Ο CEO του 28 Digital μιλά για την τεχνητή νοημοσύνη, τον ευρωπαϊκό κατακερματισμό, τις startups που δυσκολεύονται να μεγαλώσουν και το μέλλον όπου δεν θα αρκούν μόνο οι μηχανικοί, αλλά θα χρειάζονται και φιλόσοφοι
Πέρυσι, λίγο πριν έρθει στην Ελλάδα, ο Φεντερίκο Μένα ετοίμαζε τη βαλίτσα του. Ο οργανισμός που διοικεί έπρεπε να αλλάξει όνομα - υποχρέωση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέρος μιας δεκαπενταετούς διαδρομής προς την ανεξαρτησία. Είχε λίστες, συμβούλους, εργαλεία, ιδέες. Και τότε του ήρθε η έμπνευση: 28 Digital.
«Σκέφτηκα ότι είναι καλό να έχεις έναν αριθμό στο όνομα μιας εταιρείας. Αλλά κυρίως είμαστε ένας πανευρωπαϊκός οργανισμός, η Ευρώπη έχει 27 κράτη-μέλη, και ήθελα να πω "Ευρώπη" με έναν αριθμό. Αλλά ήθελα να είμαι φιλόδοξος: Ευρώπη συν ένα. Σημαίνει ότι δουλεύουμε με κάθε κράτος-μέλος, αλλά δεν ανήκουμε σε κανένα. Γιατί εμείς τα συνδέουμε. Όλες οι δραστηριότητές μας έχουν πάντα πανευρωπαϊκή συνιστώσα. Συνδέουμε τη Βόρεια με τη Νότια Ευρώπη, τους ισχυρούς καινοτόμους με τους μέτριους. Προσπαθούμε να εξισορροπήσουμε το παιχνίδι. Το 27 θα ήταν απλώς ευρωπαϊκό. Το 28 είναι το συν ένα. Είμαστε η κόλλα».
Ο Μένα -Ιταλός μηχανικός τηλεπικοινωνιών, με σπουδές στο Τρέντο και μια καριέρα που πέρασε από το launch του 4G σε Ιταλία, Αλβανία, Βρετανία και Μάλτα- έγινε CEO του οργανισμού το 2023, σε μια εποχή κρίσιμη: ο τότε EIT Digital έπρεπε να αποκτήσει χρηματοοικονομική και θεσμική ανεξαρτησία μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2024. Όταν παραιτήθηκε ο προκάτοχός του, μόλις τρεις μήνες αφότου ο Μένα είχε αναλάβει οικονομικός διευθυντής και διευθυντής λειτουργιών (CFO/COO), το διοικητικό συμβούλιο τού ζήτησε να καλύψει το κενό προσωρινά.
«Στην αρχή σκεφτόμουν: όχι, μόλις έγινα CFO/COO. Ήταν ήδη μεγάλος ρόλος για μένα. Αλλά μετά συνειδητοποίησα ότι ο οργανισμός περνούσε μια μετάβαση και ο χρόνος ήταν πολύ λίγος. Σκέφτηκα: μπορεί να βρούμε πολύ πιο λαμπερό CEO από εμένα, αλλά αυτός ο άνθρωπος θα χρειαστεί πρώτα να σκεφτεί τι να κάνει - κι απλά δεν έχουμε χρόνο. Υπέβαλα την αίτησή μου λέγοντας στο board, πολύ ταπεινά, ότι δεν είμαι σίγουρος αν έχω αυτό που χρειάζεται για να γίνω CEO, αλλά ξέρω τι πρέπει να γίνει».
Τι κάνει, λοιπόν, αυτός ο οργανισμός που οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν;
«Η επιρροή μας συνδέεται ακριβώς με το 28. Προσπαθούμε να σπάμε τα εμπόδια που εμποδίζουν την ανάπτυξη και τις διασυνδέσεις μεταξύ των κρατών-μελών. Ενώ είμαστε μία Ευρώπη, παραμένουμε 27 κράτη-μέλη όταν μιλάμε για πρόσβαση στην αγορά, ρύθμιση, επένδυση, χρηματοδότηση, δημόσιες προμήθειες. Διευκολύνουμε όλους αυτούς τους παίκτες να βλέπουν την Ευρώπη ως αγορά τους, όχι το επιμέρους κράτος».
«Έχουμε ένα υπέροχο παράδειγμα μίας startup που δημιουργήθηκε μέσα από ένα από τα προγράμματά μας από φοιτητές του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη Σύρο. Χάρη σε εμάς έγιναν ένα από τα 50 Blue Champions της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Δηλαδή από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες startups στη γαλάζια οικονομία της Ευρώπης. Η SkyDrones είναι μια εξαιρετική εταιρεία, αλλά πιθανότατα χωρίς να ανήκει σε ένα τέτοιο πανευρωπαϊκό δίκτυο δεν θα έφτανε σε ορατότητα σε επίπεδο ΕΤΕπ».
Ο οργανισμός έχει γραφεία σε πάνω από 20 ευρωπαϊκές πόλεις - μία από αυτές είναι η Αθήνα. Η Σύρος «ανήκει» στο γραφείο της Αθήνας μέσω του Πανεπιστημίου Αιγαίου.
«Είναι συνδυασμός και των τριών. Το πρώτο πρόβλημα είναι ο κατακερματισμός. Η φιλοδοξία μας είναι να γίνουμε η κόλλα μεταξύ των 27 κρατών-μελών. Πολλές ρυθμίσεις γίνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά η εφαρμογή στα κράτη-μέλη προσθέτει πολυπλοκότητα και δυσκολεύει ιδιαίτερα τις startups που έχουν περιορισμένους πόρους για κλιμάκωση. Και η ΑΙ είναι τεχνολογία που απαιτεί κρίσιμη μάζα. Όπως μου αρέσει να λέω στο tech: Ο νικητής τα παίρνει σχεδόν όλα. Πρέπει πραγματικά να είσαι ο πρώτος και ο μεγαλύτερος. Αν δεν μπορείς να δημιουργήσεις αυτή την κρίσιμη μάζα, εξαφανίζεσαι».
Ο κατακερματισμός επηρεάζει αυτόματα και την ταχύτητα;
«Αν θες να κλιμακώσεις σε όλη την Ευρώπη, μια εταιρεία από τη Φινλανδία ή τη Σουηδία πρέπει να κάνει 27 διαφορετικές προσβάσεις σε αγορά».
Και τα κεφάλαια;
«Δεν είναι πραγματικά το μεγαλύτερο πρόβλημα. Φυσικά δεν είμαστε στο επίπεδο των ΗΠΑ και της Ασίας, αλλά δεν τα πάμε και τόσο άσχημα. Υπάρχουν νέες πρωτοβουλίες όπως το EIC και τώρα το νέο Scale-up Europe Fund. Το θέμα είναι ότι αυτά τα κεφάλαια ενίοτε δεν αξιοποιούνται με τον πιο αποδοτικό τρόπο».
Έχει χάσει την κούρσα η Ευρώπη;
«Όχι. Δεν το πιστεύω. Υπάρχει και η ανθρώπινη πλευρά της ΑΙ. Όσο μπορούμε, θα συνεχίσουμε να χτίζουμε - και πιστεύω ότι τα καλύτερα ταλέντα είναι στην Ευρώπη».
Ποια θα είναι η πιο κρίσιμη δεξιότητα για την επόμενη γενιά;
«Χρειαζόμαστε πολλούς ειδικούς, γιατί αυτές οι τεχνολογίες είναι σύνθετες. Στα μεταπτυχιακά μας προγράμματα δουλεύουμε πραγματικά πάνω στις τεχνικές δεξιότητες. Αλλά αυτό που προσπαθούμε να εκπαιδεύσουμε στους φοιτητές μας είναι να είναι καινοτόμοι. Και η καινοτομία αφορά την κατανόηση της αγοράς, αλλά και του εαυτού σου. Αν κοιτάξεις τα επαγγέλματα που υπάρχουν σήμερα, πολλά δεν υπήρχαν πριν από πέντε χρόνια. Σκέφτομαι τους software developers. Με την παραγωγική ΑΙ, πολλά αλλάζουν. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα χρειαζόμαστε ειδικούς. Θα χρειαζόμαστε διαφορετικού τύπου ειδικούς».
«Reskilling, ναι. Αλλά νομίζω ότι η επόμενη γενιά ηγετών είναι αυτοί που θα έχουν μια ευελιξία που τους επιτρέπει να καταλαβαίνουν τη μεγάλη εικόνα και μετά να προσαρμόζονται. Δεν μπορείς να μην είσαι ειδικός, να μην καταλαβαίνεις την τεχνολογία - αλλά πρέπει να μπορείς να καταλαβαίνεις και τι χρειάζεται η αγορά. Συνδυασμός soft και hard skills. Όσο πάμε μπροστά, τόσο πιο πολύ θα πρέπει να φτιάχνουμε όχι μόνο μηχανικούς, αλλά μηχανικούς…»
Και φιλοσόφους;
«Και φιλοσόφους. Πολλοί μου το έχουν πει αυτό, ότι χρειαζόμαστε developers, αλλά χρειαζόμαστε και φιλοσόφους. Ιδανικά, μορφές που συνδυάζουν τα δύο. Που καταλαβαίνουν την τεχνολογία ΑΙ, αλλά και πώς επηρεάζει τους ανθρώπους και την οικονομία».
Κάτι που ήδη διδάσκεται;
«Στο 28 Digital έχουμε ήδη μεταπτυχιακό πρόγραμμα στην emotion AI - ή affective computing, όπως αλλιώς λέγεται. Σημαίνει ότι η ΑΙ χρειάζεται όλο και περισσότερο όχι μόνο να παράγει περιεχόμενο, αλλά και να καταλαβαίνει ανθρώπινα συναισθήματα και αντιδράσεις, για να προσαρμόζεται. Είναι ο μόνος τρόπος να γίνει η ΑΙ πραγματική υποστήριξη για τους ανθρώπους. Και τότε ανοίγουν πολύ περισσότερες χρήσεις από τώρα. Σκέφτομαι την υγειονομική περίθαλψη. Σκέφτομαι τον χρηματοοικονομικό τομέα».
Πώς, όμως, φτάνεις σε μια ΑΙ που καταλαβαίνει συναισθήματα;
«Τεχνικά υπάρχουν αλγόριθμοι που μπορούν. Αλλά το κλειδί επιστρέφει σε αυτό που είπαμε πριν: γιατί υπάρχουν άνθρωποι από πίσω. Δεν περιμένω ότι η ΑΙ θα φροντίζει αυτόνομα ηλικιωμένους. Όμως, δεδομένης της έλλειψης εργατικού δυναμικού, ίσως ένας άνθρωπος, χάρη στην ΑΙ, θα μπορεί να εξυπηρετεί περισσότερους ασθενείς. Η ΑΙ θα εκπαιδεύεται από έναν άνθρωπο που γνωρίζει αυτούς τους ανθρώπους. Δεν προσποιούμαι ότι ο ηλικιωμένος θα έχει να κάνει μόνο με το ρομπότ - αλλά το ρομπότ θα γεμίζει τα κενά. Σκέφτομαι και τον τραπεζικό τομέα. Στα οικονομικά μας, γινόμαστε πολύ συναισθηματικοί. Είναι σημαντικό η ΑΙ να καταλαβαίνει. Και τρίτο παράδειγμα: αυτόνομη οδήγηση. Στο Σαν Φρανσίσκο ήδη χρησιμοποιείς αυτόνομα ταξί. Δεν έχουν emotion AI, αλλά κάποια στιγμή τα αυτοκίνητα θα πρέπει να καταλαβαίνουν αν ο επιβάτης αγχώνεται γιατί πάνε πολύ γρήγορα».
Δεν είναι ξεχωριστή τεχνολογία;
«Όχι, είναι κάτι που πατάει πάνω στην παραγωγική ΑΙ, πάνω στα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, πάνω στην agentic AI. Νομίζω ότι θα είναι ένα από τα επόμενα μεγάλα κύματα».
Τελευταία ερώτηση: Είστε αισιόδοξος ή απαισιόδοξος απέναντι στις τεχνολογικές εξελίξεις;
«Αισιόδοξος, γιατί πιστεύω ότι είναι ο μόνος τρόπος… Ζούμε σε έναν σύνθετο κόσμο και η τεχνολογία είναι η καλύτερη εφεύρεση που έχει υπάρξει ποτέ για να δημιουργηθεί ανάπτυξη και ευκαιρίες για όλους. Αν δεν τη χρησιμοποιήσουμε εμείς, θα τη χρησιμοποιήσει κάποιος άλλος. Καλύτερα να τη χρησιμοποιήσουμε εμείς και να ωφεληθούμε».
17°
