Τέλος τα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών: Τι αλλάζει από την 1η Ιανουαρίου 2027

Από την 1η Ιανουαρίου 2027, η πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα αλλάζει για εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά και τις οικογένειές τους. Οι πλατφόρμες θα υποχρεούνται να αποκλείουν τους χρήστες κάτω των 15 ετών, ενώ για όσους δεν μπορούν να προσδιορίσουν με βεβαιότητα την ηλικία τους θα προβλέπεται διαδικασία επαλήθευσης. Το σχετικό νομοσχέδιο εισάγεται στη Βουλή στις 13 Οκτωβρίου, με στόχο να ψηφιστεί στις 22 Οκτωβρίου.

Στην παρουσίαση του κυβερνητικού σχεδίου, οι υπουργοί Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου περιέγραψαν μια παρέμβαση που μεταφέρει την κύρια ευθύνη προστασίας των ανηλίκων από την οικογένεια στις εταιρείες τεχνολογίας.

«Πρέπει να μεταφερθούμε από την ατομική ευθύνη της κάθε οικογένειας και του κάθε γονιού στην εταιρική ευθύνη», υπογράμμισε ο Άκης Σκέρτσος, εξηγώντας ότι η αυτορρύθμιση των τεχνολογικών εταιρειών δεν επαρκεί. Μίλησε για «ψηφιακή ασυμμετρία» ανάμεσα στις πανίσχυρες πλατφόρμες, που συγκεντρώνουν τεράστιο όγκο προσωπικών δεδομένων, και στους ανήλικους χρήστες, οι οποίοι δεν έχουν ακόμη αναπτύξει πλήρως την ικανότητα αυτορρύθμισης.

Ο υπουργός Επικρατείας συνέδεσε την πρωτοβουλία με τις παρεμβάσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα προχωρά σε εθνική νομοθετική ρύθμιση πριν από την οριστικοποίηση του ευρωπαϊκού EU Kids Act. Όπως εξήγησε, το ελληνικό νομοσχέδιο περιλαμβάνει έξι άρθρα και έχει σχεδιαστεί ώστε να συμβαδίζει με την ευρωπαϊκή Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA).

Social media: Τι δείχνουν τα στοιχεία για τα παιδιά

Ο Άδωνις Γεωργιάδης παρουσίασε τα στοιχεία στα οποία στηρίζεται η παρέμβαση του υπουργείου Υγείας. Σύμφωνα με την έρευνα που επικαλέστηκε, περισσότεροι από τους μισούς μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου άρχισαν να χρησιμοποιούν κοινωνικά δίκτυα μεταξύ 10 και 12 ετών, ενώ ένας στους τέσσερις δηλώνει υπερβολική χρήση.

Επιπλέον, περίπου ένας στους πέντε 15χρονους εμφανίζει νευρικότητα, διάσπαση προσοχής ή ανασφάλεια όταν δεν έχει πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα. Ο υπουργός αναφέρθηκε επίσης σε περιστατικά διαδικτυακής παρενόχλησης, παραβίασης της ιδιωτικότητας και διαταραχών ύπνου.

«Δεν μπορούμε ούτε ως υπουργείο Υγείας, ούτε ως κυβέρνηση, ούτε ως πολιτεία, ούτε ως κοινωνία, ούτε ως γονείς να σταθούμε αδιάφοροι σε αυτό που συμβαίνει», τόνισε.

Ο ίδιος υπενθύμισε ότι έχει προηγηθεί η νομοθετική παρέμβαση για την απαγόρευση πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανηλίκους. Αναφέρθηκε επίσης στις πρωτοβουλίες αντιμετώπισης του ψηφιακού εθισμού μέσω του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων, στη χρηματοδότηση προγραμμάτων από το ΕΣΠΑ και στη λειτουργία της τηλεφωνικής γραμμής 1145.

Απαγόρευση των social media για παιδιά κάτω των 15 ετών από 1η Ιανουαρίου 2027: Πώς θα κλειδώνουν οι λογαριασμοί

Το τεχνικό σκέλος παρουσίασε ο Δημήτρης Παπαστεργίου. Από την 1η Ιανουαρίου 2027, οι πλατφόρμες θα πρέπει να αναγνωρίζουν τους λογαριασμούς χρηστών κάτω από το ηλικιακό όριο και να τους αποκλείουν. Εφόσον δεν είναι βέβαιες για την ηλικία, θα μπορούν να ζητούν επαλήθευση μέσω του Kids Wallet, του Gov.gr Wallet ή άλλων συμβατών ευρωπαϊκών εργαλείων.

Ο υπουργός διευκρίνισε ότι ο μηχανισμός δεν θα αποκαλύπτει στις πλατφόρμες την ημερομηνία γέννησης ή άλλα προσωπικά δεδομένα, αλλά μόνο εάν ο χρήστης βρίσκεται πάνω ή κάτω από το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο. «Δεν δίνει ούτε καν την ημερομηνία γέννησης. Δίνει μόνο ένα σήμα», εξήγησε, περιγράφοντας τη λειτουργία του Kids Wallet.

Για τον υπολογισμό της ηλικίας θα χρησιμοποιείται ως ημερομηνία αναφοράς η 1η Ιανουαρίου κάθε έτους, ώστε η εφαρμογή να συμβαδίζει με τις σχολικές τάξεις. Δεν υπάρχει, πάντως, κλειστός κατάλογος εφαρμογών. Instagram, Facebook και TikTok βρίσκονται στο επίκεντρο, ενώ εξετάζονται και άλλες υπηρεσίες με βάση τα χαρακτηριστικά τους. Το YouTube αντιμετωπίζεται προς το παρόν ως υπηρεσία διαμοιρασμού βίντεο, ενώ γίνεται διάκριση και για τις εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων.

Τα κενά και οι τρόποι παράκαμψης

Στη συζήτηση με τους δημοσιογράφους τέθηκαν τα πρακτικά προβλήματα που έχουν ήδη εμφανιστεί στην Αυστραλία: η χρήση VPN, οι ψευδείς ηλικίες, οι λογαριασμοί με στοιχεία ενηλίκων και οι κοινές οικογενειακές συσκευές.

Ο κ. Παπαστεργίου αναγνώρισε ότι δεν υπάρχει απόλυτα ασφαλής μηχανισμός. Εξήγησε ότι οι πλατφόρμες μπορούν να αξιοποιούν πρόσθετες ενδείξεις, όπως τη διεύθυνση διαδικτυακής σύνδεσης, τον αριθμό κινητού, τη γλώσσα και το δίκτυο επαφών, προκειμένου να διαπιστώνουν εάν ένας χρήστης υπάγεται στην ελληνική ρύθμιση.

Παραδέχθηκε επίσης ότι ένα παιδί μπορεί να παρακάμψει τον περιορισμό εάν χρησιμοποιήσει λογαριασμό ενηλίκου σε κοινή συσκευή. Γι' αυτό, όπως επισήμανε, η ευθύνη των γονέων εξακολουθεί να είναι σημαντική.

Σε ερώτηση για τους ήδη ενεργούς λογαριασμούς ανηλίκων, διευκρίνισε ότι ο εντοπισμός τους αποτελεί ευθύνη των πλατφορμών. Για την ενημέρωση των χρηστών και τη δυνατότητα ανάκτησης του περιεχομένου τους, οι εταιρείες θα πρέπει να παρουσιάσουν τις σχετικές διαδικασίες. «Οι πλατφόρμες έχουν έτοιμες λύσεις και μπορούν να έχουν τα εργαλεία σε παραγωγική λειτουργία στον χρόνο που πρέπει», ανέφερε ο Άκης Σκέρτσος, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι θα συνεργαστούν και θα συμμορφωθούν.

Ποιος θα επιβάλλει τις κυρώσεις

Η κυβέρνηση δεν δημιουργεί νέο μηχανισμό επιβολής κυρώσεων, αλλά θα αξιοποιηθεί το υφιστάμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες. Οι καταγγελίες θα ακολουθούν τις προβλεπόμενες διαδικασίες εποπτείας, με τη συμμετοχή των αρμόδιων εθνικών και ευρωπαϊκών αρχών.

Ο Άδωνις Γεωργιάδης στάθηκε ιδιαίτερα στην οικονομική ευθύνη των εταιρειών, επισημαίνοντας ότι η δυνατότητα επιβολής κυρώσεων δημιουργεί ισχυρό κίνητρο συμμόρφωσης. «Πλέον οι πλατφόρμες, αν δεν τα κάνουν, θα τα πληρώνουν», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, οι υπουργοί αναγνώρισαν ότι η απαγόρευση δεν αρκεί από μόνη της. Θα απαιτηθούν συμπληρωματικές παρεμβάσεις στην εκπαίδευση, την ενημέρωση και την ψυχική υγεία, αλλά και ενεργότερη συμμετοχή των οικογενειών.

Ο Άκης Σκέρτσος αναφέρθηκε στην πίεση που δέχονται τα παιδιά από τους συνομηλίκους τους, εξηγώντας ότι η καθιέρωση ενιαίων κανόνων μπορεί να βοηθήσει τους γονείς να αντιμετωπίσουν το επιχείρημα ότι όλοι οι φίλοι χρησιμοποιούν κοινωνικά δίκτυα.

Κλείνοντας, υποστήριξε ότι περίπου το 80% της ελληνικής κοινωνίας συμφωνεί με τη λήψη μέτρων και, συνεπώς, το ζήτημα δεν θα πρέπει να αποτελέσει πεδίο διχασμού στη Βουλή. Όπως τόνισε, οι κυβερνητικές πρωτοβουλίες δείχνουν ότι, όταν το επιβάλλει το συμφέρον της ελληνικής κοινωνίας, η κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να σταθεί απέναντι σε επιχειρήσεις, ακόμη και στους μεγαλύτερους τεχνολογικούς κολοσσούς.