Η γοητεία της τυρόπιτας

Η φρέσκια, ζεστή, τραγανή τυρόπιτα, με φύλλο, κουρού ή σφολιάτα: ένα αξεπέραστο σνακ που βάζει τα γυαλιά σε όλα τα υπόλοιπα, ευκολοχώνευτο, σχετικά υγιεινό, μανιτζέβελο (δεν χρειάζεσαι πιάτο) και τόσο διαδεδομένο που είναι πανεύκολο να το πετύχεις παντού στην Ελλάδα. Όχι ότι χρειάζεται εισαγωγή η τυρόπιτα, άλλωστε κυκλοφορεί σε ένα σωρό εκδοχές για όλα τα γούστα, απλώς την αξιολόγησα ξανά σήμερα βγαίνοντας από ένα ιατρείο, μετά από πολύωρη αναμονή και πείνα, μετά από αγωνία, άγχος και τα σχετικά… αλλά βασικά, με το είδος της πείνας που φωνάζει «το βασίλειό μου για μια τυρόπιτα!». Φράση που είπε κάποτε ο δημοσιογράφος-στιχουργός Αρης Δαβαράκης, ενώ ήταν ασθενής σε νοσοκομείο και στη διάρκεια νοσοκομειακής νηστείας πολλών ημερών. Δεν είχα δώσει πολλή σημασία τότε, αναρωτήθηκα γιατί άραγε να του έχει λείψει τόσο η τυρόπιτα και όχι το κεφτεδάκι, π.χ., ή ένα ξεροψημένο σουβλάκι. Αλλά πέρασαν χρόνια, και το κατάλαβα, καθώς ολοένα και περισσότερο εκτιμάω την σημασία της τυρόπιτας.

Όταν ήμουν μικρή στο 13^ο Δημοτικό Σχολείο Καβάλας το κυλικείο δεν είχε τυρόπιτες, μόνο κουλούρια (και αργότερα, κάτι λεπτές σοκολάτες Μέλο). Συνάντησα τυρόπιτες εμπορίου πια στο Γυμνάσιο – διαφορετικές από τις σπιτικές του ταψιού, αυτές με το φύλλο που άνοιγε η μαμά ή η γιαγιά μας, αναφέρομαι στις άλλες, τις κλασσικές τυρόπιτες εμπορίου με σχήμα μισοφέγγαρου. Έγινα οπαδός της τυρόπιτας στην Αθήνα, στη δεκαετία του΄80, που η τυρόπιτα άρχισε να παίρνει τα πάνω της: δεν την έφτιαχναν μόνον οι φούρνοι αλλά και τα σνακ-μπαρ, το «Εβερεστ» στην Ηρακλείτου, η «Βελανιδιά» στο Χαλάνδρι, διάφορα ζαχαροπλαστεία, σιγά-σιγά σχεδόν όλα τα καφέ.

Για ένα διάστημα η τυρόπιτα εκτόπισε το τοστ από τις προτιμήσεις του κοινού, ίσως να κονταροχτυπιούνται ακόμα. Μόνο που τώρα οι εκδοχές της τυρόπιτας είναι γύρω στις 50, από στρόγγυλη, με φέτα, με ανθότυρο, με κασέρι, με ζαμπόν-κασέρι, κουρού, τετράγωνη, ρηχή, φουσκωτή, αφράτη, στεγνή, ζουμερή, πολύσπορη, επτάσπορη, με σουσάμι ή άνευ, ψωμο-ειδής, Γεωργιανή, χωρίς γλουτένη, παραδοσιακή, χωριάτικη, Γιαννιώτικη, Κρητική, μοντέρνα και δεν συμμαζεύεται. Κυριολεκτικά δεν συμμαζεύεται: έχω δοκιμάσει τυρόπιτα με μανιτάρι, π.χ., ωραιότατη αλλά μήπως δεν είναι εντελώς τυρόπιτα τελικά, όταν εξωραΐζεται τόσο;

Η εντελώς τυρόπιτα κατατάσσεται στη μία από τις τρεις κλασικές κατηγορίες: σφολιάτα, κουρού ή με φύλλο, και η γέμιση ποικίλλει ενώ βασικά, θέλει φέτα, άντε και ανθότυρο, για να ανθίσει. Σε στιγμές που έχω αλληθωρίσει από την πείνα αλλά δεν θέλω να καθίσω κάπου, «να φάω σαν άνθρωπος» όπως λένε οι μαμάδες, σε φάσεις που είμαι στο δρόμο, σε σταθμούς τραίνου, ΚΤΕΛ ή σε αεροδρόμιο, ή με λίγο χρόνο ανάμεσα σε δύο ή περισσότερες δραστηριότητες, το σνακ-μπαρ, τυροπιτάδικο, ζαχαροπλαστείο ή φουρνάρικο που ανοίγεται μπροστά μου σαν οπτασία, προσφέρει τη φρέσκια, ζεστή τυρόπιτά του σαν παρηγοριά: ακόμα κι αν πέσω σε λιγδερή, παπαριασμένη τυρόπιτα, ή σε παξιμαδωτή, καρα-στεγνή τυρόπιτα, ακόμα και σε μπαγιάτικη τυρόπιτα, θα φάω σίγουρα τα τρία τέταρτα πριν την απορρίψω. Ο συνδυασμός ζυμαριού με τυρί, λάδι/βούτυρο και ψήσιμο, είναι ακατανίκητος. Γιατί νομίζετε πωλούνται τυρόπιτες έξω από όλα μα όλα τα νοσοκομεία της Ελλάδας, σε μεγάλη ποικιλία, για κάθε γούστο;

Επειδή η τυρόπιτα σου θυμίζει αμέσως, τσακ-μπαμ, με τη μυρωδιά και τη γεύση της, ότι τη γλύτωσες φθηνά ατιμούλικο, ότι βρίσκεσαι έξω από το ρημάδι το νοσοκομείο, ότι είσαι σε σχετικά καλή κατάσταση αν εξαιρέσουμε το οτιδήποτε σε ταλαιπωρεί γιατί άνθρωποι είμαστε, ότι πας στην επόμενη δραστηριότητα, κι ότι η τυρόπιτα που κρατάς στο χέρι σου είναι κάτι σαν ελιξίριο αν όχι ζωής, τουλάχιστον αισιοδοξίας. Το παρακάνω λίγο, αλλά είμαι φαν της θαυματουργής τυρόπιτας, με έχει σώσει πολλές φορές από απελπισία, μέχρι κι από θλίψη, σίγουρα από πείνα, από αμηχανία, από την ενόχληση του κενού στο στομάχι, από ξαφνική αδυναμία, από ένα σωρό δεινά που δεν μου έρχονται τώρα, και ελπίζω ότι η απλή, ταπεινή πλην όμως μαγική τυρόπιτα θα συνεχίσει να με σώζει όσο συνεχίζει να ψήνεται…