Διαχειρίζεται σωστά η κυβέρνηση την πανδημία του κορωνοϊού;

Στη διαχείριση κρίσεων, η ανάλυση ρίσκου παίζει ίσως τον σημαντικότερο ρόλο. Εάν για παράδειγμα κάποιος υπολογίσει ότι για να μειώσει το ρίσκο υπερμετάδοσης ενός επιθετικού και θανατηφόρου ιού στην κοινότητα κατά 10%, που μεταφράζεται σε «χ» νεκρούς, θα πρέπει να δυσαρεστήσει ή να εκνευρίσει το 80% της κοινότητας τότε μάλλον θα το κάνει.

Το 2009 κατά την αρχική άνοδο της πτήσης 1549 της US Air και σε ύψος μόλις 2700 ποδιών πάνω από τη Νέα Υόρκη, έγινε αναρρόφηση πτηνών από τους δύο κινητήρες του Airbus A320 και ξαφνικά το αεροσκάφος έμεινε χωρίς ισχύ. Ο κυβερνήτης Chesley Sullenberger μέσα σε 20 δευτερόλεπτα αποφάσισε να κάνει αναγκαστική προσγείωση στον ποταμό Hudson που απλωνόταν στα αριστερά του. Αν ο κυβερνήτης σκεφτόταν ότι οι 150 επιβάτες θα δυσανασχετούσαν ή θα κρυολογούσαν από τα παγωμένα νερά του ποταμού και επιχειρούσε τελικά να προσγειωθεί στο αεροδρόμιο La Guardia, είναι πολύ πιθανό να θρηνούσαμε 155 νεκρούς στο αεροσκάφος ή και περισσότερους στο πυκνοκατοικημένο έδαφος. Στην περίπτωση της πτήσης 1549 βέβαια, μπορούμε να ξανατρέξουμε τις συνθήκες σε έναν εξομοιωτή πτήσης (όπως και έγινε) και να δούμε τελικά ποιο θα ήταν το βέλτιστο σενάριο. Αποδείχτηκε λοιπόν πως αν ο κυβερνήτης αποφάσιζε άμεσα να κατευθυνθεί πίσω προς το La Guardia όπως ήταν και η αρχική του πρόθεση, θα μπορούσε να προσγειωθεί σε κανονικό διάδρομο αλλά τελείως οριακά, χωρίς το παραμικρό περιθώριο σφάλματος και εφόσον είχε πάρει αυτή την απόφαση 3 δευτερόλεπτα νωρίτερα. Καταλαβαίνουμε λοιπόν πως όντως υπήρχε βέλτιστο σενάριο, που δε θα ξεπάγιαζε 155 ανθρώπους, δε θα τραυμάτιζε σοβαρά μόλις 5 και δε θα κόστιζε μερικά εκατομμύρια επισκευών στην US Air. Η πιθανότητα επιτυχούς εκτέλεσής του όμως ήταν πολύ χαμηλή. Όπως αποδείχτηκε εκ των υστέρων, ο Sullenberger πήρε την καλύτερη δυνατή απόφαση την οποία και ανέλυσε αργότερα στην ανεξάρτητη αρχή εθνικής ασφάλειας μεταφορών των ΗΠΑ (NTSB).

Κάτι που πολύ συχνά ξεχνάμε (εσκεμμένος ο πρώτος πληθυντικός - βάζω ξεκάθαρα και τον εαυτό μου μέσα), είναι ότι η συνολική διαχείριση της υπάρχουσας οικονομικής και υγειονομικής κρίσης θα αξιολογηθεί μετά το τέλος της. Την περίοδο που η Ελλάδα και ο υπόλοιπος πλανήτης επιστρέψουν σε μία οικονομική και κοινωνική κανονικότητα, θα έρθει ο «λογαριασμός» στον οποίο θα δούμε πόσους νεκρούς ανά μονάδα πληθυσμού είχαμε, τί ποσοστό έμεινε με μόνιμες βλάβες, πόσες απώλειες είχαμε λόγω αδυναμίας του ΕΣΥ να ανταπαξέλθει στις εισαγωγές, με τι ρυθμό αναπληρώνουμε τις επιπτώσεις της οικονομικής ύφεσης κ.ο.κ. Σε δεύτερο επίπεδο, πολύ πιθανό να δούμε και μελέτες για τις ψυχολογικές και κοινωνικές επιπτώσεις για διάφορους πληθυσμούς.

Ο βαθμός που δυσανασχετούμε, οργιζόμαστε και βρίζουμε την κυβέρνηση, την αρμόδια επιστημονική επιτροπή, τους ψεκασμένους, τους αντιεμβολιαστές, τους υποστηρικτές αλλά και πολέμιους της επιστήμης και γενικά όλα αυτά που μας κρατάνε εν μέσω μίας «κακής» ψυχικής εγρήγορσης εν μέσω πανδημίας, δεν έχουν καμία απολύτως σημασία στην τελική αξιολόγηση της διαχείρισης της κρίσης. Ξεχνάμε ότι αυτή τη στιγμή η Ελλάδα βρίσκεται στην 44η θέση παγκοσμίως στον αριθμό νεκρών ανά 1 εκατομμύριο πληθυσμού και στην 28η πανευρωπαϊκά. Αδυνατούμε να συνειδητοποιήσουμε πόσο πολύ χειρότερα θα μπορούσαν να είναι τα πράγματα και ότι κάθε εβδομάδα, κάθε μέρα, μπορεί ανά πάσα στιγμή να ξεφύγει η κατάσταση εκτός ελέγχου και αυτό να γίνει μετρήσιμο άρα και κατανοητό αρκετές ημέρες αργότερα. Ξεχνάμε διαρκώς ότι αυτή τη στιγμή ολόκληρος ο πλανήτης βρίσκεται σε μία πρωτοφανή κρίση, αλλά ξεχνάμε και ότι ζούμε στην Ελλάδα, μία χώρα που σε συλλογικό επίπεδο δεν φημίζεται έστω και για τη στοιχειώδη οργάνωσή της.

Εάν λοιπόν για να διατηρήσουμε αυτές τις θέσεις ή και να τις βελτιώσουμε (προς τα κάτω) απαιτείται να μας εκνευρίζει η συνεχής ανακοίνωση νέων, κακοσχεδιασμένων ή και αντικρουόμενων μέτρων, να φτάνουμε σε απόγνωση επειδή ως επιχειρηματίες ή ως υπάλληλοι αδυνατούμε να υπολογίσουμε τα έσοδα του επόμενου μήνα, και ως γονείς να αγχωνόμαστε για τις εκπαιδευτικές και ψυχολογικές επιπτώσεις στα παιδιά μας, τότε ας είναι αυτό το τίμημα. Αυτό συμβαίνει ακόμα και σε χώρες με πολύ χειρότερα ποσοστά, με πολύ περισσότερους ανθρώπους που έχουν επηρεαστεί και αυτό θα συνεχίσει να συμβαίνει μέχρι η COVID-19 να πάψει να είναι πανδημία και επιδημία.

Είναι πολύ εύκολο έως και απολύτως ανθρώπινο για κάποιον που κάθεται στη θέση του επιβάτη να κρίνει, να βρίζει και να δυσανασχετεί με τους ελιγμούς του κυβερνήτη, αλλά στο τέλος ο κυβερνήτης είναι που θα κριθεί για την διαχείριση και αποτελεσματικότητα των ελιγμών του. Ευτυχώς η αναλογία ενός αεροσκάφους και μίας χώρας δεν είναι ένα προς ένα. Η χώρα έχει στο πιλοτήριο πολλούς περισσότερους ανθρώπους, διαφορετικών ειδικοτήτων και διαφορετικών απόψεων. Η πληθώρα αυτή μπορεί να προσφέρει πιο αποδοτική διαχείριση, αλλά αφήνει χώρο και για περισσότερα λάθη. Στο τέλος όμως, ο «λογαριασμός» θα κρίνει.