Τα data centres των άλλων

Τον Ιούνιο του 2026, λίγες μέρες αφότου η Ουάσινγκτον ανέστειλε την πρόσβαση ξένων χρηστών στα μοντέλα Claude Mythos και Fable της Anthropic με οδηγία ελέγχου εξαγωγών, μια ομάδα Ευρωπαίων ερευνητών και επενδυτών δημοσίευσε ένα σενάριο με τίτλο Europe 2031. Το κείμενο, περίπου 18.000 λέξεις, είναι έργο μυθοπλασίας. Οι συγγραφείς δεν είναι ουδέτεροι: MIT, Google DeepMind, η συγγραφική ομάδα της Διεθνούς Έκθεσης για την Ασφάλεια της Τεχνητής Νοημοσύνης, hedge funds και think tanks. Πρόκειται για ανθρώπους με κεφάλαιο, υποδομές και πολιτική πρόσβαση, και αυτό δίνει στη μυθοπλασία τους ένα βάρος που τα ακαδημαϊκά σενάρια δεν διαθέτουν. Το κείμενο έγινε viral κατά τη σύνοδο της G7 στη Γαλλία. Μας άγγιξε ένα νεύρο, επειδή το νεύρο μας ήταν ήδη εκτεθειμένο.

Η ετυμηγορία του σεναρίου είναι ζοφερή. Ως το 2031, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έχουν επιβάλει την κυριαρχία τους στην ΤΝ με μια επιθετική ώθηση επενδύσεων και υποδομών· η Ευρώπη ποτέ δεν ανέπτυξε αντίστοιχη ώθηση, ούτε προσπάθησε σοβαρά να το κάνει, και συντρίβεται. Το InvestAI, το πρόγραμμα των 200 δισεκατομμυρίων ευρώ σε δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις που η Κομισιόν ανακοίνωσε με τυμπανοκρουσίες στο Παρίσι τον Φεβρουάριο του 2025, αποδεικνύεται ως επί το πλείστον ανακυκλωμένο χρήμα.

Η Ευρώπη ως ο χαμένος πρωταγωνιστής

Ο ρυθμιστικός της μηχανισμός (EU AI Act, Digital Markets Act) γίνεται εμπόδιο για τις δικές της βιομηχανίες, χωρίς όμως να περιορίζει δραστικά τις αμερικανικές πλατφόρμες. Τα κράτη μέλη διαλύονται: η Γαλλία βυθίζεται στο χρέος, η Γερμανία χάνει την αυτοκινητοβιομηχανία της σε αμερικανικές εξαγορές ρομποτικής, οι μικρότερες χώρες κλείνουν διμερείς συμφωνίες με την Ουάσινγκτον. Η κρίση έρχεται ως τελεσίγραφο της Ουάσινγκτον προς την Ευρώπη, που καλείται να διαλέξει ανάμεσα σε τρεις μορφές υποταγής: αμερικανικό τεχνολογικό προτεκτοράτο, με ένα συμβολικό ετήσιο «μέρισμα ΤΝ» ανά πολίτη, σαν να μπορούσε η κυριαρχία να εξαγοραστεί με δόσεις· στροφή προς το Πεκίνο (cringe)· ή απομόνωση. Τέταρτη επιλογή δεν υπάρχει. Η Ευρώπη δεν έχτισε ποτέ καμία.

Η Ευρώπη καλείται να διαλέξει ανάμεσα σε τρεις μορφές υποταγής: αμερικανικό τεχνολογικό προτεκτοράτο, στροφή προς το Πεκίνο (cringe)· ή απομόνωση

Το σενάριο χτίζεται σε τρία μέρη. Ένας τεκμηριωμένος πρόλογος, από τον Ιανουάριο του 2025 ως τον Ιούνιο του 2026, θεμελιώνει τη μυθοπλασία σε γεγονότα που έχετε ήδη ζήσει. Θυμάστε την κυκλοφορία του κινεζικού μοντέλου DeepSeek R1, που στις Βρυξέλλες διαβάστηκε ως απόδειξη ότι η Ευρώπη μπορούσε να καλύψει την απόσταση από τις Ηνωμένες Πολιτείες με μικρό κόστος. Ο κορμός της μυθοπλασίας, από τα μέσα του 2026 ως τον Μάρτιο του 2031, ξετυλίγεται μέσα από δύο χαρακτήρες: την Καρολίν Ντιμπουά, στέλεχος της DG TRADE στις Βρυξέλλες, που βλέπει την ευρωπαϊκή κυριαρχία να διαλύεται εκ των έσω, και τον Κρίστιαν Φογκτ, Γερμανό ιδρυτή εταιρείας ΤΝ στο Σαν Φρανσίσκο, από την άλλη πλευρά της ασυμμετρίας. Οι ανταλλαγές τους στο iMessage δίνουν στην αφήγηση τη μορφή επιστολικού μυθιστορήματος τρόμου – κάθε μήνυμα λίγο πιο παραιτημένο από το προηγούμενο.

Σχετικό Άρθρο

Κοσμος 5 + 10 θέματα SOS: Ποιος θα έχει τα λεφτά να αγοράζει όλα τα ωραία πράγματα;

Κυριάκος Αθανασιάδης 21.09.2026, 06:30

Το εταιρικό μυθιστόρημα έχει μακρά ιστορία παρέμβασης στην πολιτική. Τα σενάρια της Shell είχαν προβλέψει την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970· το Limits to Growth του Club de Rome (1972) έγινε ένα από τα πιο επιδραστικά –και πιο αμφισβητούμενα– πολιτικά κείμενα του αιώνα. Αποδεδειγμένα, οι επιχειρήσεις συντηρούν το δικό τους λογοτεχνικό φαντασιακό.

Το Europe 2031 ανήκει σε αυτή τη γενεαλογία αλλά λειτουργεί διαφορετικά. Δανείζεται τη συναισθηματική γραμματική της Σίλικον Βάλεϊ: χαρακτήρες με τους οποίους ο αναγνώστης καλείται να ταυτιστεί, γραπτά μηνύματα που προσομοιώνουν οικειότητα, ένα αφηγηματικό τόξο τύπου Άνταμ Κέρτις. Ο αναγνώστης έχει δύο χαρακτήρες να επιλέξει: η Καρολίν τον καλεί να λυπηθεί μια Ευρώπη που παρακμάζει, ο Κρίστιαν του ζητά να θαυμάσει όποιον την εγκατέλειψε για το Σαν Φρανσίσκο. Δεν υπάρχει Ευρωπαίος πρωταγωνιστής που να μην είναι ούτε ηττημένος γραφειοκράτης ούτε προσήλυτος της Σίλικον Βάλεϊ. Αφύπνιση ή δούρειος ίππος; Εξαρτάται από το τι πιστεύει κανείς ότι πουλά τελικά το σενάριο.

Το κείμενο δεν απορρίπτεται εύκολα, επειδή η διάγνωσή του είναι σε μεγάλο βαθμό σωστή. Η Ευρώπη κατέχει περίπου το 5% της παγκόσμιας υπολογιστικής ισχύος για ΤΝ, έναντι 80% των Ηνωμένων Πολιτειών. Και δεν είναι ντετερμινιστική: ιχνηλατεί στιγμές όπου μια διαφορετική ευρωπαϊκή απόφαση ήταν διαθέσιμη και δεν πάρθηκε.

Η ευρωπαϊκή πολιτική δεν έχει αναμετρηθεί με το τι σημαίνει αυτή η τεχνολογία για την ευρωπαϊκή αυτονομία

Σχετικό Άρθρο

Τεχνολογια - Επιστημη Η Ευρώπη σαν ΑΙ υπερδύναμη, χωρίς να φτιάξει το επόμενο… ChatGPT

Κυριάκος Αθανασιάδης 15.09.2026, 06:30

Το βαθύτερο πρόβλημα είναι ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει ακόμη την ΤΝ ως κλάδο, μετρήσιμο σε επενδυτικά νούμερα, ενώ πρόκειται για τεχνολογία που αλλάζει το πώς δουλεύουμε, το πώς σκεφτόμαστε και νιώθουμε, το πώς λειτουργούν τα σχολεία, τα νοσοκομεία και τα δικαστήρια και το ποιος παίρνει τελικά τις αποφάσεις. Παρά τη μια δεκαετία στρατηγικών με τον όρο «τεχνητή νοημοσύνη», η ευρωπαϊκή πολιτική δεν έχει αναμετρηθεί με το τι σημαίνει αυτή η τεχνολογία για την ευρωπαϊκή αυτονομία. Χωρίς πολιτική θεωρία για το τι κάνει η ΤΝ στις κοινωνίες που την υιοθετούν, η Ευρώπη δεν μπορεί να ξεχωρίσει τις πολιτικές που χτίζουν αυτονομία από εκείνες που απλώς την παριστάνουν.

Η συνταγή του Europe 2031 είναι ευθεία: χτίστε την υποδομή. Ειδικές ζώνες υπολογιστικής ισχύος με ταχεία αδειοδότηση, συμπράξεις με αμερικανικούς hyperscalers για data centres σε ευρωπαϊκό έδαφος, αναστολή των ρυθμίσεων που καθυστερούν την κατασκευή. Σε αυτό έχει δίκιο, χωρίς επιφύλαξη. Χωρίς το φυσικό υπόστρωμα της τεχνολογίας, καμία ευρωπαϊκή πολιτική για την ΤΝ δεν είναι κάτι παραπάνω από λόγια.

Η υποδομή θα έρθει· η κυριαρχία όχι

Το ερώτημα είναι τι έρχεται μετά την υποδομή. Ποιος την ελέγχει. Με ποιους όρους. Προς ποιους σκοπούς. Το Europe 2031 δεν θέτει ποτέ αυτό το ερώτημα. Ούτε η ελληνική κυβέρνηση το θέτει. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, επικεφαλής μιας κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας που αυτοπροβάλλεται ως φιλική προς την καινοτομία και την τεχνολογία, πανηγυρίζει την κατασκευή τριών data centers της Microsoft στην Αττική, που τοποθετούν «την Ελλάδα στον παγκόσμιο χάρτη cloud υποδομών της Microsoft», ως απόδειξη ότι «μπορούμε να προσελκύουμε μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας στην πατρίδα μας». Η υποδομή μετριέται σε θέσεις εργασίας και ξένες επενδύσεις. Το ποιος θα την ελέγχει δεν τίθεται καν, και αυτή είναι η μεγαλύτερη αποτυχία μιας κρυφοτεχνοφοβικής κυβέρνησης που θέλει να λέγεται τεχνολογικά προοδευτική.

Η αμερικανική ΤΝ είναι ιδιωτικά ελεγχόμενη αλλά δημόσια επιδοτούμενη· η κινεζική κρατικά κατευθυνόμενη μέσω υβριδίων όπως η China Mobile. Καμία δεν είναι πρότυπο για την Ευρώπη. Ανάμεσά τους όμως υπάρχει ένας χώρος που η Ευρώπη, με την παράδοσή της σε δημόσιους θεσμούς, είναι μοναδικά τοποθετημένη ώστε να καταλάβει: μια υποδομή συνεταιριστικής διακυβέρνησης ΤΝ στην υπηρεσία των πληθυσμών που με τα δεδομένα τους και τους φόρους τους την καθιστούν δυνατή. Η έκθεση δεν βλέπει αυτή τη δυνατότητα, και αυτό δεν εκπλήσσει: οι συγγραφείς της ανήκουν στο οικοσύστημα που θα χτίσει και θα λειτουργήσει την υποδομή που συνταγογραφούν.

Το Europe 2031 είναι πολύτιμο κείμενο. Οι συνταγές του όμως δεν επαρκούν. Επιβάλλει παρ’ όλα αυτά όμως ένα ερώτημα που ο ευρωπαϊκός πολιτικός λόγος αποφεύγει εδώ και μια δεκαετία. Τι σημαίνει όταν η πιο καθοριστική τεχνολογία του αιώνα αναπτύσσεται ασύμμετρα, με την Ευρώπη στη λάθος πλευρά; Τα data centres είναι μόνο η προϋπόθεση. Η απάντηση είναι μια ανεξάρτητη ευρωπαϊκή θεωρία για το σε τι χρησιμεύει η τεχνητή νοημοσύνη: τι παράγει, τι εκτοπίζει, τι καθιστά δυνατό, και για ποιον. Χωρίς αυτήν, η Ευρώπη θα ταλαντεύεται ανάμεσα σε μια ρύθμιση που δεν μπορεί να επιβάλει και σε μια επένδυση που δεν μπορεί να ελέγξει. Η υποδομή θα έρθει. Η κυριαρχία όχι.