Η προσπάθεια να παρουσιαστεί ένας «ώριμος» και θεσμικός Αλέξης Τσίπρας δεν μπορεί να διαγράψει την πολιτική του διαδρομή και τη διακυβέρνηση της περιόδου 2015–2019.
Η επίμονη αναζήτηση ενός «άλλου Τσίπρα» αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη πολιτική αυταπάτη της μεταμνημονιακής περιόδου. Ενός Τσίπρα περισσότερο ώριμου, θεσμικού και ευρωπαϊκού, απαλλαγμένου από τα βάρη του 2015, τις κραυγές του λαϊκισμού και τις σκοτεινές συμμαχίες της εξουσίας. Μόνο που αυτός ο πολιτικός υπήρξε κυρίως στις προσδοκίες όσων αναζητούσαν επειγόντως έναν νέο ηγέτη για την Κεντροαριστερά. Ο πραγματικός Τσίπρας είχε ήδη κυβερνήσει και είχε αποκαλύψει με αρκετή σαφήνεια τη σχέση του με τους θεσμούς, την αλήθεια και την εξουσία.
Η διακυβέρνησή του άφησε ένα απολύτως συγκεκριμένο πολιτικό αποτύπωμα: το δημοψήφισμα της εξαπάτησης, τα κλειστά τραπεζικά καταστήματα, τη συμμαχία με τον Πάνο Καμμένο, τη στοχοποίηση πολιτικών αντιπάλων, την εργαλειοποίηση της Δικαιοσύνης, την υπόθεση Novartis και την απόπειρα ελέγχου του τηλεοπτικού τοπίου. Όλα αυτά αποτελούσαν εκφράσεις μιας συγκροτημένης αντίληψης για την εξουσία και όχι ατυχείς παρεκκλίσεις μέσα σε μια ταραγμένη περίοδο.
Ο τσιπρισμός γεννήθηκε στην κρίση και άνθησε μέσα στην κοινωνική οργή. Υποσχέθηκε εύκολες λύσεις, κατασκεύασε εχθρούς και μετέτρεψε κάθε αντίλογο σε ηθικό ελάττωμα. Χώρισε την κοινωνία στους αυθεντικούς εκπροσώπους του «λαού» και στους αντιπάλους του: τους «γερμανοτσολιάδες», τους «μενουμευρωπαίους», τα «παλιά κόμματα», τους δημοσιογράφους και τους θεσμούς που αντιστέκονταν στην κομματική χειραγώγηση. Η δημαγωγία βαφτίστηκε ριζοσπαστισμός και η ανευθυνότητα παρουσιάστηκε ως κοινωνική ευαισθησία.
Η υπογραφή του τρίτου Μνημονίου προβλήθηκε αργότερα ως ενηλικίωση. Στην πραγματικότητα υπήρξε αναγκαστική υποχώρηση μπροστά στην οικονομική καταστροφή που προκάλεσε η «περήφανη διαπραγμάτευση». Η στροφή στον ευρωπαϊκό ρεαλισμό έγινε για να διασωθεί η εξουσία, όχι επειδή υιοθετήθηκε μια μεταρρυθμιστική αντίληψη για τη χώρα. Γι’ αυτό και δίπλα στην υποτιθέμενη ωρίμανση διατηρήθηκαν ο πολακισμός, η θεσμική επιθετικότητα, ο κομματικός έλεγχος και η παλαιοκομματική διαχείριση του κράτους.
Το πραγματικά νέο στοιχείο είναι η εμφανής επένδυση ισχυρών οικονομικών και μιντιακών συμφερόντων στην πολιτική επάνοδο του Αλέξη Τσίπρα. Συμφέροντα με γνωστές επιδιώξεις, τα οποία αναζητούν έναν νέο συσχετισμό ισχύος και ένα πολιτικό όχημα ικανό να επηρεάσει τις μετεκλογικές εξελίξεις. Ο παλιός αντισυστημισμός συναντά τώρα πρόθυμα τα ισχυρά κέντρα που κάποτε κατήγγελλε. Η «σύγκρουση με την ολιγαρχία» παραχωρεί τη θέση της σε μια πιο χρήσιμη και αμοιβαία επωφελή συνύπαρξη μαζί της.
Η Κεντροαριστερά οφείλει να αντισταθεί στον πειρασμό αυτής της εύκολης συγκόλλησης. Η προοδευτική πολιτική προϋποθέτει θεσμούς, λογοδοσία, ευρωπαϊκό προσανατολισμό, μεταρρυθμίσεις και ηθική της ευθύνης. Προϋποθέτει καθαρό σχέδιο για την παραγωγή, την παιδεία, τη δημόσια διοίκηση και τη θέση της χώρας στην Ευρώπη. Καμία από αυτές τις αρχές δεν υπηρετείται με τη διαγραφή της περιόδου 2015–2019 από τη συλλογική μνήμη.
Ο Αλέξης Τσίπρας δικαιούται να επιστρέψει και να διεκδικήσει ξανά την ψήφο των πολιτών. Η κοινωνία, όμως, δικαιούται να τον κρίνει από όσα έκανε όταν κατείχε την εξουσία και όχι από όσα υπόσχεται τώρα για να την ανακτήσει. Πίσω από τη νέα βιτρίνα παραμένουν η ίδια στρατηγική, η ίδια πολιτική νοοτροπία και ο ίδιος μηχανισμός εξουσίας. Δεν είναι άλλος. Αυτός είναι.
17°
