Ο Τζόκοβιτς και τα εμβόλια

Την Δευτέρα του Πάσχα το διαδίκτυο γέμισε από μια φοβερά σημαντική είδηση: ο σπουδαίος τενίστας Τζόκοβιτς δήλωσε αντίθετος με τον εμβολιασμό και σκεπτικός για το αν θα εμβολιαστεί με το εμβόλιο κατά του νέου κορωνοϊού όταν αυτό παρασκευστεί. Δεν διευκρίνησε αν ο πόθος του είναι, όταν αποσυρθεί από την ενεργό δράση, να αποτραβηχτεί σε κάποια σπηλιά αλλά αυτό δεν έχει σημασία καθώς είναι πιθανόν να ζει ήδη σε μια σπηλιά πνευματικής φύσεως.

Το θέμα μου φυσικά δεν είναι οι απόψεις του Τζόκοβιτς για τον εμβολιασμό. Τις θεωρώ τόσο σημαντικές όσο τις απόψεις ενός ανθρώπου που ενώ έχει δει 5 φορές τένις στη ζωή του έχει άποψη για το μπακχαντ του Τζόκοβιτς ή όσο την άποψη ενός παρθένου για την πιο ευχάριστη στάση στο σεξ. 

Το θέμα μου είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίστηκε η άποψη ενός τενίστα για ένα επιστημονικό θέμα: σχεδόν με σεβασμό. Αν εξαιρέσω τον Βασίλη τον Βενιζέλο στην Athens τη Voice όπου ή είδηση ανέβηκε με τον τίτλο «Η μεγάλη απογοήτευση λέγεται Νόβακ Τζόκοβιτς» (αν υπάρχουν κάποια άλλα μέσα τα οποία μου διαφεύγουν, ζητώ συγγνώμη) όλες οι υπόλοιπες δημοσιεύσεις αντιμετώπισαν την παπαριά ενός καταξιωμένου τενίστα για ένα επιστημονικό θέμα με τον ίδιο σεβασμό που θα αντιμετώπιζαν την άποψη ενός καταξιωμένου επιστήμονα. 

Κι αυτό είναι ένα πρόβλημα μεγαλύτερο από το μυαλό που μπορεί να κουβαλάει ο Τζόκοβιτς.

Για αρχή να ξαναπούμε (και να το λέμε μέχρι να το χωνέψουμε) πως τα επιστημονικά θέματα δεν είναι ζύμη στην πίτσα ωστε ο κάθενας να έχει άποψη και προτιμήσεις. Η επιστήμη είναι κάτι για το οποίο «άποψη» (τη βάζω σε εισαγωγικά γιατί δεν είναι απλή άποψη ή γούστο) μπορούν να έχουν μόνο οι επιστήμονες. Και μάλιστα οι ειδικοί επιστήμονες. Η γνώμη ενός σπουδαίου τενίστα ή ενός σπουδαίου τραγουδιστή ή ενός σπουδαίου σκηνοθέτη έχει τόση αξία όση έχει και η γνώμη ενός 5χρονου. 

Δυστυχώς, η απλή αυτή αλήθεια δεν γίνεται αντιληπτή από όλους τους ανθρώπους και έτσι πολλοί συμπολίτες θεωρούν την διασημότητα ένα είδος διπλώματος το οποίο δίνει στις κουβέντες του κατόχου του αξία. Και το ίδιο φαίνεται να θεωρούν και πολλοί δημοσιογράφοι. 

Το αποτέλεσμα είναι διάφοροι επιτυχημένοι στον τομέα τους άνθρωποι (ή απλώς διάσημοι, που κι αυτό επιτυχία είναι) να λένε επικίνδυνες ανοησίες και αντί να αντιμετωπίζονται με χλευασμό και απαξίωση να αντιμετωπίζονται με σεβασμό. Όχι επειδή οι επικίνδυνες ανοησίες τους έχουν κάποια βάση, αλλά απλώς και μόνο επειδή πρόκειται για επικίνδυνες ανοησίες που βγήκαν από το στόμα κάποιου εντελώς ασχετου μεν, πολύ πετυχημένου και διάσημου δε. 

Το κακό θα ήταν μικρό αν οι επιτυχημένοι και διάσημοι δεν είχαν επιρροή στους θαυμαστές τους και σε ζητήματα που όχι μόνο δεν έχουν να κάνουν με την ικανότητα που τους έκανε πετυχημένους ή διασημους, αλλά και σε άλλα πιο ειδικά (δεν χρειάζεται να είσαι σεφ για να μπορείς να πεις ποιο μπέργκερ σου αρέσει πιο πολύ, αλλά πρέπει να είσαι ειδικός επιστήμονας για να ξέρεις πιο φάρμακο είναι πιο αποτελεσματικό σε μια ασθένεια). Μια χαρά θα ήταν αν ο Τζόκοβοτς τώρα (ή ο Ντε Νίρο παλιότερα) πέρα από την τέχνη τους μίλαγαν π.χ. για τις ιδανικές τους διακοπές. Αλλά δεν είναι μια χαρά όταν μιλάνε για τα εμβόλια. Είναι επικίνδυνο. 

Και γίνεται πιο επικίνδυνο όταν οι παπαριές τους αναπαράγονται ως κουβέντες στις οποίες κάποιος αξίζει να δώσει σημασία. Γίνεται πιο επικίνδυνο όταν τενίστες και ηθοποιοί και σελέμπριτιζ αγνώστου ασχολίας, έχουν τον ίδιο (αν όχι περισσότερο) χώρο να εκθέσουν τις απόψεις τους για την επιστήμη που έχουν και οι επιστήμονες. Γίνεται πιο επικίνδυνο όταν δηλώσεις «επωνύμων» για γαϊδάρους που πετούν δεν γίνονται αντικείμενο χλευασμού ή απαξίωσης στο όνομα κάποιου ακατανόητου σεβασμού που στην πραγματικότητα είναι τεράστια ασέβεια για τους αναγνώστες, τους ακροατές ή τους θεατές. 

Με λίγα λόγια, το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι το ότι ο Τζόκοβιτς λέει βλακείες. Είναι το ότι οι βλακείες αυτές δεν παρουσιάζονται ως βλακείες. Και μπράβο τους.