Τι συμβαίνει στη φλεγμονή όταν εστιάζουμε πάνω της αντί να την αγνοούμε
Όταν πονάμε ή νιώθουμε έντονη φαγούρα, η πρώτη μας αντίδραση είναι συνήθως να προσπαθήσουμε να αποσπάσουμε την προσοχή μας. Μια νέα μελέτη, όμως, υποδεικνύει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις το να εστιάζουμε στο ενοχλητικό αίσθημα μπορεί να βοηθά το σώμα να περιορίζει ταχύτερα τη φλεγμονώδηαντίδραση.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Human Behaviour, εξέτασε κατά πόσο η προσοχή μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά το ανοσοποιητικό σύστημα.
Οι ερευνητές προκάλεσαν μια μικρή και ελεγχόμενη φλεγμονή στο αντιβράχιο 57 εθελοντών, χρησιμοποιώντας ισταμίνη και ένα ελαφρύ τσίμπημα με βελόνα. Η αντίδραση έμοιαζε, σύμφωνα με τους επιστήμονες, με εκείνη που προκαλεί ένα έντονο τσίμπημα κουνουπιού: φαγούρα, κοκκινίλα και πρήξιμο.
Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν είτε να στρέψουν την προσοχή τους στις αισθήσεις που προκαλούσε η φλεγμονή είτε να αποσπαστούν εκτελώντας μια γνωστική δραστηριότητα σε οθόνη.
Το αποτέλεσμα εξέπληξε τους ερευνητές. Όταν οι συμμετέχοντες εστίαζαν την προσοχή τους στην περιοχή της φλεγμονής, το πρήξιμο και η κοκκινίλα υποχωρούσαν περισσότερο. Αντίθετα, όταν προσπαθούσαν να αποσπαστούν, περίπου το 90% εμφάνισε μεγαλύτερη φλεγμονώδη αντίδραση, με το πρήξιμο και την ερυθρότητα να είναι περίπου 50% μεγαλύτερα.
Η διαφορά φάνηκε και στον χρόνο αποκατάστασης. Έπειτα από 20 λεπτά, σχεδόν εννέα στους δέκα συμμετέχοντες που είχαν επικεντρωθεί στο ερεθισμένο σημείο εμφάνιζαν σταθεροποίηση ή μείωση του πρηξίματος. Στην ομάδα της απόσπασης της προσοχής, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 46%.
Τα ευρήματα ενισχύουν μια ολοένα και πιο ισχυρή επιστημονική άποψη: ο εγκέφαλος και το ανοσοποιητικό σύστημα δεν λειτουργούν ως δύο απομονωμένα συστήματα, αλλά βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία.
Ο Τζόναθαν Κίπνις, καθηγητής Παθολογίας και Ανοσολογίας στο Πανεπιστήμιο Ουάσινγκτον στο Σεντ Λούις, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα, σημειώνει ότι και τα δύο συστήματα σχετίζονται άμεσα με την επιβίωση του οργανισμού και επομένως είναι λογικό να αλληλεπιδρούν στενά.
Ένας από τους πιθανούς μηχανισμούς πίσω από τα αποτελέσματα μπορεί να σχετίζεται με το πνευμονογαστρικό νεύρο, το οποίο συνδέει τον εγκέφαλο με πολλά από τα βασικά όργανα του σώματος και παίζει σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση της φλεγμονής.
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι όταν οι συμμετέχοντες επικεντρώνονταν στο ερεθισμένο σημείο παρουσίαζαν μεγαλύτερη μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού, ένα στοιχείο που χρησιμοποιείται ως ένδειξη αυξημένης δραστηριότητας του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος – της κατάστασης που συχνά περιγράφεται ως «ξεκούραση και πέψη», σε αντίθεση με την αντίδραση «μάχης ή φυγής».
Ο Κέβιν Τρέισι, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος των Feinstein Institutes for Medical Research, θεωρεί εύλογη την υπόθεση ότι η διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου μπορεί να συνέβαλε στη μείωση της φλεγμονής που παρατηρήθηκε.
Σε ένα επιπλέον πείραμα, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν λιδοκαΐνη για να μουδιάσουν την περιοχή μετά τη χορήγηση της ισταμίνης. Όταν περιορίστηκαν οι αισθήσεις από το δέρμα, το όφελος της συγκέντρωσης της προσοχής μειώθηκε, χωρίς ωστόσο να εξαφανιστεί πλήρως.
Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι μπορούμε να «σκεφτούμε» τη φλεγμονή και να την εξαφανίσουμε, ούτε ότι η συγκέντρωση της προσοχής μπορεί να αντικαταστήσει φάρμακα ή ιατρική θεραπεία.
Η συγκεκριμένη έρευνα εξέτασε μια βραχύβια και ελεγχόμενη φλεγμονώδη αντίδραση σε υγιείς ανθρώπους και όχι χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις ή λοιμώξεις. Οι επιστήμονες δεν εξέτασαν επίσης άμεσα τα ανοσοκύτταρα ή συγκεκριμένα μόρια της φλεγμονής, επομένως ο ακριβής βιολογικός μηχανισμός παραμένει υπό διερεύνηση.
Η Ρόζενκραντζ σχεδιάζει τώρα να εξετάσει αν αντίστοιχα φαινόμενα εμφανίζονται σε περιπτώσεις χρόνιας φλεγμονής ή όταν το ανοσοποιητικό σύστημα καλείται να αντιμετωπίσει κάποιο παθογόνο.
Η έρευνα μπορεί επίσης να προσφέρει νέες ενδείξεις για το γιατί πρακτικές όπως ο διαλογισμός και η ενσυνειδητότητα έχουν συνδεθεί σε προηγούμενες μελέτες με μεταβολές στη σωματική αντίδραση στο στρες.
Το βασικό μήνυμα, σύμφωνα με τους ερευνητές, δεν είναι ότι πρέπει να αγνοούμε την ιατρική αντιμετώπιση ενός πόνου ή μιας φλεγμονής. Ίσως, όμως, όταν συναντάμε μια δυσάρεστη αίσθηση, αντί να προσπαθούμε αμέσως να την εξαφανίσουμε από τη συνείδησή μας, αξίζει να την παρατηρούμε με λίγο περισσότερη προσοχή.
17°
