Τα πουλιά της Αττικής που δεν κλείνουν μάτι όλη τη νύχτα

Τα ακούμε, αλλά σχεδόν ποτέ δεν τα βλέπουμε. Μπορεί να υποψιαζόμαστε ότι είναι κάπου κοντά, όμως σπανίως είμαστε σίγουροι. Εκείνα δεν κλείνουν μάτι όλη τη νύχτα. Βολτάρουν σε άλση, λόφους και δάση και βιώνουν μια πραγματικότητα που ζωντανεύει μόνο τις νύχτες. Ποια είναι τα πουλιά που μένουν άγρυπνα στο λεκανοπέδιο και σε ολόκληρη τη χώρα;

Ένα από αυτά είναι απόλυτα ταυτισμένο με τις ήσυχες καλοκαιρινές νύχτες. Αν και είναι σπάνιο να το εντοπίσουμε οπτικά, η χαρακτηριστική σύντομη, ρυθμική φωνή του είναι ταυτισμένη με τις ήρεμες, ζεστές βραδιές. Το λάλημα του γκιώνη, ένα από το πιο γνώριμα soundtracks της φύσης στο καλοκαιρινό τοπίο, έχει εμπνεύσει ακόμα και λαϊκούς μύθους.

Ο γκιώνης (Otus scops), είναι καλοκαιρινός επισκέπτης στην Ευρώπη, με κάποια άτομα να μένουν μόνιμα στην Κεντρική και Νότια Ελλάδα και σε πολλά νησιά. Είναι εύκολο να περάσει απαρατήρητος, καθώς το μικρό του μέγεθος και τα χρώματά του τού επιτρέπουν να καμουφλάρεται άψογα πάνω σε κορμούς δέντρων. Δραστηριοποιείται τη νύχτα και περιμένει το απόλυτο σκοτάδι για να κυνηγήσει μεγάλα έντομα ή μικρά ερπετά, με τα οποία συνήθως τρέφεται. Σύμφωνα με την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, μαζί με την κουκουβάγια, είναι τα μόνα είδη γλαύκας που θα συναντήσουμε (ή θα ακούσουμε) ακόμα και στην καρδιά της Αθήνας, όπως στον Εθνικό Κήπο ή στο Πεδίον του Άρεως.

Από την άλλη, η μικρόσωμη κουκουβάγια είναι σίγουρα η πιο γνωστή από τις γλαύκες, καθώς είναι άμεσα συνδεδεμένη με την αρχαία Ελλάδα και τη θεά Αθηνά.

Την κουκουβάγια, εν μέρει ημερόβια, δεν είναι απίθανο να τη δούμε να στέκεται σε κάποια κολόνα, σκεπή, σε χαλάσματα ή ξερολιθιές, πολλές φορές πλήρως εκτεθειμένη – ιδιαίτερα τα καλοκαίρια. Κοινό είδος τόσο για την επαρχία όσο και για τις πόλεις, φωλιάζει όχι μόνο σε δέντρα, αλλά και σε τρύπες κτιρίων, βράχους και ερείπια. Τρέφεται με έντομα, μικρά πουλιά ή μικρά αμφίβια και ερπετά.

Στον μεταξύ, θα περίμενε κανείς πως θα ήταν εύκολο να παρατηρήσουμε τη μεγαλύτερη σε μέγεθος από τις κουκουβάγιες, ωστόσο ο επιβλητικός μπούφος, παρά το μέγεθός του, αποτελεί ένα από τα πιο κρυπτικά είδη γλαύκας.

Μιλώντας στην ATHENS VOICE, η κ. Μυρτώ Καρύδη, υπεύθυνη πολιτικής για την Προστασία Ειδών της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρεία, επισημαίνει: «Το είδος αυτό είναι ευρέως εξαπλωμένο σε όλη την ηπειρωτική Ελλάδα, με διάσπαρτη κατανομή στην Αττική. Φωλιάζει σε πυκνά φυλλώματα δέντρων και σε κοιλότητες βράχων και σπάνια θα τον εντοπίσουμε την ημέρα. Τρέφεται με μικρά και μεσαία θηλαστικά αλλά και πουλιά. Ενώ άλλα είδη της οικογένειας μπορεί να επιτεθούν σε κάποιον «εισβολέα» που θα πλησιάσει την φωλιά τους, ο μπούφος, παρά την τρομακτική του όψη, σπάνια θα επιτεθεί, αλλά θα προσποιηθεί τον τραυματισμένο για να προσελκύσει την απειλή μακριά από τη φωλιά. Καθώς δεν υπάρχει φυσικός θηρευτής για τον μπούφο, οι κυριότερες απειλές για το είδος είναι η ηλεκτροπληξία από πρόσκρουση σε καλώδια καθώς και οι λαθροθήρες».

Αναφερόμενη στην τυτώ, γνωστή και ως «χαροπούλι» ή «κλαψοπούλι» κατά τη λαϊκή παράδοση, λόγω του απόκοσμου καλέσματός της και του ιδιαίτερου παρουσιαστικού της, η κ. Καρύδη τονίζει πως το μεγάλο αυτό νυκτόβιο αρπακτικό πουλί απαντάται συχνότερα στην επαρχία, σε ανοιχτές αγροτικές εκτάσεις. «Κυνηγάει κυρίως τρωκτικά (αλλά και έντομα και βατράχια), χαρακτηριστικό που την καθιστά πολύτιμη για τον άνθρωπο. Συχνά φωλιάζει σε χαλάσματα, αχυρώνες, ή εγκαταλειμμένα σπίτια. Παρότι είναι σχετικά μεγάλη σε μέγεθος, το πέταγμά της είναι απόλυτα αθόρυβο. Δύσκολα θα την εντοπίσουμε στην Αττική, ωστόσο στην εξοχή μπορεί να τη δούμε κατά το σούρουπο ή το χάραμα να στέκεται πάνω σε κάποιον στύλο ή κτίριο έτοιμη να κυνηγήσει», προσθέτει η υπεύθυνη πολιτικής για την Προστασία Ειδών της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας και συνεχίζει:

«Παρά την παρόμοια ονομασία με τον μπούφο και τα χαρακτηριστικά φτερά στο πάνω μέρος του κεφαλιού των δύο ειδών, ο νανόμπουφος μοιάζει περισσότερο στο μέγεθος και στην όψη με τον βαλτόμπουφο, λόγω των σχεδίων των φτερούγων τους και της παρόμοιας «μάσκας» στο πρόσωπό τους. Θα τον συναντήσουμε σε δασικές εκτάσεις, καλλιέργειες, αλλά ακόμα και σε πάρκα πόλεων, όπου προτιμά να φωλιάζει σε εγκαταλειμμένες φωλιές άλλων πουλιών όπως η κουρούνα. Την παρουσία του κατά τους καλοκαιρινούς μήνες μαρτυρούν οι ακατάπαυστες φωνές των νεοσσών του, που θυμίζουν ήχο πόρτας που τρίζει. Τρέφεται κυρίως με τρωκτικά αλλά και μικρά πουλιά».

Στο μεταξύ, ο χουχουριστής είναι επιδημητικό είδος, δηλαδή απαντάται στις ίδιες περιοχές όλο τον χρόνο – δεν μεταναστεύει. Όπως υπογραμμίζει μιλώντας στην ATHENS VOICE ο κ. Γιώργος Δροσόπουλος, υπεύθυνος δράσεων της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας «προτιμά τις δασικές περιοχές, επομένως σε κατοικημένες περιοχές θα τον συναντήσουμε εάν αυτές βρίσκονται κοντά σε δάση, όπως η Πάρνηθα και ο Υμηττός. Τρέφεται με τρωκτικά και έντομα.

Περνώντας, τέλος, σε ένα αρκετά σπάνιο είδος που εγκαταλείπει τη χώρα μας κατά τους καλοκαιρινούς μήνες (με ελάχιστες εξαιρέσεις), στον βαλτόμπουφο, αυτός απαντάται κυρίως στην Βόρεια Ελλάδα, αν και σε περιόδους βαρυχειμωνιάς έχει παρατηρηθεί και νοτιότερα. Φωλιάζει στο έδαφος, σε ανοιχτές εκτάσεις και λιβάδια. Μπορεί να παρατηρηθεί και κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Άλλα είδη γλαύκας, πιο σπάνια για τη χώρα μας και για την περιοχή της Αττικής, είναι η σπουργιτόγλαυκα (Glaucidium passerinum), ο αιγωλιός (Aegolius funereus), και ο χουχουριστής των Ουραλίων (Strix uralensis).

Αναφερόμενη στα υπέροχα αυτά νυκτόβια πλάσματα, που αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της φύσης και της ζωής, η κ. Καρύδη υπογραμμίζει ότι «οι γλαύκες, καθώς και όλα τα άγρια πουλιά της ελληνικής επικράτειας προστατεύονται από την Ευρωπαϊκή Οδηγία για τα Πουλιά.