Μελέτη προειδοποιεί ότι τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα προκαλούν εθισμό όπως τα τσιγάρα και απαιτούν αυστηρή κρατική ρύθμιση.
Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα (UPFs) έχουν περισσότερα κοινά με τα τσιγάρα παρά με τα φρούτα ή τα λαχανικά και χρειάζονται πολύ αυστηρότερη ρύθμιση, σύμφωνα με νέα έκθεση.
Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και τα τσιγάρα είναι σχεδιασμένα ώστε να ενθαρρύνουν τον εθισμό και την κατανάλωση, ανέφεραν ερευνητές από τρία αμερικανικά πανεπιστήμια, επισημαίνοντας τα κοινά χαρακτηριστικά των εκτεταμένων βλαβών για την υγεία που συνδέονται και με τα δύο.
Σύμφωνα με τη μελέτη ερευνητών από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και το Πανεπιστήμιο Ντιουκ, υπάρχουν ομοιότητες τόσο στις διαδικασίες παραγωγής των UPFs και των τσιγάρων όσο και στις προσπάθειες των κατασκευαστών να βελτιστοποιήσουν τις «δόσεις» των προϊόντων και την ταχύτητα με την οποία ενεργοποιούν τα συστήματα ανταμοιβής του σώματος.
Οι ερευνητές βασίστηκαν σε δεδομένα από την επιστήμη του εθισμού, τη διατροφή και την ιστορία της δημόσιας υγείας για να κάνουν τις συγκρίσεις τους. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στις 3 Φεβρουαρίου στο επιστημονικό περιοδικό υγείας Milbank Quarterly.
«Πολλά υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα μοιράζονται περισσότερα χαρακτηριστικά με τα τσιγάρα παρά με ελάχιστα επεξεργασμένα φρούτα ή λαχανικά και, επομένως, δικαιολογούν ρύθμιση ανάλογη με τους σημαντικούς κινδύνους που θέτουν για τη δημόσια υγεία», καταλήγουν.
Μία από τις συγγραφείς, η καθηγήτρια Άσλεϊ Γκίαρχαρντ του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, κλινική ψυχολόγος με ειδίκευση στον εθισμό, δήλωσε ότι οι ασθενείς της κάνουν τις ίδιες συνδέσεις: «Μου έλεγαν “νιώθω εθισμένος σε αυτά, τα λαχταράω – κάπνιζα παλιά τσιγάρα και τώρα έχω την ίδια συνήθεια, αλλά με αναψυκτικά και ντόνατς. Ξέρω ότι με σκοτώνει, θέλω να το κόψω, αλλά δεν μπορώ”».
Αν και το φαγητό, σε αντίθεση με τον καπνό, είναι απαραίτητο για την επιβίωση, οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι αυτή ακριβώς η διαφορά καθιστά τη δράση ακόμη πιο αναγκαία, καθώς είναι δύσκολο να «αποσυρθεί» κανείς από το σύγχρονο διατροφικό περιβάλλον.
Η Γκίαρχαρντ δήλωσε ότι θα έπρεπε να είναι δυνατό να διακρίνονται τα επιβλαβή UPFs από άλλα τρόφιμα, με τον ίδιο τρόπο που τα αλκοολούχα ποτά διαχωρίζονται από άλλα ροφήματα.
Η μελέτη υποστηρίζει ότι τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα πληρούν «καθιερωμένα κριτήρια» για το αν μια ουσία πρέπει να θεωρείται εθιστική, με σχεδιαστικά χαρακτηριστικά που «μπορούν να οδηγήσουν σε καταναγκαστική χρήση» – αν και «οι βλάβες των UPFs είναι σαφείς, ανεξάρτητα από την εθιστική τους φύση».
Οι συγγραφείς προτείνουν ότι διδάγματα από τη ρύθμιση του καπνού, «συμπεριλαμβανομένων των δικαστικών προσφυγών, των περιορισμών στη διαφήμιση και των δομικών παρεμβάσεων», θα μπορούσαν να καθοδηγήσουν τη μείωση της βλάβης που σχετίζεται με τα UPFs, ζητώντας οι προσπάθειες δημόσιας υγείας να «μετατοπιστούν από την ατομική ευθύνη στη λογοδοσία της βιομηχανίας τροφίμων».
Ο καθηγητής Μάρτιν Γουόρεν, επικεφαλής επιστημονικός σύμβουλος στο Ινστιτούτο Quadram, εξειδικευμένο κέντρο έρευνας τροφίμων, δήλωσε ότι, παρότι υπάρχουν παραλληλισμοί μεταξύ UPFs και καπνού, οι συγγραφείς κινδυνεύουν από «υπερβολή» στις συγκρίσεις τους.
Υπάρχουν ερωτήματα, είπε, για το αν τα UPFs είναι, όπως η νικοτίνη, «ενδογενώς εθιστικά με φαρμακολογική έννοια, ή αν κυρίως εκμεταλλεύονται μαθημένες προτιμήσεις, συνθήκες ανταμοιβής και ευκολία».
Τόνισε επίσης τη σημασία του αν οι αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία που αποδίδονται στα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα προέρχονται από τη σύστασή τους ή από το γεγονός ότι αντικαθιστούν «ολόκληρα τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες, μικροθρεπτικά συστατικά και προστατευτικά φυτοχημικά». «Αυτή η διάκριση έχει σημασία, γιατί επηρεάζει το αν οι ρυθμιστικές απαντήσεις πρέπει να μιμηθούν τον έλεγχο του καπνού ή να δώσουν προτεραιότητα στη διατροφική ποιότητα, στα πρότυπα αναδιαμόρφωσης και στη διαφοροποίηση του διατροφικού συστήματος», είπε.
Ο δρ Γκιθίντζι Γκιτάχι, διευθύνων σύμβουλος του οργανισμού Amref Health Africa, δήλωσε: «Αυτό το επιστημονικό άρθρο ενισχύει έναν αυξανόμενο συναγερμό δημόσιας υγείας που ηχεί σε ολόκληρη την Αφρική, όπου οι εταιρείες έχουν βρει μια άνετη και κερδοφόρα σύμπτωση: αδύναμη κρατική ρύθμιση επιβλαβών προϊόντων και αλλαγή στα πρότυπα κατανάλωσης».
«Όλα αυτά ασκούν νέες και αποτρέψιμες πιέσεις σε ήδη επιβαρυμένα συστήματα υγείας», πρόσθεσε. «Χωρίς παρεμβάσεις με δημόσια καθοδήγηση για το αυξανόμενο βάρος των μη μεταδοτικών νοσημάτων, κινδυνεύουμε με κατάρρευση των συστημάτων υγείας».
15°
