Η ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια Στέλλα Καρμίρη μιλά για το παρόν και το μέλλον της ψυχοθεραπείας στην Ελλάδα
Μέσα από τη ματιά της γνωσιακής συμπεριφορικής προσέγγισης, η ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια Στέλλα Καρμίρη μιλά για το παρόν και το μέλλον της ψυχοθεραπείας στην Ελλάδα και μοιράζεται εδώ καθημερινές «στρατηγικές» και πολύτιμες συμβουλές, που μπορούν να στηρίξουν ουσιαστικά την εσωτερική μας ισορροπία.
Τι σας ώθησε να αλλάξετε πορεία και να γίνετε ψυχολόγος; Από πολύ νωρίς με ενδιέφερε να κατανοήσω σε βάθος τον άνθρωπο, πώς σκέφτεται, πώς νιώθει και κυρίως πώς μπορεί να αλλάξει. Πάντα άκουγα με προσοχή τους άλλους και προσπαθούσα να αποκωδικοποιήσω τις δυναμικές των σχέσεων και τα μοτίβα πίσω από τις δυσκολίες τους. Αυτή η περιέργεια δεν ήταν απλώς θεωρητική, είχε κάτι βιωματικό και υπαρξιακό.
Μετά το πρώτο μου πτυχίο, σίγουρη πλέον για την αγάπη μου προς τον άνθρωπο, αναζήτησα μια κατεύθυνση που να συνδυάζει την ουσιαστική κατανόηση αλλά και την πρακτική αλλαγή. Δεν με ενδιέφερε μόνο να εξηγώ γιατί συμβαίνουν τα πράγματα, αλλά ένιωθα την ανάγκη να μπορώ να συμβάλω στο να αλλάξουν.
Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (ΓΣΘ) με κέρδισε ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο: είναι μια προσέγγιση άμεσα εφαρμόσιμη, επιστημονικά τεκμηριωμένη και βαθιά αποτελεσματική. Προσφέρει εργαλεία που βοηθούν τον άνθρωπο να αλλάξει τον τρόπο που σκέφτεται, αισθάνεται και λειτουργεί στην καθημερινότητά του. Αυτό είναι κάτι που βλέπω να συμβαίνει τόσο στην ατομική θεραπεία όσο και στις θεραπευτικές ομάδες που συντονίζω, όπου η αλλαγή ενισχύεται μέσα από τη σχέση με τους άλλους.
Ποια είναι η προσέγγισή σας με έναν νέο θεραπευόμενο; Στην πρώτη συνάντηση με ενδιαφέρει πρωτίστως να δημιουργηθεί μια αίσθηση ασφάλειας. Να νιώσει ο άνθρωπος απέναντί μου ότι μπορεί να εκφραστεί ελεύθερα, χωρίς φόβο ότι θα του ασκηθεί κριτική. Αυτή η βάση είναι καθοριστική για ό,τι θα ακολουθήσει. Παράλληλα, προσπαθώ να κατανοήσω όχι μόνο το σύμπτωμα, αλλά και το μοτίβο που το συντηρεί. Πίσω από κάθε δυσκολία υπάρχει ένας τρόπος σκέψης που έχει διαμορφωθεί με τον χρόνο – δεν φύτρωσε ξαφνικά.
Η δουλειά μου βασίζεται κυρίως στη ΓΣΘ και στις σύγχρονες εξελίξεις της, όπως η θεραπεία σχημάτων, αλλά προσαρμόζεται κάθε φορά στις ανάγκες και την προσωπικότητα του κάθε ανθρώπου. Τα τελευταία χρόνια, σημαντικό μέρος της δουλειάς μου είναι και οι θεραπευτικές ομάδες. Πρόκειται για ένα πλαίσιο όπου οι άνθρωποι δεν δουλεύουν ατομικά, αλλά μέσα από τη δυναμική της σχέσης με τους άλλους, και τη δυναμική της ομάδας, προσφέροντας βαθύτερη κατανόηση και επιταχύνοντας τη διαδικασία αλλαγής.
Ποια είναι τα πιο συχνά προβλήματα σήμερα; Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε μια έντονη αύξηση του άγχους, της ψυχικής κόπωσης και μιας διάχυτης αίσθησης πίεσης, σαν η καθημερινότητα να μας ξεπερνά, να ξεπερνά τις αντοχές μας. Παράλληλα, οι δυσκολίες στις σχέσεις έχουν γίνει πιο εμφανείς, είτε μιλάμε για συντροφικές, είτε για οικογενειακές ή επαγγελματικές. Μετά την πανδημία έχει ενισχυθεί η ανασφάλεια γύρω από την υγεία, η εμπειρία της μοναξιάς, αλλά και μια πιο «σιωπηλή» μορφή κατάθλιψης, που δεν εκφράζεται πάντα έντονα, αλλά σχετίζεται με έλλειψη νοήματος και ικανοποίησης. Γι’ αυτό και βλέπουμε όλο και περισσότερο κόσμο να στρέφεται όχι μόνο στην ατομική θεραπεία, αλλά και σε ομαδικές διαδικασίες, αναζητώντας κάτι που συχνά λείπει: την αίσθηση σύνδεσης, κατανόησης και κοινής εμπειρίας.
Υπάρχουν απλές καθημερινές στρατηγικές που μπορούν να εφαρμοστούν; Δεν χρειάζονται πάντα μεγάλες αλλαγές για να βελτιωθεί η ψυχική μας κατάσταση. Αντίθετα, μικρές και σταθερές πρακτικές μπορούν να κάνουν σημαντική διαφορά: Το να μάθουμε να αναγνωρίζουμε τις σκέψεις μας, χωρίς να τις πιστεύουμε, αυτόματα είναι ένα βασικό βήμα. Επίσης, το να δημιουργούμε μικρά «όρια» μέσα στη μέρα, να δίνουμε χρόνο στον εαυτό μας, χωρίς συνεχή ερεθίσματα, και να φροντίζουμε το σώμα μας μέσω της κίνησης, επηρεάζει άμεσα την ψυχολογία μας. Εξίσου σημαντικό είναι να μειώνουμε την υπερβολική αυτοκριτική και να καλλιεργήσουμε μια πιο υποστηρικτική στάση απέναντι στον εαυτό μας. Η θεραπεία βοηθά ώστε αυτές οι πρακτικές να μην μένουν στη θεωρία, αλλά να ενσωματώνονται ουσιαστικά στην καθημερινότητα.
Πώς βλέπετε το μέλλον της ψυχοθεραπείας στην Ελλάδα; Η ψυχοθεραπεία στην Ελλάδα εξελίσσεται με γρήγορους ρυθμούς. Υπάρχει μεγαλύτερη αποδοχή, λιγότερο στίγμα και αυξανόμενο ενδιαφέρον για επιστημονικά τεκμηριωμένες προσεγγίσεις. Οι άνθρωποι αναζητούν πλέον πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές μορφές βοήθειας. Πιστεύω ότι τα επόμενα χρόνια θα δούμε ακόμα μεγαλύτερη εξειδίκευση αλλά και μια στροφή προς πιο σύντομες αλλά ουσιαστικές παρεμβάσεις. Παράλληλα, οι θεραπευτικές ομάδες θα αποκτούν όλο και πιο σημαντικό ρόλο, καθώς προσφέρουν μια μοναδική δυνατότητα: να δουλεύουμε τον εαυτό μας μέσα στη σχέση με τους άλλους, σε ένα ασφαλές και δομημένο περιβάλλον, όπου η αλλαγή δεν είναι μόνο ατομική αλλά και σχεσιακή.
17°
