Η επιστήμη εξηγεί γιατί η απόλαυση παίζει ρόλο στη δίαιτα
Αν βρισκόσουν μπροστά σε μια απολαυστική σοκολάτα ή σε μια εναλλακτική χαμηλών θερμίδων με φυσικά γλυκαντικά, τι θα διάλεγες; Οι περισσότεροι γνωρίζουμε λογικά ότι θα έπρεπε να επιλέξουμε τη δεύτερη επιλογή. Όμως στις γευστικές λιχουδιές είναι δύσκολο να αντισταθούμε, γεγονός που δυσκολεύει όσους προσπαθούν να χάσουν βάρος να διατηρήσουν μια δίαιτα.
Είμαστε «προγραμματισμένοι» να επιθυμούμε τροφές πλούσιες σε ενέργεια και γλυκιά γεύση, εν μέρει επειδή οι πρόγονοί μας εξαρτιόνταν από αυτές για επιβίωση. Παράλληλα, το περιβάλλον μας είναι γεμάτο με τρόφιμα υψηλής θερμιδικής αξίας και υπερεπεξεργασμένα προϊόντα, τα οποία συχνά συνοδεύονται από αισθήματα ενοχής όταν τα καταναλώνουμε γιατί καταστρέφουμε τη δίαιτά μας.
«Τα υπερεπεξεργασμένα προϊόντα μοιάζουν με μια συναυλία heavy metal. Είναι σχεδιασμένα να “πνίγουν” τα πάντα γύρω τους. Και είναι πολύ δύσκολο για τους ανθρώπους να συντονιστούν με τη λεπτή “κλασική μουσική” ενός φρούτου ή ενός λαχανικού», λέει η Ashley Gearhardt, καθηγήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν.
Στους συμμετέχοντες δόθηκε το ίδιο ακριβώς ρόφημα, αλλά σε κάποιους ειπώθηκε ότι ήταν «υγιεινό» με 140 θερμίδες, ενώ σε άλλους ότι ήταν «απολαυστικό» με 620 θερμίδες. Στην πραγματικότητα, περιείχε 380 θερμίδες.
Όσοι πίστευαν ότι έπιναν το «πλούσιο» milkshake εμφάνισαν σημαντικά μεγαλύτερη μείωση της γκρελίνης — της ορμόνης που προκαλεί την πείνα και μειώνεται όταν χορταίνουμε. Αντίθετα, όσοι πίστευαν ότι κατανάλωναν κάτι «υγιεινό» είχαν μικρότερη μείωση.
Αυτό δείχνει ότι η νοοτροπία και οι προσδοκίες για το φαγητό επηρεάζουν άμεσα τη βιολογική μας αντίδραση. «Αν πιστεύεις ότι έχεις φάει αρκετά, το σώμα σου αντιδρά σαν να έχεις όντως φάει αρκετά», εξηγεί η Crum.
Η Crum έχει βρει παρόμοια αποτελέσματα και σε σχέση με τη γενετική προδιάθεση: άτομα που πίστευαν ότι έχουν γονίδια που τα κάνουν να χορταίνουν πιο εύκολα, παρήγαγαν περισσότερη από την ορμόνη GLP-1 — ακόμη κι αν δεν είχαν αυτά τα γονίδια.
Όσοι κατανάλωσαν τη «υγιεινή» μπάρα ένιωσαν λιγότερο ικανοποιημένοι και πιο πεινασμένοι, καταναλώνοντας τελικά περισσότερο φαγητό — ακόμη και σε σχέση με όσους δεν έφαγαν καθόλου τη μπάρα.
Αυτό δείχνει ότι οι «υγιεινές» ταμπέλες μπορεί να μειώνουν την προσδοκία απόλαυσης και άρα το αίσθημα κορεσμού.
Αντίθετα, όταν τα υγιεινά τρόφιμα προβάλλονται ως νόστιμα και απολαυστικά, οι άνθρωποι τείνουν να τα απολαμβάνουν περισσότερο. Παράλληλα, όσοι νιώθουν ενοχές όταν τρώνε κάτι «απαγορευμένο», όπως ένα κομμάτι σοκολατόπιτα, έχουν μικρότερη επιτυχία στην απώλεια βάρους.
Αντί γι’ αυτό, η Crum προτείνει να εμπιστευόμαστε το σώμα μας και να αποφεύγουμε όρους που υποδηλώνουν στέρηση, όπως «light» ή «χαμηλό». Η αίσθηση ότι «στερούμαστε» κάτι μπορεί να υπονομεύσει τη δίαιτα.
Η Gearhardt συμφωνεί: το φαγητό πρέπει να το βλέπουμε ως απόλαυση και όχι μόνο ως σύνολο θερμίδων και θρεπτικών στοιχείων. «Όταν περιοριζόμαστε υπερβολικά, το φαγητό γίνεται αγγαρεία», λέει.
Αντίθετα, προτείνεται η κατανάλωση μη επεξεργασμένων τροφών - πρωτεϊνών, φρούτων και λαχανικών - που καλύπτουν τις ανάγκες του οργανισμού και είναι φυσικά ευχάριστες.
Η μείωση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων βοηθά επίσης, καθώς αυτά δεν προσφέρουν επαρκή θρέψη και συχνά μας αφήνουν να θέλουμε κι άλλο.
Η Crum προτείνει μια «νοοτροπία απόλαυσης»: να δίνουμε στο σώμα μας αυτό που χρειάζεται, χωρίς εμμονή στον περιορισμό.
«Εμπιστευτείτε το σώμα σας να πεινάει για τα σωστά πράγματα τη σωστή στιγμή», λέει.
Τελικά, η περιστασιακή κατανάλωση μιας λιχουδιάς — και η πραγματική απόλαυσή της — μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής και να συμβάλει στη διατήρηση ενός υγιούς βάρους.
Ένα επεισόδιο για τους φόβους που μας προστατεύουν, για εκείνους (τις φοβίες) που μας φυλακίζουν και για τη στιγμή που αρχίζουμε να αναρωτιόμαστε όχι «πώς θα σταματήσω να φοβάμαι», αλλά «τι είναι αυτό που φοβάται μέσα μου;».
Πώς οι επιπτώσεις της ακραίας ζέστης δεν περιορίζονται στην ατομική δυσφορία, αλλά επεκτείνονται στην εργασία, τη μάθηση και στην ευρύτερη λειτουργία της κοινωνίας.
17°
