ή χαμένου στα ψιλά γραμματάκια της κάθε παραγωγής. Από τη μουσική που ακούμε στο ραδιόφωνο από το πρωί μέχρι το βράδυ, μέχρι τα πασίγνωστα μουσικά σήματα της τηλεόρασης, από τα φιλμς που καταπίνουμε με βουλιμία τις ελεύθερες αυτές ώρες μας μέχρι τις on line παραστάσεις που είχαμε χάσει τους περασμένους χειμώνες. Τα αδιάβαστα βιβλία που περίμεναν υπομονετικά σε στίβα στο κομοδίνο μέχρι τις απαγγελίες ποιημάτων σε διάφορα blogs από επαγγελματίες ή ερασιτέχνες ηθοποιούς.  Βυθιζόμαστε στον επινοημένο κόσμο των συγγραφέων και γοητευόμαστε από τα χορευτικά σύνολα των διεθνών μουσικών σκηνών. Ανακουφιζόμαστε από τα μουσικά σχήματα που μας διασκεδάζουν τις βραδυνές ώρες, τις βαριές και ανήσυχες όταν η αγωνία για το αύριο χτυπάει κόκκινο και δεν υπάρχει χάδι και αγκαλιά να μας παρηγορήσει. Κι αν τα ταξίδια έγιναν για την ώρα μακρινό παρελθόν ανακαλύπτουμε δεκάδες sites που μας οδηγούν σαν πεπειραμένοι ξεναγοί στους διαδρόμους και στις αίθουσες των μουσείων της επιλογής μας για να απολαύσουμε έργα τέχνης που έχουμε δει ή που ονειρευόμασταν να δούμε. Η τέχνη όλες αυτές της μέρες είναι το φάρμακο, το γνωστό και δοκιμασμένο για να απαλύνει το άγχος της αβεβαιότητας, την μονοτονία της απραξίας, να ημερέψει τον φόβο της μοναξιάς. Κι αν οι επιστήμονες επιταχύνουν τις προσπάθειες για να ανακαλύψουν το σωτήριο ίαμα για την ανθρωπότητα, οι καλλιτέχνες προσφέρουν καθημερινά, πολλές φορές και αφιλοκερδώς το ίαμα της τέχνης τους. 

«Θα φας από την τέχνη σου…!» με απειλούσε ο πατέρας μου όταν του έλεγα ότι ήθελα να γίνω συγγραφέας. Δύσκολος τρόπος να κερδίζεις το ψωμί σου, η απειλή εύχρηστη για να  αλλάξεις κατεύθυνση, για να απαρνηθείς το όνειρο. Πόσοι νέοι άνθρωποι αψήφησαν τις γονικές εντολές, ανακάτεψαν μπογιές και εμπνεύσεις πάνω σε χαρτιά και τελάρα, χόρτασαν και ξεδίψασαν από τα χρώματα που ξέβρασε η ψυχή τους πάνω σε πίνακες, εναντιώθηκαν και πείσμωσαν ακολουθώντας την μυστική εκείνη φωνή, την Μούσα. Ώρες μπροστά στην άδεια, λευκή σελίδα κι άλλες τόσες αγκομαχώντας πίσω από το αδέσποτο μυαλό που προτρέχει ασύλληπτο. Μέρες ακροβατώντας μπροστά στην μπάρα, αναδιπλώνοντας το κορμί στο κρύσταλλο του καθρέφτη, νύχτες να αναζητούν το απόλυτο στις κοφτές ανάσες των παύσεων. Η δημιουργία σε οδηγεί στην απελευθέρωση, κάθε αντίσταση εξουδετερώνεται, η ιδέα γεμίζει το κεφάλι σου, γαργαλάει τα δάχτυλα, δυναμώνει την φωνή σου. Η τέχνη σου γίνεται η ζωή και η ζωή σου μεταγγίζεται στην Τέχνη. Ευτυχείς εκείνοι που καρπώνονται τα ελέη της και μακάριοι όλοι εμείς, άρρωστοι μακριά από τα επείγοντα, σε κατ’ οίκον νοσηλεία επ΄αόριστον, που εκτιμούμε την προσφορά τους. Ίσως είμαστε ανίδεοι για την προσπάθεια  που προηγήθηκε, αλλά στο τέλος μεταλαμβάνουμε του μεγαλείου της και ευγνωμονούμε τον καλλιτέχνη για το ίαμα που εύφρανε την ψυχή μας. 

* Ιφιγένεια Θεοδώρου, Συγγραφέας
«Χρυσός, Λιβάνι και Σμύρνη» 1997, Ικαρος
«Η γεύση της ερήμου», 2012, Πατάκης
«Μελέκ θα πει άγγελος», 2017, Πατάκης
«Γλώσσα από μάρμαρο», 2018, Διάπλαση