Το μήνυμα της Conchita

1) Το Σάββατο το βράδυ κέρδισε ένα ολόκληρο «πακέτο» που περιελάμβανε μια drag εμφάνιση που συζητήθηκε και τράβηξε την προσοχή· ένα πολύ δυνατό φεστιβαλικό τραγούδι με έντονες δραματικές κορυφώσεις και στίχους που μιλάνε σε όσους έπεσαν χαμηλά και αναγκάστηκαν να ξανασταθούν στα πόδια τους· ένα πολυδιάστατο πολιτικό μήνυμα και μια ερμηνεία ενός άπειρου νεαρού καλλιτέχνη μπροστά σε εκατομμύρια θεατές, την αυτοπεποίθηση της οποίας θα ζήλευαν πολλοί «φτασμένοι». Κανένα από αυτά τα επιμέρους στοιχεία από μόνο του δεν θα έκανε την Ευρώπη να υπερψηφίσει μαζικά τη συγκεκριμένη συμμετοχή. Το concept «Conchita Wurst» τα περιλαμβάνει όλα. Και έχει περάσει πλέον στο πάνθεον των all-time classic γιουροβιζιονικών εμφανίσεων.

2) Δεν είμαι τόσο σίγουρος όσο οι εκφωνητές μετά την ανακοίνωση του αποτελέσματος, πως το πολιτικό μήνυμα της συγκεκριμένης ψήφου –η Αυστρία έλαβε 13 δωδεκάρια από δυτικοευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας– απευθύνεται εν όψει των ευρωεκλογών μόνο στις μισαλλόδοξες δυνάμεις που έχουν κάνει έντονη την εμφάνισή τους στην Ευρώπη (π.χ. στη Γαλλία και την Ελλάδα). Με τη συγκεκριμένη ψήφο η Ευρώπη, και σε μεγάλο βαθμό η ευρωπαϊκή γκέι κοινότητα, θέλησε πρωτίστως να στείλει μήνυμα στη Ρωσία του Πούτιν σχετικά με τη γενικότερη πολιτική της αλλά και ειδικότερα ως προς τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων. Δεν είναι τυχαία η συσπείρωσή της πίσω από την Conchita μετά τα φοβικά σχόλια του αρμένιου τραγουδιστή σε βάρος της (δες εδώ), καθώς είναι γνωστό πόσο στενές είναι οι σχέσεις Αρμενίας-Ρωσίας.

3) Πίσω από την περσόνα της Conchita Wurst βρίσκεται ο Τόμας Νόιβιρτ, ένας 26χρονος ανοιχτά γκέι άντρας. Πέρα από τις συνωμοσιολογίες ορισμένων περί «γκέι μαφίας» στη Eurovision, η αλήθεια είναι ότι ακόμα κι εκεί παραμένει εξαιρετικά σπάνιο ένας ανοιχτά γκέι καλλιτέχνης να συμμετέχει και να ξεχωρίζει. Φτάνει να θυμηθούμε τη λίστα με τους νικητές των τελευταίων χρόνων: Θα βρούμε μόνο τη νικήτρια του 2007 Μαρίγια Σερίφοβιτς από τη Σερβία που μόλις πέρσι δήλωσε ανοιχτά πως είναι λεσβία. Με αφορμή τις εμπειρίες που είχε με το bullying στην εφηβική του ηλικία, ο Τόμας επινόησε την περσόνα της Conchita ως ένα σχόλιο για την ανοχή της κοινωνίας απέναντι στο διαφορετικό. Και ξεκαθαρίζει ότι δεν θέλει να γίνει γυναίκα: «Εγώ παίζω έναν χαρακτήρα. Το να γεννηθείς σε λάθος σώμα είναι μια τεράστια δοκιμασία και δεν συγκρίνεται με αυτό που προσπαθώ να κάνω καλλιτεχνικά».

4) Την ίδια στιγμή ορισμένοι γκέι άντρες αισθάνθηκαν την ανάγκη να κατακεραυνώσουν τη νίκη της Conchita στα social media, ένας σχεδόν αντανακλαστικός αμυντικός μηχανισμός προκειμένου να προλάβουν τους χλευασμούς του ετεροφυλόφιλου περίγυρου περί «κακογουστιάς», «τσίρκου» κτλ. Όσο κι αν είναι εύλογο και κατανοητό οι γκέι να αισθάνονται άβολα όταν πρέπει να υπερασπιστούν κάποιον από το «σινάφι» τους που επιλέγει να «προκαλεί», η αλήθεια είναι πως δεν έχουμε κανένα λόγο να αισθανόμαστε έτσι. Είμαστε όλοι εντελώς διαφορετικοί μεταξύ μας και ένας άντρας με μούσι που ντύνεται γυναίκα στη σκηνή δεν αντιπροσωπεύει κανέναν εκτός από τον εαυτό του. Πόσο μάλλον που ελάχιστοι από μας έχουν το ταλέντο να κάνουν αυτό που έκανε.

5) Η μεταμφίεση, το λεγόμενο drag, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της γκέι κουλτούρας. Το drag δεν υπήρξε ποτέ η μονοδιάστατη αποθέωση μιας εξιδανικευμένης θηλυκότητας την οποία κατέστρεψε το μούσι, όπως διαμαρτύρονται μερικοί. Αντιθέτως χρησιμοποιεί πολύ έντονα το στοιχείο της υπερβολής που μπορεί να φτάσει στα όρια της καρικατούρας (δες εδώ) όπως και το στοιχείο του αποτροπιασμού και της «βρώμικης» γλώσσας προκειμένου να ερεθίσει το κοινό και να ταράξει τη μικροαστική τάξη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό της Divine που δεν ήταν μουσάτη, αλλά φαλακρή και στις ταινίες της έτρωγε περιττώματα σκύλων ή των φιγούρων του βερολινέζικου καμπαρέ – ίσως δεν είναι τυχαίο ότι η συγκεκριμένη συμμετοχή προέρχεται από τον γερμανόφωνο χώρο. Από το βέβηλο χιούμορ του drag δεν πρόκειται να ξεφύγει ούτε η ίδια η Conchita: Φαντάζομαι πόσες drag-queens ετοιμάζονται αυτή τη στιγμή που μιλάμε να διασκευάσουν το κομμάτι της, αλλάζοντας τους στίχους από «Rise like a phoenix» σε «Rise like a penis»...

6) Τελικά οι hipsters και οι αρκούδοι φταίνε για όλα. Το είχα προβλέψει πως το μούσι έχει γίνει τόσο της μόδας που σε λίγο θα θέλουν και οι γυναίκες...