Τι γεύση θα έχει η αλήθεια την Κυριακή;

Πολλές φορές το γράψιμο με θέμα το φαγητό με κάνει να νοιώθω πως οι κοιλιές των ανθρώπων έχουν μάτια και διαβάζουν ή πως θα καταστρέψω την ευχαρίστηση κάποιου την ώρα που ετοιμάζεται να φάει. Μάλιστα έχω αρχίσει να πιέζομαι ιδιαίτερα σε επίπεδο αγοραφοβίας, όταν συναντώ άλλους ανθρώπους σε χώρους με την παράλληλη παρουσία φαγητού, γιατί έχω την εντύπωση πως όλοι θα αρχίσουν να με ρωτούν για τη σάλτσα στο μοσχάρι και το σιρόπι στον μπακλαβά.

Όμως αυτή η αντιμετώπιση από τη μεριά μου απέναντι στο φαγητό έχει να κάνει περισσότερο με την αναγκαιότητα που υπάρχει στην εποχή μας, να σταματήσει το φαγητό να αντιμετωπίζεται μόνο σαν διασκέδαση και να αποκτήσει στην καθημερινή μας πρακτική και σκέψη, τη σπουδαιότητα που πρέπει να έχει σε κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό επίπεδο.

Όπως έγραφε ο Warren Belasco, ένας από τους σημαντικότερους ιστορικούς της σύγχρονης εποχής που έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της μελέτης του στο φαγητό, η Αμερική ανακαλύφθηκε σαν υποπαράγωγο της προσπάθειας των Ευρωπαίων να έχουν μεγαλύτερη πρόσβαση στο πιπέρι και εξαιτίας αυτής της ανακάλυψης εμφανίστηκαν στην Ευρώπη οι πρώτες ύλες της «ανταλλαγής του Κολόμβου», το καλαμπόκι, οι πατάτες, τα φασόλια και οι τομάτες οι οποίες με τη σειρά τους επαναστατικοποίησαν τη δίαιτα, την οικονομία, τις κοινωνικές δομές και την πολιτική σε όλο τον κόσμο.

Ή για να παραφράσω και τον Jean Henry Fabre, η ιστορία ηρωποιεί τα πεδία των συγκρούσεων στα οποία η ανθρωπότητα σκοτώνεται αλλά περιφρονεί να συζητήσει για τις οργωμένες πλαγιές μέσα από τις οποίες η ανθρωπότητα μπορεί και ζει. Η ιστορία γνωρίζει πολύ καλά τα ονόματα του κάθε βασιλικού μπάσταρδου, αλλά δεν μπορεί να ξεδιαλύνει την καταγωγή του σταριού. Αυτή είναι η τρέλα της σύγχρονης ιστορίας.

Μέρες όμως που ζούμε, με τις εκλογές μια-δυο μέρες μακριά, και την επαναστατικοποίησή μας στο έπακρο, καλό είναι να μιλήσουμε και να δούμε αυτό που, όλοι εμείς που ασχολούμαστε με το φαγητό, συζητάμε, δηλαδή το «κίνημα» γύρω από την καθημερινή διατροφή, το φαγητό, τις πρώτες ύλες και τη διακίνησή τους, τη μαγειρική, τη διασκέδαση και τέλος-τέλος την ευχαρίστηση που αυτό μας δίνει.

Μια συζήτηση μακριά από συνταγές, εστιατόρια και οργανωμένα συμφέροντα, η οποία πάντα ξεκινά, αλλά δεν αναπτύσσεται ή διακόπτεται ξαφνικά και βίαια γιατί κανείς μας δεν θέλει να αποδεχτεί ένα απλό και σημαντικό γεγονός: το χάσμα ανάμεσα σε εμάς τους Foodies και σε μια κοινωνία η οποία με το ζόρι βάζει φαγητό στο τραπέζι, είναι τεράστιο, πιθανά αγεφύρωτο σε εποχές κρίσης.

Αν αυτό το χάσμα δεν γίνουν προσπάθειες να γεφυρωθεί (τουλάχιστον σε ιδεολογικό επίπεδο), το φαγητό σαν αντικείμενο σπουδής, μελέτης και ενασχόλησης θα περιθωριοποιηθεί και θα μείνει εκεί που τώρα βρίσκεται: στις στήλες των εφημερίδων, των περιοδικών και των φτηνών τηλεοπτικών παραγωγών για να μπορούμε να ζούμε εμείς οι χορτάτοι από φαγητό έτσι κι αλλιώς.

Το χάσμα αυτό πέρα από την καθαρά ταξική του υφή, η οποία εντείνεται με την κρίση, έχει και εκφράσεις καθοριστικές πάνω στη σκέψη μας και σε κάθε μας προσπάθεια να βρούμε μια κοινή αντιμετώπιση. Και αυτές είναι η σεξιστική του παράμετρος, η οικονομική του με την παντελή επικράτηση των πολυεθνικών σε όλα τα στάδια παραγωγής και εμπορίας, η ταυτόχρονη λατρευτικότητα και δαιμονοποίηση της τεχνολογίας στην παραγωγή και τη μαγειρική του φαγητού, η «κειμενοποίησή» του και τελικά η απόλυτη εξάρτηση της συζήτησης και του χώρου από στενά οικονομικά συμφέροντα.

Όμως «το στόμα, μπορεί να είναι η είσοδος του φαγητού στο σώμα μας, αλλά δεν μπορεί να μείνει και σιωπηλό».Ειδικά όταν το ερώτημα στις μέρες μας είναι ποιος μπορεί να φάει και όχι τι να φάει. Ειδικά όταν οι πιέσεις μέσα από νομοθετικές ρυθμίσεις υπέρ της μιας ή της άλλης πολυεθνικής κάνουν το φαγητό μας έρμαιο των διαφημίσεων και την υγεία μας αντικείμενο στατιστικών για τις επόμενες γενιές.

Το φαγητό στην Ελλάδα, και την κάθε Ελλάδα σε όλη τη γη, είναι ένα πολύπλοκο σύστημα για το οποίο θα ψηφίσουμε την Κυριακή, δυστυχώς χωρίς να το συνειδητοποιούμε. Την Κυριακή και κάθε Κυριακή θα αποφασίσουμε τι τρώμε, πως το τρώμε και γιατί φτάσαμε να τρώμε το συγκεκριμένο πράγμα. Η αναγκαιότητα ενός κινήματος με θέμα το φαγητό είναι καθοριστική για το λόγο αυτό.

Δυστυχώς ενώ με γλαφυρούς τρόπους όλοι μας περιγράφουμε το φαγητό σαν την κοινότητα των ανθρώπων, το στοιχείο που μας φέρνει κοντά, και ενώ χρησιμοποιούμε τις γιαγιάδες και τις μανάδες μας σαν λυτρωτικές εικόνες για το μεγαλείο του φαγητού, της μαγειρικής και του τραπεζιού, στην πραγματικότητα δεν είναι τίποτε παραπάνω από την επίκληση της νοσταλγίας και του συντηρητισμού για να «πουλήσουμε». Συζητάμε και αναλύουμε τις δίαιτες χωρίς γλουτένη και τα super foods, κάνουμε(ω), βιολογικά εστιατόρια και δεν βάζουμε στο τραπέζι το χάσμα της καθημερινής διατροφής.

Το φαγητό είναι πιθανά το μοναδικό μέσο το οποίο συνδέει το «μεγάλο», το κοινωνικοπολιτικό, με την απλή καθημερινότητα. Η ασφάλεια της καθημερινής διατροφής θα πρέπει να γίνει το κεντρικό θέμα του κινήματος γύρω από το φαγητό για να μην είμαστε όλοι απλά γραφικοί Foodies. Τι γεύση έχει η αλήθεια; Σκληρή.