Nineteen-O-five: το εστιατόριο που συστήνει την κρητική γεύση στους Λονδρέζους

Πρόσφατα βρέθηκα Λονδίνο και ένιωσα έντονα -μέσα από πολλές πολλές βόλτες- την τρέλα αλλά και τη δύναμη της σύγχρονης αυτής πόλης. Ανέμελο περπάτημα για ώρες που με έφερε στη Fitzrovia, περιοχή που κάποτε συγκέντρωνε μετανάστες οι οποίοι ανάλογα με την κουλτούρα τους είχαν στήσει μαγαζιά που πρόσφεραν οικονομικό φαγητό και ποτό. Σήμερα είναι ένας νευραλγικός άξονας πολιτισμού και δημιουργικότητας που δείχνει καθαρά το πρόσωπό του μέσα από τις ιδιαίτερες γκαλερί, τα μικρά χρωματιστά ξενοδοχεία, τις ατμοσφαιρικές παμπ τα θεατρικά σχήματα που φτάνουν από το West End μέχρι εδώ για να βρουν το κοινό τους. Αυτή τη γειτονιά με τη σύγχρονη, πολυπολιτισμική αίσθηση και την ανάλαφρη κομψότητα επέλεξε ο Θεσσαλονικιός Νίκος Νυφούδης με τους συνεργάτες του για να συστήσει την κρητική κουζίνα στο λονδρέζικο κοινό μέσα από το εστιατόριο «1905» που άνοιξε τις πόρτες του τον Οκτώβρη του 2022. Γωνιακό και φωτεινό, εστιατόριο με τίτλο τη χρονολογία της επανάστασης του Θερίσου από τον Ελευθέριο Βενιζέλο.

Nineteen-O-five: ένα κρητικό εστιατόριο στο Λονδίνο

Ο χώρος, με το ιδιαίτερο design του, αποπνέει μια αχλή επανάστασης, και τελικά καταφέρνει να ρίξει τις ταχύτητες του Λονδρέζου, να του πει “pause”. Το καταφέρνουν τα χαμηλά έπιπλα που αφαιρούν τη δράση, οι λιτές γραμμές που παρά το μικρό του χώρου δίνουν ελευθερία, και σίγουρα ο φωτισμός. Μου έβγαλε μια ηρεμία από την είσοδο, μια φρεσκάδα και επικοινωνία με γήινα στοιχεία, ελαφρά κρυπτογραφημένα. Σαν δείπνο-ταξίδι από τη Μεσόγειο στο κέντρο του Λονδίνου. Ασπρόμαυρες φωτογραφίες Κρητικών σε εξέγερση και από πάνω βαριές κόκκινες και μαύρες ταινίες που αφήνουν στο μάτι ένα χρονικό ορίζοντα ανάμεσα στο τότε και το τώρα, ανάμεσα στην επανάσταση και στο φαγητό. Μάστερ του αντικειμένου ο γραφίστας και πολύ φίλος Θανάσης Γεωργίου, που άφησε δυνατό το αποτύπωμά του στο χώρο και ο οποίος μου λέει: «Όλη αυτή η ιδέα ξεκίνησε με ένα νούμερο που μου έφερε ο Νίκος Νυφούδης. Εγώ απλά εκτέλεσα τη συνταγή επιλέγοντας παλιές φωτογραφίες με πρόσωπα, που όπως και να το κάνουμε κουβαλάνε τη δυναμική τους, με ή χωρίς συμβολισμούς. Δε γινόταν να ορίζει ο τίτλος κάτι εντελώς αόριστο, είναι το 1905 και έχει πίσω του μια επανάσταση! Γι’ αυτό θεωρώ ότι οι εικόνες σε σχέση πάντα με τις ιδιαίτερες γωνίες του μαγαζιού απεικονίζουν τη δράση που επιδιώκουμε, κρατώντας ωστόσο μια απόσταση από το τραπέζι. Εξάλλου από την αρχή η λογική ήταν να έχουμε ένα μαγαζί πιο casual, ώστε να μπορείς να μπορείς να φας ή να πιεις ένα ποτό στο μπαρ με μια κάποια άνεση. Όχι εκείνο το σφιχτό, λονδρέζικο εστιατόριο».

Τον ίδιο τον Νίκο τον Νυφούδη συνάντησα κάπου ανάμεσα στο πιο παλιό, επίσης λονδρέζικο και δικό του “Life Goddess” και τούτο εδώ το πιο καινούργιο, το "Nineteen-O-five".

Νίκο τι σχέση έχει μια επανάσταση με ένα εστιατόριο; Μήπως ήθελες να πεις κάτι για μια γευστική διαφορετικότητα;
Καταρχάς όλοι μας αγαπάμε και την λέξη και την έννοια. Για το μαγαζί αυτό επανάσταση είναι το ότι στην καρδιά του Λονδίνου μπορεί και πουλάει ταπεινό ελληνικό φαγητό. Το ότι τρως γαμοπίλαφο και αρνί τσιγαριαστό μια ανάσα από την Oxford Street και το Βρετανικό Μουσείο! Ανάμεσα στα τόσα πολλά μαγαζιά που αντιγράφονται μεταξύ τους αυτό διαφοροποιείται. Είναι ένα μαγαζί αφιερωμένο στο νησί της Κρήτης. Ακολουθούμε παραδοσιακές συνταγές, που σήμερα ούτε στην Κρήτη δεν βρίσκεις στην αυθεντική τους μορφή γιατί λίγο-πολύ όλοι κάτι πειράζουν. Κι εμείς βέβαια το κάνουμε σε πιάτα κρατώντας όμως πολύ στενά την αρχική συνταγή. Η σκέψη να γίνει μαγαζί ένα και μόνο νούμερο με είχε από χρόνια συνεπάρει. Κι αν δεν έμπαινε στη μέση ο Covid, που άλλαξε κατά πολύ τα δεδομένα της εστίασης, θα ολοκλήρωνα την αρχική μου ιδέα με τρία μαγαζιά και τρία διαφορετικά νούμερα. Το δεύτερο ας πούμε θα μπορούσε να είναι το 1821 με σούβλες και τέρμα παράδοση στο φαγητό.

Τι προσφέρει ένα ελληνικό εστιατόριο στην Αγγλία, πώς ενισχύει την αποδοχή της ελληνικής κουζίνας;
Τα ελληνικά μαγαζιά στο εξωτερικό, υπήρξαν από πάντα πρεσβευτές του ελληνικού τουρισμού. Με το να παρουσιάζεις ένα φαγητό στην Αγγλία ή στην Αμερική ή οπουδήποτε ουσιαστικά προβάλλεις την κουλτούρα του τόπου σου και παρακινείς ανθρώπους να το ζήσουν από κοντά. Και αυτό φυσικά λειτουργεί αμφίδρομα αφού με τον ίδιο τρόπο όταν κάποιος βρεθεί στην Ελλάδα και δοκιμάσει την ελληνική κουζίνα, θα την ξαναψάξει στον τόπο του γιατί το φαγητό είναι μνήμη. Ένα πιάτο ή μία συνταγή μπορούν να του ανακινήσουν όλα τα συναισθήματα των διακοπών του. Η αίσθηση της γεύσης δημιουργεί ισχυρούς συναισθηματικούς δεσμούς και πρωταγωνιστεί στις αναμνήσεις μας. Βέβαια θεωρώ ότι καλή δουλειά έγινε μετά το 2010 όταν πια έφυγε εκείνη η αισθητική με τους κίονες και τα τσολιαδάκια και η Ελλάδα πέρασε με τα καινούργια της εστιατόρια μία άλλη αισθητική παρουσία στο εξωτερικό.

Μετά το “Life Goddess” έρχεσαι και στήνεις ένα εστιατόριο με κρητική καθαρά κουζίνα στο Λονδίνο. Πουλάει περισσότερο η Κρήτη;
Σίγουρα, γιατί καταρχάς το 70% των άγγλων τουριστών που επισκέπτονται την Ελλάδα, έστω για λίγες μέρες, θα περάσει από Κρήτη. Γι’ αυτό και όταν μπαίνουν στο “Nineteen-O-five” τους βλέπεις ότι είναι χαμογελαστοί, αισθάνονται πιο χαρούμενοι. Είναι αυτό που λέγαμε πιο πριν για τα συναισθήματα και το φαγητό. Το έχουν συνδεδεμένο με τις διακοπές τους, αυτές που έκαναν ή εκείνες που ετοιμάζονται να κάνουν. Επίσης θα πρέπει να ειπωθεί ότι έτσι διαφοροποιούμαστε από τις πολλές τάσεις της κουζίνας μια και είμαστε το μόνο κρητικό εστιατόριο στην Αγγλία.

Το μενού στο εστιατόριο Nineteen-O-five

Επέλεξα μια κρυφή γωνιά, ζεστή και ιδιαίτερη στο υπόγειο –ναι, από επιλογή μου- δίπλα στους σεφ που εργάζονταν. Έτσι, εύκολα ήρθαν στο τραπέζι μου οι αρωματικές νότες του φρέσκου ψαριού και των μυρωδικών του, αφού το εστιατόριο σερβίρει και ψάρι ημέρας. Ξεκίνησα με μια σαλάτα που μου έφερε όλο το καλοκαίρι στο Λονδίνο. Αναζωογονητική εμπειρία από φρέσκα χόρτα, απαλή γεύση από την κολοκύθα και γλυκιά ταυτόχρονα από τις πατάτες, με το τσίλι να δίνει μια τελευταία ζεστασιά και ένταση στον ουρανίσκο. Συνταγή ευεξίας. Τα αργά μαγειρεμένα μάγουλα μοσχαριού στο κυρίως πιάτο κάναν παιχνίδι από την πρώτη μόλις μπουκιά. Τρυφερό και ζουμερό κρέας που αποκάλυψε όλο το βάθος της γεύσης του. Τα σκιουφιχτά φορτωμένα με αρώματα το συνόδευαν άριστα. Η μυζήθρα, τέλος, έχει επιλεχθεί για προσφέρει μια κρεμώδη και ευχάριστη αντίθεση στο πιάτο.

Και ενώ κόλλυβα δεν θυμάμαι να έχω φάει ποτέ στο χωριό μου μπορώ να πω ότι με βουλιμία όρμηξα πάνω τους. Ο κατάλογος ξεκαθαρίζει ότι πρόκειται για διασκευή παραδοσιακού γλυκού που σερβίρεται σε μνημόσυνα. Βέβαια εδώ τη διαφορά κάνει η πολύ καλής ποιότητας λευκή σοκολάτα και τα μούρα που συνδυάζονται γευστικά με το σιτάρι, τις σταφίδες, τα αμύγδαλα και τα καρύδια.

MAKE WINE NOT WAR σε μια ταμπέλα νέον -τις λατρεύω- στις σκάλες και στον κυρίως χώρο του μαγαζιού το σκίτσο του Μινώταυρου ζωγραφισμένο πάνω στον τοίχο με μια φράση που δηλώνει ότι «Το κρασί και το φαγητό θρέφουν την ψυχή μας». Και ενώ με τη λίστα των φαγητών τα έβγαλα πέρα χάθηκα στις πάμπολλες ετικέτες των βιολογικών κρασιών. Μικροί κυρίως παραγωγοί και κρασιά φυσικά και βιοδυναμικά. Εκεί κάπου έπεσε το φως της ημέρας και άναψαν οι δύο επιβλητικές καμπάνες πάνω από το μπαρ, άλλο ένα στοιχείο ταυτότητας του 1905.

Με μαγνήτισαν και έκλεισα πάνω σε ένα σκαμπό την επίσκεψη παρακολουθώντας τον bartender να φτιάχνει δημιουργικά κοκτέιλ. Δεν λες εδώ όχι σε έναν “Psiloritis” που συνδυάζει την ελαφριά γλύκα της ρακής με την οξύτητα του λιμοντσέλο, αφήνοντας μια αίσθηση ζωηρής φρεσκάδας. Γευστικό κλείσιμο με το τζίντζερ που έδωσε την τελική πικάντικη νότα και έγραψε το “the end” σε αυτή την υπέροχη γαστρονομική αφήγηση που βίωσα!

40 Mortimer Street, London, W1W 7RQ, 02074368090