Explainer | Όριο ηλικίας 15 ετών στα social media: Από πότε θα ισχύσει, πώς θα επαληθεύεται η ηλικία

Από την 1η Ιανουαρίου 2027 αναμένεται να αλλάξει το τοπίο για την πρόσβαση των ανηλίκων στα social media, καθώς σχέδιο νόμου θέτει ως βασικό όριο ηλικίας τα 15 έτη. Την ίδια ώρα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο βρίσκεται υπό διαμόρφωση το EU KIDS Act, με ευρύτερο πεδίο εφαρμογής και πρόσθετες προβλέψεις για την προστασία των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον.

Τι προβλέπουν τα δύο πλαίσια για τα social media, πώς θα γίνεται η επαλήθευση της ηλικίας και ποιος θα έχει την ευθύνη για την εφαρμογή των κανόνων;

10 ερωτήσεις - απαντήσεις για το όριο στα social media 

1. Τι προβλέπει το ελληνικό σχέδιο νόμου και ποιο είναι το πεδίο εφαρμογής του;

Η ελληνική ρύθμιση αφορά την πρόσβαση ανηλίκων κάτω των 15 ετών σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης και θέτει ελάχιστο όριο ηλικίας 15 ετών για την πρόσβαση σε αυτά.

2. Πότε προβλέπεται να εφαρμοστεί το ελληνικό σχέδιο νόμου;

Οι σχετικές διατάξεις του σχεδίου προβλέπεται να τεθούν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027.

3. Πώς υπολογίζεται η ηλικία βάσει του ελληνικού σχεδίου νόμου;

Για τους σκοπούς της συγκεκριμένης ρύθμισης, όσα παιδιά έχουν γεννηθεί το ίδιο ημερολογιακό έτος θεωρείται ότι συμπληρώνουν το όριο την 1η Ιανουαρίου.

4. Πώς θα ελέγχεται η ηλικία βάσει του ελληνικού σχεδίου νόμου;

Οι πάροχοι θα χρησιμοποιούν κατάλληλες, αξιόπιστες και αναλογικές λύσεις που περιορίζουν τα δεδομένα τα οποία συλλέγονται και προστατεύουν την ιδιωτικότητα. Το ελληνικό σχέδιο δεν επιβάλλει μία συγκεκριμένη εφαρμογή.

5. Είναι υποχρεωτικό το Kids.gov.gr Wallet στο ελληνικό σχέδιο;

Όχι. Το νομοσχέδιο δεν επιβάλλει συγκεκριμένη μέθοδο επαλήθευσης ηλικίας. Το Kids.gov.gr Wallet και το Gov.gr Wallet αναφέρονται ως ενδεδειγμένα παραδείγματα λύσεων που μπορούν να αξιοποιηθούν, καθώς έχουν σχεδιαστεί με χαρακτηριστικά συμβατά με τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού πλαισίου ως προς την αποτελεσματικότητα, την αξιοπιστία, την αναλογικότητα, την ελαχιστοποίηση των δεδομένων και την προστασία της ιδιωτικής ζωής. Ταυτόχρονα όμως, μπορούν να χρησιμοποιηθούν και άλλες ισοδύναμες λύσεις, εφόσον συμμορφώνονται με το ενωσιακό δίκαιο και τις ευρωπαϊκές τεχνικές προδιαγραφές.

6. Τι επιπλέον καλύπτει η ευρωπαϊκή πρόταση;

Το EU KIDS Act έχει ευρύτερη εμβέλεια. Καλύπτει, πέρα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών, AI companions και γενικούς συνομιλιακούς βοηθούς τεχνητής νοημοσύνης, με διαφορετικές υποχρεώσεις ανάλογα με το είδος και τους κινδύνους της κάθε υπηρεσίας. Συνεπώς, η βασική διαφορά είναι ότι η ελληνική ρύθμιση επικεντρώνεται ειδικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ η ευρωπαϊκή πρόταση επιχειρεί να διαμορφώσει ένα ευρύτερο πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον.

Πέρα από τις επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, περιλαμβάνει κανόνες ασφαλούς σχεδιασμού για πλατφόρμες βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και ορισμένες υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης.

7. Μπορεί ένας γονέας να επιτρέψει πλήρη λογαριασμό μέσου κοινωνικής δικτύωσης πριν από τα 15 βάσει του EU KIDS Act;

Όχι. Η ευρωπαϊκή πρόταση προβλέπει μόνο τη δυνατότητα ειδικού, περιορισμένου λογαριασμού για ηλικίες από 13 έως κάτω των 15, εφόσον ο πάροχος τον προσφέρει και τον δημιουργήσει γονέας ή κηδεμόνας.

8. Τι περιορισμούς θα έχει αυτός ο ειδικός λογαριασμός;

Η ευρωπαϊκή πρόταση προβλέπει υποχρεωτικά γονικά εργαλεία, δυνατότητα ημερήσιου ορίου έως μία ώρα και δυνατότητα ελέγχου των νέων επαφών. Κάτω των 13 δεν επιτρέπει λογαριασμό κοινωνικού δικτύου στο όνομα του παιδιού.

9. Ποιος φέρει την ευθύνη εφαρμογής βάσει του EU KIDS Act;

Η ευθύνη εφαρμογής παραμένει πρωτίστως στους ίδιους τους παρόχους των υπηρεσιών, οι οποίοι οφείλουν να εφαρμόζουν τα ηλικιακά όρια και τις σχετικές απαιτήσεις προστασίας. Για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες προβλέπονται πρόσθετες υποχρεώσεις συμμόρφωσης, όπως η υποβολή σχεδίου συμμόρφωσης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ανεξάρτητος έλεγχος με δική τους δαπάνη. Οι γονείς και τα καταστήματα εφαρμογών έχουν υποστηρικτικό και συμπληρωματικό ρόλο, αλλά δεν υποκαθιστούν την ευθύνη της ίδιας της πλατφόρμας να διασφαλίζει ότι τηρούνται οι κανόνες που την αφορούν.

10. Είναι ήδη νόμος το EU KIDS Act;

Όχι. Είναι πρόταση ευρωπαϊκού κανονισμού. Η τελική της μορφή και η σχέση της με τις εθνικές ρυθμίσεις θα κριθούν κατά τη νομοθετική διαδικασία της ΕΕ.