H τετραγωνική ρίζα της οθόνης

Γιατί, γιατρέ μου, τα περισσότερα DVD είναι γραμμένα σε 16:9 όταν οι περισσότερες τηλεοράσεις είναι 4:3; Γιατί έχω αγοράσει μια υπέροχη τηλεόραση 32 ιντσών και βλέπω 2 μαύρες λωρίδες πάνω και κάτω;

Σε αυτή την ερώτηση θα απαντήσω κλιμακωτά. H πρώτη απάντηση είναι, γιατί έτσι τους αρέσει. Αν δεν σας κάνει η απάντηση, σημαίνει πως ιστορικά έχετε ξεπεράσει το όριο του Διαφωτισμού και οι μεταφυσικές ερμηνείες του τύπου «έτσι το θέλησε το λευκό περιστέρι» δεν σας ταιριάζουν. H δεύτερη απάντηση είναι, διότι οι περισσότερες ταινίες του σινεμά είναι γραμμένες σε κάποιο ορθογώνιο φορμά όπως το 16:9. Αν προχωρήσετε τη σκέψη σας, θα αναρωτηθείτε γιατί οι ταινίες του σινεμά είναι σε τουλάχιστον 16:9, όταν το φιλμ που χρησιμοποιούμε είναι το κλασικό 36x24 χιλιοστά, δηλαδή 36 διά 24 = περίπου 4:3; Δηλαδή και το φιλμ του σινεμά έχει δύο μαύρες λωρίδες πάνω και κάτω; H απάντηση είναι αρνητική, αλλά σας προειδοποιώ ότι βαδίζετε σε επικίνδυνα μονοπάτια. Όταν δε αναρωτηθείτε γιατί, ενώ και το PAL –που χρησιμοποιούν οι τηλεοράσεις μας– έχει ανάλυση 720x576, δηλαδή περίπου 4:3, όλοι επιμένουν να γράφουν τα DVD σε τουλάχιστον 16:9, θα σας απαντήσω ότι ήξερα και άλλον έναν που έκανε τόσο περίεργες ερωτήσεις αλλά είχε άσχημη κατάληξη. Tο πιο πιθανό είναι να μην τον ξέρετε, και ας είχε υποστηρίξει πριν από τον Γαλιλαίο ότι η Γη γυρίζει γύρω από τον Ήλιο. Tον έλεγαν Tζιορντάνο Mπρούνο και τον έκαψαν στην πυρά.

E, λοιπόν, δεν υπάρχει κάποια περίεργη συνωμοσία πίσω από τις μαύρες λωρίδες, το 16:9 και το 4:3. Aπλά το ανθρώπινο μάτι μπορεί να δει ευκολότερα εικόνες που αναπτύσσονται σε πλάτος παρά σε ύψος. Έτσι, μια απλωμένη εικόνα από αριστερά προς τα δεξιά είναι πιο εύληπτη από μια εικόνα απλωμένη από πάνω προς τα κάτω. Στο φιλμ του σινεμά γράφουμε την ταινία παραμορφωμένη σε όλο το πλάτος του φιλμ 4:3 και ένας ειδικός φακός αναλαμβάνει να την προβάλει σε 16:9 χωρίς παραμορφώσεις. Όταν γίνεται η μεταφορά στο DVD, επαναλαμβάνουν το ίδιο (στο κουτάκι γράφει anamorphic) και εσύ βλέπεις τις μαύρες λωρίδες. Αν δεν θέλεις να τις βλέπεις, κάνεις συνήθως pan&scan, το οποίο κόβει την ταινία αριστερά και δεξιά.