Οι επιχειρήσεις που γράφουν ιστορία στη Βόρεια Ελλάδα

Στην καρδιά του Bορρά χτυπά ένας από τους ισχυρότερους παραγωγικούς και βιομηχανικούς πνεύμονες της χώρας. Η Βόρεια Ελλάδα υπήρξε η αφετηρία για αμέτρητες ελληνικές εταιρείες με βαριά παρακαταθήκη, οι οποίες όχι μόνο άντεξαν στη δοκιμασία του χρόνου, αλλά εξελίχθηκαν σε αδιαμφισβήτητους ηγέτες, τόσο στην εγχώρια όσο και στη διεθνή σκακιέρα. Αφήνοντας πίσω τα παρωχημένα μοντέλα, μπολιάστηκαν με ένα σύγχρονο DNA εξωστρέφειας, πράσινης ενέργειας και ψηφιακής καινοτομίας, μετατρεπόμενες σε μια υπερσύγχρονη παραγωγική μηχανή. Από τον κλάδο των τροφίμων και των ποτών μέχρι τη βαριά βιομηχανία, οι μεγάλοι αυτοί παίκτες επαναχαράσσουν τον επιχειρηματικό χάρτη, κατακτώντας δεσπόζοντα μερίδια αγοράς στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Οι επιχειρηματικοί πρωταθλητές της Βόρειας Ελλάδας που πρωταγωνιστούν στην Ελλάδα και το εξωτερικό

Η μεγάλη γευστική παράδοση

Στον χώρο του λιανεμπορίου και της διανομής, η αλυσίδα σούπερ μάρκετ Μασούτης έβαλε τα θεμέλιά της το 1976 στη Θεσσαλονίκη, όταν ο Διαμαντής Μασούτης υποδέχτηκε τους πρώτους πελάτες στο κατάστημα της οδού Κασσάνδρου. Η μεταγενέστερη εξαγορά της Προμηθευτικής σφράγισε τη δυναμική της απόβαση στην Αττική και την Πελοπόννησο, ενώ σήμερα η τροφοδοσία ολόκληρου του δικτύου της στηρίζεται στο υπερσύγχρονο Logistics Center στο Καβαλάρι Θεσσαλονίκης, το μεγαλύτερο στα Βαλκάνια, που εκτείνεται σε 62.000 τ.μ. εγκαταστάσεων, εντός οικοπέδου 145.000 τ.μ.

Ιδιαίτερη θέση στον επιχειρηματικό χάρτη της Βόρειας Ελλάδας κατέχει και η Lidl Ελλάς, παρότι η ιστορία της δεν ξεκίνησε εδώ. Η γερμανική αλυσίδα επέλεξε τον ελληνικό βορρά ως αφετηρία για την ανάπτυξή της στη χώρα, ανοίγοντας το 1999 τα πρώτα της καταστήματα στην Ελλάδα, ενώ η Θεσσαλονίκη παραμένει μέχρι σήμερα κομβικό σημείο της δραστηριότητάς της. Με έδρα τη Σίνδο, η Lidl Ελλάς έχει συνδέσει την πορεία της στην ελληνική αγορά με τη Βόρεια Ελλάδα, από όπου ξεκίνησε ένα δίκτυο που σταδιακά εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη χώρα.

Στον κλάδο των γαλακτοκομικών, η Κρι Κρι υπογράφει ένα από τα πιο λαμπερά success stories της Βορείου Ελλάδος καθώς, από ένα ταπεινό τοπικό ζαχαροπλαστείο που ίδρυσε ο Γιώργος Τσινάβος στις Σέρρες το 1954, μεταμορφώθηκε σε μια διεθνή γαλακτοβιομηχανία, εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών και με ηγετική θέση στην ελληνική αγορά γιαουρτιού και παγωτού, με παρουσία σε πάνω από 40 χώρες.

Παράλληλα, στην καρδιά της Μακεδονίας, εκεί όπου παράγεται το 67% του φρέσκου γάλακτος της Ελλάδας, δραστηριοποιείται η ΜΕΒΓΑΛ (Μακεδονική Βιομηχανία Γάλακτος). Ιδρύθηκε το 1950 στα Κουφάλια Θεσσαλονίκης από τον Κωνσταντίνο Χατζάκο και σήμερα διαθέτει 430 κωδικούς προϊόντων, εξάγοντας σε 35 χώρες του εξωτερικού.

Η τέχνη της ζύμης και των παραδοσιακών γεύσεων έχει επίσης βαθιές ρίζες στον Βορρά. Η Ελληνική Ζύμη - Μιχάλης Αραμπατζής ξεκίνησε το 1974 από τον Μιχάλη Αραμπατζή με ένα μικρό αρτοποιείο στα Νέα Μάλγαρα. Σήμερα, η εταιρεία των προϊόντων «Χρυσή Ζύμη», που ανήκει στον όμιλο της Vivartia, διαθέτει 706 διαφορετικά προϊόντα και λειτουργεί τρεις υπερσύγχρονες, πλήρως αυτοματοποιημένες μονάδες παραγωγής στη ΒΙ.ΠΕ. Σίνδου Θεσσαλονίκης.

Από την πλευρά της, η εταιρεία Alfa Pastry (Αθ. Κουκουτάρης ΑΕΒΕ) άνοιξε τον δρόμο της από την Κοζάνη τη δεκαετία του 1950, όταν ο ιδρυτής της, Θανάσης Κουκουτάρης, πουλούσε χειροποίητες πίτες τις οποίες έφτιαχνε η μητέρα του. Το 1965 απέκτησε το πρώτο της αυτοκίνητο για διανομές, ενώ το 2005 λάνσαρε πρώτη το χάρτινο ταψάκι για απευθείας ψήσιμο στον φούρνο, φτάνοντας σήμερα να εξάγει τις δημιουργίες της σε πάνω από 40 χώρες.

Στον τομέα των καταψυγμένων και μεταποιημένων προϊόντων, ο Μπάρμπα Στάθης ξεκίνησε το 1969 στη Θεσσαλονίκη με την πρώτη γραμμή παραγωγής καταψυγμένων φρούτων και λαχανικών. Το 2019 συμπλήρωσε 50 χρόνια συνεχούς και άκρως επιτυχημένης παραγωγικής λειτουργίας, ενώ το 2023 ενίσχυσε τη θέση του εξαγοράζοντας το 80% της εταιρείας Χαλβατζής Μακεδονική.

Ταυτόχρονα, ο Μακεδονικός Χαλβάς της Αφοί Χαΐτογλου μετρά πάνω από έναν αιώνα ζωής, με την εταιρεία να αποτελεί παγκόσμιο ηγέτη στην επεξεργασία σουσαμιού. Εκτός από τον κλασικό χαλβά και το «Μακεδονικό Ταχίνι», η εταιρεία έχει κάνει «άνοιγμα» και στο φιστικοβούτυρο, καταγράφοντας υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης.

Ο πλούτος της μακεδονικής και θρακικής γης «καθρεφτίζεται» εξίσου στα ποτά, τα μεταλλικά νερά, την αλευροποιία και τις κονσέρβες. Η Ζυθοποιία Μακεδονίας Θράκης ιδρύθηκε το 1996 από τον Δημήτρη Πολιτόπουλο, ο οποίος επέλεξε την Κομοτηνή, λόγω της υψηλής ποιότητας νερού, και το 1998 ξεκίνησε το ταξίδι μιας γνήσιας 100% ελληνικής μπίρας με τη «ΒΕΡΓΙΝΑ Premium Lager». Ο στόχος για παραγωγή από εγχώριες πρώτες ύλες επιτεύχθηκε στο μέγιστο με την καθετοποίηση της παραγωγής και τη δημιουργία της «Βύνης Θράκης», ενώ η εταιρεία συνεργάζεται πλέον με περισσότερους από 1.000 Έλληνες αγρότες στην Ανατολική Μακεδονία, τη Θράκη και τη Λήμνο, απορροφώντας το κριθάρι τους.

Στο πεδίο του μεταλλικού νερού, η Σουρωτή δεσπόζει ως η παλαιότερη και πιο ιστορική μάρκα ανθρακούχου φυσικού μεταλλικού νερού στην Ελλάδα, με την πηγή της στη Σουρωτή Θεσσαλονίκης. Η εμπορική της αξιοποίηση ξεκίνησε το 1915 κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο από τα γαλλικά στρατεύματα που ενθουσιάστηκαν από την ποιότητα του νερού και δημιούργησαν το πρώτο υποτυπώδες εμφιαλωτήριο. Το 1993, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, η Σουρωτή κυκλοφόρησε νερό σε συσκευασία κουτιού αλουμινίου, το 2014 ο φυσικός πόρος αναγνωρίστηκε ως ιαματικός μέσω ποσιθεραπείας (η πρώτη ελληνική πηγή με αυτή τη διάκριση), ενώ φέτος γιορτάζει τα 110 χρόνια ιστορίας με συλλεκτικές επετειακές συσκευασίες και το μήνυμα «110 χρόνια ευεξίας από γενιά σε γενιά».

Η αλευροποιία βρίσκει τον δικό της άξιο εκπρόσωπο στους Μύλους Θράκης, που ιδρύθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1920 στις Φέρες Έβρου από τον Γεώργιο Ουζουνόπουλο, πρόσφυγα από τα φημισμένα για τους αλευρόμυλούς τους Μάλγαρα της Ανατολικής Θράκης, ο οποίος θεμελίωσε εκεί τον πιο σύγχρονο μύλο της περιοχής με τρία ζευγάρια μυλόπετρες. Σήμερα, με έδρα την Αλεξανδρούπολη και θυγατρική στις ΗΠΑ, η τέταρτη γενιά της οικογένειας διαθέτει μία από τις πιο σύγχρονες και μεγάλες βιομηχανίες αλέσεως δημητριακών στην Ελλάδα.

Παράλληλα, η ΚΟΝΒΑ ΑΕΒΕ, η οποία ιδρύθηκε το 1978 με έδρα το Κιλκίς, παράγει ημερησίως έως και 200.000 κονσέρβες Trata (σαρδέλες, τόνος, γαύρος, τονοσαλάτες) και Flokos (καλαμαράκια, χταπόδι), έχοντας στραφεί 100% στη βιώσιμη αλιεία και τις πράσινες πρακτικές μέσω ενός συνολικού έργου περιβαλλοντικής διαχείρισης για την ανακύκλωση φελιζόλ, χαρτοκιβωτίων και πλαστικών συσκευασιών.

Τέλος, η γλυκιά «σφραγίδα» της Θεσσαλονίκης ανήκει στον Τερκενλή, που ιδρύθηκε το 1948 από τον Σταύρο Τερκενλή με το πρώτο κατάστημα στη γωνία Τσιμισκή με Αριστοτέλους, όπου λειτουργεί μέχρι και σήμερα. Η εταιρεία, που έχει ταυτιστεί απόλυτα με το τσουρέκι, άνοιξε το πρώτο της κατάστημα στην Αθήνα (στο Χαλάνδρι) το 2007 και πλέον απλώνει ένα ευρύ δίκτυο καταστημάτων σε όλη την Ελλάδα.

Η βαριά βιομηχανία, τα υλικά και η μεταποίηση

Στον τομέα των κατασκευαστικών υλικών και της τεχνολογίας, το Κιλκίς αναδείχθηκε σε πραγματικό βιομηχανικό φυτώριο. Εκεί ιδρύθηκε, το 1988, η Alumil από την οικογένεια Μυλωνά, η οποία εισήχθη στο Χρηματιστήριο Αθηνών το 1998. Σήμερα σχεδιάζει και παράγει προηγμένα συστήματα αλουμινίου για παράθυρα, πόρτες και προσόψεις ουρανοξυστών, διατηρώντας παρουσία σε πάνω από 60 χώρες με 32 θυγατρικές παγκοσμίως.

Στην ίδια περιοχή γεννήθηκε το 1983 και η Kleemann, υπογράφοντας συμβόλαιο μεταφοράς τεχνογνωσίας από τη γερμανική Kleemann Hubtechnik GmbH. Μπήκε στο Χρηματιστήριο το 1999, το 2001 ίδρυσε την πρώτη της εκτός Ελλάδος εταιρεία στην Κωνσταντινούπολη, και σήμερα παράγει κάθε τύπο ασανσέρ (οικιακά, εμπορικά, πλοίων, μεγάλης κλίμακας), εξάγοντας πάνω από το 90% της παραγωγής της σε 100 χώρες.

Στον κλάδο των δομικών χημικών και στεγανωτικών υλικών, η Isomat ιδρύθηκε το 1980 από τον Στέφανο Τζιρίτη. Με έδρα τον Άγιο Αθανάσιο Θεσσαλονίκης, η εταιρεία διαθέτει βιομηχανικές μονάδες σε Ρουμανία και Σερβία, δημιουργεί περισσότερα από 350 προϊόντα, διατηρεί 4 θυγατρικές και πραγματοποιεί εξαγωγές σε περισσότερες από 80 χώρες.

Στην ανατολική πλευρά της Μακεδονία, το 1980 ιδρύθηκε η εταιρεία Παυλίδης Μάρμαρα - Γρανίτες από τον Ευκλείδη Παυλίδη στη Δράμα, στην «καρδιά» των λευκών κοιτασμάτων της Ευρώπης. Διαχειρίζεται 11 ενεργά λατομεία σε Ελλάδα και Βαλκάνια και δραστηριοποιείται σε περισσότερες από 40 χώρες, με περίπου το 80% των πωλήσεών της να προέρχεται από τις διεθνείς αγορές. Μάλιστα, διαθέτει εν λειτουργία αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα στη Βόρεια Ελλάδα, με την παραγόμενη πράσινη ενέργεια να υπερκαλύπτει πλήρως το σύνολο των ενεργειακών της απαιτήσεων.

Στη Θράκη, ο Όμιλος Πλαστικά Θράκης ξεκίνησε από την Ξάνθη και τον Σταύρο Χαλιορή το 1977, για να μετατραπεί σε μία από τις ισχυρότερες πολυεθνικές εταιρείες στον κόσμο στον τομέα των τεχνικών υφασμάτων και της συσκευασίας.

Παράλληλα, η ΣΕΚΑΠ, η ιστορική καπνοβιομηχανία της Θράκης, ιδρύθηκε το 1975 από τη συνεταιριστική ΣΕΚΕ. Μετά από μια μακρά περίοδο οικονομικών προβλημάτων, η εταιρεία άλλαξε σελίδα το 2018 όταν εξαγοράστηκε από τον διεθνή κολοσσό Japan Tobacco International (JTI). Από τη ΒΙ.ΠΕ. Ξάνθης εξάγει πλέον το 74% της παραγωγής της σε 9 ευρωπαϊκές χώρες, αποτελώντας έναν από τους μεγαλύτερους εργοδότες στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.