Το δικαίωμα στην ανία και η μεταφυσική της ραστώνης | Mode Pause: Οδηγός επιβίωσης για βαριεστημένους
Οι άνθρωποι έχουν την ενοχλητική τάση να μπερδεύουν την ηρεμία με την αποτυχία, με ένα φιάσκο, με κάτι ασφαλώς ανάξιο σοβαρού λόγου, εξ ου και η πλήξη στις σχέσεις συνοδεύεται από την πιο κακή φήμη που μπορεί να φανταστεί κανείς. Είναι όμως τα πράγματα έτσι; Γρήγορη απάντηση: Μπα, δεν είναι. Ή, για να μη φανούμε υπερβολικοί —πράγμα, παρά ταύτα, που δεν μας πειράζει, και που συχνά επιδιώκουμε με καλά αποτελέσματα—, όχι απαραίτητα.
Στην αρχή κάθε σχέσης τα πάντα είναι γεμάτα σήματα· καθετί κάτι σημαίνει· κάθε κίνηση, βλέμμα, λέξη, μουρμουρητό, κρύβει ένα βαθύτερο επίπεδο, έχει βάρος, προσδοκία, ένταση και πάθος. Η αρχή είναι γενναιόδωρη σε υλικό, πλούσια, και γαλαντόμα. Και οπωσδήποτε φλύαρη. Οι άνθρωποι συστήνονται, λένε ψέματα και μεγαλοστομίες, αποκαλύπτουν επιλεγμένες εκδοχές του εαυτού τους, αφηγούνται ιστορίες που έχουν γυαλιστεί και φινιριστεί από προηγούμενες χρήσεις και από τις ανάγκες της στιγμής, στρέφουν τις καλές τους γωνίες στην κάμερα του άλλου, προσπαθούν. Κάνουν ό,τι μπορούν, σαν εκείνη τη βίδρα, ή κάτι τέτοιο, που προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή του συντρόφου της κουβαλώντας άχρηστες πέτρες με το στόμα και με τα μικρά, άγαρμπα χεράκια της. Στη συνέχεια όμως, κι αν όλα πάνε ασφαλώς καλά —φευ, δεν πηγαίνουν πάντα· γνωστά αυτά· ούτε για τη βίδρα είμαστε σίγουροι, παρά τον κόπο της και τον εξευτελισμό της—, έρχεται το πιο δύσκολο στάδιο: η κανονικότητα. Και η εγγονή της, η βαρεμάρα.
Η οικειότητα, ως γνωστόν, δεν φημίζεται για τη συναρπαστική μορφή της. Μερικές φορές συνίσταται από δύο ανθρώπους που κάθονται στον ίδιο χώρο, ασχολούνται ο καθένας τους με κάτι, ή και με τίποτε, και, ω του θαύματος, δεν μιλούν. Φαινομενικά, κάνουν αυτό που θα έκαναν ακόμη και αν ήταν μόνοι. Μπορεί καν να μην είναι στο σπίτι τους, αν τυχόν έχουν κοινό σπίτι. Μπορεί να είναι έξω, να έχουν βγει για φαγητό, ή για ποτό, ή για οτιδήποτε. Και απλώς να είναι εκεί, ήσυχοι, χωρίς τις εκδηλώσεις δύο γοητευμένων παραδείσιων πουλιών που σκέφτονται πολύ σοβαρά να φτιάξουν μαζί μια περίτεχνη φωλιά, να κάνουν ένα αυγό, και να το κλωσήσουν εκ περιτροπής μέχρι να βγει το πουλάκι. Κι αυτό είναι μια χαρά. Κανένας ανθρώπινος δεσμός δεν μπορεί να βρίσκεται διαρκώς σε κατάσταση πρεμιέρας. Βασικά, δεν πρέπει κιόλας. Έχουμε και δουλειές να κάνουμε.
Όλες οι σχέσεις που αντέχουν, και έχουν λόγους να αντέξουν, αποκτούν επαναλήψεις, μανιέρες, ιεροτελεστίες, και πράγματα που κινδυνεύουν να θεωρηθούν βαρετά —βασικά, πράγματα που ΕΙΝΑΙ βαρετά— ακριβώς επειδή λειτουργούν. Με τη διαφορά ότι αυτές ακριβώς οι επαναλήψεις είναι που τις κρατούν όρθιες — και μας κρατούν όλους όρθιους, εδώ που τα λέμε, ασχέτως σχέσεων.
Παρά ταύτα, στις ερωτικές σχέσεις η πλήξη μοιάζει συχνά σαν απειλή. Αν δεν υπάρχει ένταση, μήπως… μήπως έσβησε κάτι; μήπως χάθηκε το πάθος; Αν δεν υπάρχει διαρκής επιθυμία για τριβή και επικοινωνία, αν δεν υπάρχει απορία, μήπως… Θεέ μου… μήπως τελειώσαμε; Αν οι μέρες μοιάζουν μεταξύ τους, μήπως η σχέση μας έγινε σαν εκείνο το έπιπλο στη γωνία, που είχαμε ψάξει πρόπερσι και το συναρμολογήσαμε μαζί γελώντας και τρώγοντας σταφύλια, που ακόμα το θυμόμαστε, για τα σταφύλια, για τα γέλια, και γιατί έλειπε μια βίδα, μα που τώρα απλώς κρύβει μέσα του μερικές στοίβες διπλωμένα εσώρουχα;
Λοιπόν, ποιος να ξέρει. Ποιος να ξέρει, και ποιος να πει. Υπάρχει πράγματι πλήξη, μια πλήξη κακιά και ζοφερή, που φανερώνει φθορά, απόσταση, αδιαφορία, που δείχνει με ένα στραβό δάχτυλο με μαύρο νύχι μια κοινή ζωή ανώφελη, μια κοινή ζωή που συνεχίζεται από συνήθεια, τεμπελιά και φόβο. Αλλά υπάρχει όμως και η άλλη πλήξη, η καλή, η δικιά μας, η it’s okay πλήξη, εκείνη που σημαίνει ασφάλεια, που σου παρέχει τη δυνατότητα να μην προσπαθείς συνέχεια πια, να μη σκηνοθετείς τον εαυτό σου και τα πράγματα, να μη γεμίζεις τη σιωπή με κούφιες φράσεις απλώς και μόνο για να τη γεμίσεις. Αλλά να αράξεις λιγάκι. Να χαλαρώσεις. Να μείνεις εσύ και ο επίσης βαρετός και βαριεστημένος εαυτός σου. Χωρίς το βάρος κάποιου τρίτου από δίπλα.
Είναι όπως με τις καλές, παλιές, βαθιές φιλίες, που τα ξέρουν καλά κάτι τέτοια, πιθανόν καλύτερα από τους έρωτες, επειδή έχουν λιγότερη υποχρέωση και ανάγκη για υπερθέαμα: δυο φίλοι μπορούν να κάνουν την ίδια συζήτηση για χρόνια με μικρές παραλλαγές, να κουτσομπολεύουν τους ίδιους κοινούς γνωστούς, να τρώνε στα ίδια μέρη, να περπατούν στις ίδιες διαδρομές, να μη λένε πολλά, ή και τίποτα, και παρ’ όλα αυτά να μη νιώθουν παγιδευμένοι. Και να ΕΙΝΑΙ φίλοι.
Η πλήξη στις σχέσεις —ξαναλέμε— μπορεί να είναι κακιά ή καλή, αλλά όταν είναι καλή είναι πολύ καλή. Πολλές φορές, μοιάζει να φτιάχνει ένα κοινό δωμάτιο όπου οι δυο σας έχει ο καθένας του τη γωνιά του, και μια σιγουριά πως ο άλλος (εξακολουθεί να) είναι εκεί. Δεν είσαι απομονωμένος από τον άλλον: όχι, αλίμονο, ξεκουράζεσαι δίπλα του. Και κάτι χαζεύει στο κινητό του, ενδεχομένως ενδιαφέροντα βιντεάκια με ανθρώπους που προσπαθούν να περάσουν ρυάκια και πέφτουν μέσα, ή πιο μαγαζί κάνει το καλύτερο μεξικάνικο στο Κονέκτικατ.
Σε κάθε περίπτωση: οι σχέσεις που αντέχουν τις ώρες της βαρεμάρας έχουν περάσει με επιτυχία ένα κρίσιμο κρας-τεστ εμπιστοσύνης.
Η κουλτούρα γύρω από τις σχέσεις αγαπά και εκμεταλλεύεται τα σημεία κορύφωσης. Δεν είναι εύκολο να κάνεις μια ταινία για ένα ζευγάρι που αγοράζει απορρυπαντικό πλυντηρίου και τροφή για τη γάτα με το μυαλό του ο καθένας αλλού. Ή ένα τραγούδι για δυο τύπους που πέρασαν ένα ολόκληρο βράδυ χωρίς να πουν τίποτε, και ξύπνησαν την επόμενη μέρα και ήταν εντάξει. Εκτός αν είσαι η Αρλέτα. Η τέχνη, μόλο που η εμπιστοσύνη είναι εξίσου σπάνια με τη συγκίνηση της έντασης, θέλει βέβαια δράμα, δάκρυα, ιδρώτα — και αυτό είναι λογικό. Η τέχνη όμως πιάνεται από τις εξαιρέσεις της κανονικής ζωής. Οι σχέσεις που, μέσα στο ίδιο απόγευμα, συνδυάζουν ώριμη οικειότητα, τρυφερότητα, εκνευρισμό, θυμό, παρεξηγήσεις και… τίποτε, είναι μια κανονικότητα· μια κανονικότητα, αν τη δει κανείς από έξω, τρομερά, πλην όχι αβάσταχτα, βαρετή.
Το αυγουστιάτικο Ημερολόγιο της Πλήξης κυκλοφορεί όλο τον μήνα, κάθε μέρα, στις 7 το πρωί. Ελπίζουμε να μη σας φαίνεται πολύ πληκτικό. Σας ευχαριστούμε.
17°
